Θρησκεία.

_MG_1499

Η βάση της αντιθρησκευτικής κριτικής είναι: ο άνθρωπος κάνει τη θρησκεία, όχι η θρησκεία τον άνθρωπο. Βέβαια, η θρησκεία είναι η αυτοσυνείδηση και η αυτοσυναίσθηση του ανθρώπου, που ακόμη δεν έχει βρει τον εαυτό του, η που τον έχει ξαναχάσει. Ο άνθρωπος όμως δεν είναι μια αφηρημένη ουσία κουρνιασμένη κάπου έξω από τον κόσμο. O άνθρωπος είναι ο κόσμος του ανθρώπου, το Κράτος, η κοινωνία. Το Κράτος αυτό, η κοινωνία αυτή, παράγουν τη θρησκεία, μια ανεστραμμένη συνείδηση του κόσμου, γιατί αυτά τα ίδια είναι ένας κόσμος ανεστραμμένος. Η θρησκεία είναι η καθολική θεωρία του κόσμου τούτου, η εγκυκλοπαιδική του συνόψιση, η εκλαϊκευμένη λογική του, το σπιριτουαλιστικό του point d’ honneur, ο ενθουσιασμός του, η ηθική του κύρωση, το μεγαλόπρεπο συμπλήρωμα του, το καθολικό θεμέλιο της παραμυθίας του και της δικαίωσης του. Είναι η φαντασμαγορική πραγμάτωση της ανθρώπινης ουσίας, γιατί η ανθρώπινη ουσία δεν έχει πραγματωθεί αληθινά. Πάλη λοιπόν ενάντια στη θρησκεία σημαίνει πάλη ενάντια στον κόσμο, που πνευματικό του άρωμα είναι η θρησκεία.

Η θρησκευτική καχεξία είναι, κατά ένα μέρος, η έκφραση της πραγματικής καχεξίας και, κατά ένα άλλο, η διαμαρτυρία ενάντια στην πραγματική καχεξία. Η θρησκεία είναι ο στεναγμός του καταπιεζόμενου πλάσματος, η θαλπωρή ενός άκαρδου κόσμου, είναι το πνεύμα ενός κόσμου απ’ όπου το πνεύμα έχει λείψει. Η θρησκεία είναι το όπιο των μαζών.

Ξεπέρασμα της θρησκείας σαν απατηλής ευτυχίας του λαού σημαίνει την απαίτηση της πραγματικής του ευτυχίας. Η απαίτηση να αρνηθεί τις αυταπάτες σχετικά με την κατάσταση του σημαίνει απαίτηση να αρνηθεί μια κατάσταση που έχει ανάγκη από αυταπάτες. Η κριτική της θρησκείας είναι λοιπόν εν σπέρματι η κριτική της κοιλάδας αυτής των δακρύων, που η θρησκεία αποτελεί το φωτοστέφανό της.

Η κριτική ξεγύμνωσε τις αλυσίδες από τα φανταστικά λουλούδια που τις σκέπαζαν, όχι για να κουβαλά ο άνθρωπος τις αλυσίδες χωρίς φαντασία, απελπισμένα, αλλά για να πετάξει τις αλυσίδες και να περισυλλέξει το ζωντανό ανθό. Η κριτική της θρησκείας καταστρέφει τις αυταπάτες του ανθρώπου για να μπορέσει (αυτός) να δράσει, να σκεφτεί, να διαμορφώσει την πραγματικότητα του σαν άνθρωπος απαλλαγμένος από τις αυταπάτες, που έχει φτάσει στην ηλικία του λόγου, για να μπορεί να περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό του, δηλαδή γύρω από τον πραγματικό του ήλιο. Η θρησκεία δεν είναι παρά ο απατηλός ήλιος που περιστρέφεται γύρω από τον άνθρωπο όσο ο άνθρωπος δεν περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό του.”

Karl Marx

Περί εθνικότητας..

IMG_1387

Η εθνικότητα του εργάτη δεν είναι γαλλική, αγγλική, ή γερμανική · η εθνικότητα του εργάτη είναι η Εργασία, η ελεύθερη σκλαβιά, το ξεπούλημα του εαυτού του. Η κυβέρνηση δεν είναι γαλλική, αγγλική ή γερμανική · η κυβέρνηση του εργάτη είναι το Κεφάλαιο. Ο αέρας της πατρίδας του δεν είναι ο αέρας της Γαλλίας, της Γερμανίας ή της Αγγλίας · είναι ο αέρας του εργοστασίου. Το έδαφος που του ανήκει δεν είναι το γαλλικό, το αγγλικό ή το γερμανικό · το έδαφος που του ανήκει είναι δύο μέτρα κάτω απ ’τη γη».

Karl Marx, Για το Βιβλίο του Φ. Λιστ “Το Εθνικό Σύστημα της Πολιτικής Οικονομίας”, 1845

Φιλοσοφία…..

Η φιλοσοφία που κάποτε φαινόταν ξεπερασμένη ,διατηρείται στη ζωή ,επειδή πέρασε και χάθηκε η στιγμή της πραγματοποίησής της………………….

TH. W .ADORNO

Μ’ αυτή την αποστροφή ξεκινάει το magnus opus ενός από τους μεγαλύτερους φιλόσοφους του 20ου αιώνα ,πρωτεργάτη της Κριτικής Θεωρίας,ο οποίος δε διστάζει εδώ να φανερώσει τα χαρτιά του:να υποστηρίξει δηλαδή ότι ακριβώς από την αναβολή της πρακτικής ,που οι ίδιες οι κυρίαρχες πρακτικές σήμερα επιβάλλουν ,αντλεί η φιλοσοφία το δικαίωμα ,να στοχάζεται χωρίς να πράττει -κι αυτό όχι βέβαια με ήσυχη τη συνείδησή της ,αφού ως διαλεκτική δεν θα μπορούσε ν’ αποφύγει την πραγματικότητα ,ούτε να ξεχάσει ότι πρόκειται για την πραγματικότητα ενός κόσμου μετά το Άουσβιτς

ΑΡΝΗΤΙΚΗ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ

Μετάφραση Λευτέρης Αναγνώστου.

Θεωρία της ημιμόρφωσης………

……….Αναντίρρητα ,στην ιδέα της μόρφωσης εμπεριέχεται κατ’ ανάγκη το αίτημα μιας κατάστασης της ανθρωπότητας ,χωρίς διαβαθμίσεις και εκμετάλλευση,και μόλις αυτή αφεθεί σε εκπτώσεις και εμπλακεί στην πρακτική των μερικών σκοπών, που αμείβονται ως κοινωνικά ωφέλιμη εργασία ,ανοσιουργεί κατά του εαυτού της .

Όμως δεν είναι μικρότερη η ενοχή που απορρέει από την καθαρότητά της .Η τελευταία αποβαίνει ιδεολογία.

Στο βαθμό που στην ιδέα της μόρφωσης συνηχούν στοιχεία σκοπιμότητας,αυτά σύμφωνα με την έννοιά της ,θα όφειλαν πολύ να κάνουν τα άτομα ικανά να επιβεβαιώνονται  σαν λογικά και ελεύθερα ,σε μια λογική κι ελεύθερη κοινωνία,και αυτό ακριβώς,σύμφωνα με το μοντέλο του φιλελευθερισμού,επιτυγχανεται καλύτερα, αν καθένας για τον εαυτό του είναι μορφωμένος.Όσο λιγότερο οι κοινωνικές συνθήκες,ιδιαίτερα οι οικονομικές διαφορές, επέτρεπαν την υλοποίηση αυτής της επαγγελίας,τόσο αυστηρότερα αποδοκιμαζόταν η σκέψη για το συσχετισμό της μόρφωσης με σκοπούς.

Δεν επιτρέπεται να θιγεί η πληγή ,ότι η μόρφωση από μόνη της  δεν διασφαλίζει την λογική κοινωνία.

Απαγκιστρώνεται κανείς στην εξαρχής απατηλή ελπίδα πως εκείνη μπορεί να δώσει αφεαυτής στους ανθρώπους ό’τι τους αρνείται η πραγματικότητα.

Το όνειρο της μόρφωσης, η ελευθερία από τις υπαγορεύσεις των μέσων ,της άκαμπτης και πενιχρής ωφελιμότητας,νοθεύεται σε απολογητική υπέρ του κόσμου, ο οποίος είναι συγκροτημένος σύμφωνα με αυτές τις υπαγορεύσεις.

Στο ιδανικό της μόρφωσης που απολυτοποιεί την κουλτούρα ,διαφαίνεται η προβληματικότητα της κουλτούρας.

Theodor Adorno

«Θεωρία της Ημιμόρφωσης»

Μετάφραση: Λευτέρης Αναγνώστου.

Εκδόσεις :ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ

Αυθεντία και οικογένεια( συνέχεια)…….

…………………..Ο οικογενειάρχης είναι ο νόμιμος εκπρόσωπος ,ο μη υποκείμενος σε έλεγχο, κάτοχος της εξουσίας ,το αφεντικό που εξασφαλίζει το ψωμί ,ο πνευματικός ποιμένας και ιερέας του οίκου του.Αυτό το φυσικό γεγονός ,η σωματική ρώμη του πατέρα ,στον προτεσταντισμό εμφανίζεται και ως ηθικό,ως κάτι που πρέπει να γίνεται σεβαστό.

Επειδή ο πατέρας είναι de facto πιο δυνατός ,πρέπει να είναι και de jure .Το παιδί δεν πρέπει απλώς να λαμβάνει υπόψη αυτή την υπεροχή αλλά και να την σέβεται  λαμβάνοντά τη υπόψη..

Σ’ αυτή την κατάσταση πραγμάτων μέσα στην οικογένεια ,που είναι καθοριστική για την ανάπτυξη του παιδιού ,προεξοφλείται σε μεγάλο βαθμό ήδη η αυθεντιοκεντρική δομή της πραγματικότητας έξω από την οικογένεια:οι κυρίαρχες διαφορές των όρων ύπαρξης που το άτομο βρίσκει μπροστά του στον κόσμο πρέπει απλώς να γίνονται δεκτές ,το άτομο είναι ανάγκη να χαράζει το δρόμο του υπό αυτές τις προϋποθέσεις και δεν είναι σωστό να τις αμφισβητεί..

Διαπίστωση ενός γεγονότος σημαίνει και αποδοχή του.

Οι φυσικές διαφορές είναι ηθελημένες από το θεό και στην αστική κοινωνία ,ο πλούτος και η φτώχεια  εμφανίζονται ως φύση δεδομένες καταστάσεις.

Καθώς το παιδί σέβεται τη δύναμη του πατέρα μια ηθική σχέση και έτσι μαθαίνει ν’ αγαπά με την καρδιά του ,αυτό που διαπιστώνει με το νού του ως υπαρκτό, υφίσταται την πρώτη διάπλασή του για την αστική αυθιοκεντρική σχέση.

Ο πατέρας δεν έχει ηθική αξίωση να υποτάσσονται τα παιδιά του στη δύναμή του επειδή αναδεικνύεται άξιος ,αλλά μάλλον αναδεικνύεται άξιος ακριβώς επειδή είναι πιο δυνατός.

Στα πρώτα βήματα της αστικής πράξης πραγμάτων η οικογενειακή εξουσία του πατέρα ,ήταν χωρίς αμφιβολία απαραίτητος όρος προόδου.

………………………………………………………………………………

Η κοινωνιολογική βιβλιογραφία είναι γεμάτη από διαπιστώσεις για την προβληματική μορφή που αποτελεί ήδη η οικογένεια και γι’ αυτές τις κοινωνικές διαδικασίες ,μολονότι βέβαια η δυνατότητα προσαρμογής θεωρείται κατά κανόνα αυτονόητη -και πρέπει να θεωρείται ,αφού τα ουσιώδη χαρακτηριστικά της συνδέονται άρρηκτα με την υπόσταση του κοινωνικού συστήματος……

 

Μαξ Χορκχάιμερ . Από το συλλογικό έργο «Αυθεντία και οικογένεια»

Ευτυχία χωρίς μισθό…..

P7021522 by christinehag
P7021522, a photo by christinehag on Flickr.

Κάποιος κληρονομεί πολλά λεφτά.Τι ωραία που διατηρείται στη ζωή,έτσι χωρίς «μισθό»,χωρίς δουλειά,χωρίς πόνο.
Κάποιοι κραυγάζουν:«αδικία!»Καταλαβαίνουν όμως πως αυτή είναι όλη κι όλη η δικαιοσύνη που ‘χει μείνει στον κόσμο;Ευτυχία- χωρίς μισθό;
ΜΑΞ ΧΟΡΚΧΑΪΜΕΡ

Το τσίρκο…

P6241416 by christinehag
P6241416, a photo by christinehag on Flickr.

Οι ελέφαντες του τσίρκου μπορεί ν’ αναγνωρίζουν σαν δική τους την ανωτερότητα του ανθρώπου ,που δεν μπορεί να νικηθεί στον αγώνα της τεχνικής .
Το επίφοβο ζώο οδηγελιται στην πίστα με μαστίγια και σιδερένιες αρπάγες.Υπακούοντας στη διαταγή ,σηκώνει το δεξί πόδι,το αριστερό,την προβοσκίδα,γυρνάει γύρω από τον εαυτό του,ξαπλώνει με κόπο καταγής και τελικά στέκεται κάτω από το κροτάλισμα της καμτσικιάς στα δυό του πόδια που δεν μπορούν καν να κρατήσουν το βαρύ του σώμα.
Αυτό πρέπει να κάνει ο ελέφαντας εδώ και πολλές εκατοντάδες χρόνια για ν’ αρέσει στους ανθρώπους.
Αλλά δεν λέει κανείς τίποτα εναντίον του τσίρκου ή εναντίον του νούμερου της πίστας .
Το τσίρκο δεν είναι για το ζώο πιο ξένο ή πιο ανάρμοστο ,προφανώς είναι πλησιέστερα στο ζώο απ’ ότι η δουλική εργασία με την οποία εισήλθε ο ελέφαντας στην ιστορία του ανθρώπου.
Στην πίστα όπου η μορφή του ελέφαντα μοιάζει, μπρος στην κουταμάρα των θεατών ,με απεικόνιση της αιώνιας σοφίας που για χάρη της ειρήνης ,κάνει ανάμεσα στους τρελούς κάποιες τρελές κινήσεις ,ξεδιπλώνεται ακόμη η αντικειμενική αντιλογική της εξαναγκασμένης απόδοσης ,που εξυπηρετεί το λογικό σκοπό της ινδικής αγοράς ξύλου.
Το ότι οι άνθρωποι εξαρτώνται από μια τέτοια εργασία ,ώστε να παραδίδονται και οι ίδιοι σ’ αυτήν είναι τελικά μόνο δική τους ντροπή.
Το σκλάβωμα του ζώου ως διαμεσολάβηση της ύπαρξής τους ,μέσω της εργασίας εναντίον της δικής τους και της ξένης φύσης ,έχει την εξής συνέπεια: η ύπαρξή τους είναι τόσο έξω απ’ αυτούς όσο είναι και για το ζώο το νούμερο του τσίρκου.
Αυτό το κατάλαβε ο Rouseau ,όταν έγραφε τα βραβευμένα συγγράματά του «Ο πολιτισμός ως αποβλάκωση»

ΜΑΞ ΧΟΡΚΧΑΪΜΕΡ