Τέχνη και μαζική κουλτούρα……….

 Η  κουλτούρα ήταν πάντα τό προνόμιο μιάς μικρής
μειοψηφίας, μια  υπόθεση πλούτου, χρόνου και τύχης. Για τις μη
προνομιούχες λαϊκές μάζες οι «άνώτερες αξίες» ήταν πάντα απλά
λόγια, ή κούφιες παραινέσεις, αυταπάτες και  πλάνες· στήν καλύτε­
ρη
περίπτωση ήταν ελπίδες καί επιδιώξεις που έμεναν ανεκπλήρω-
τες. Η προνομιούχα θέση της κουλτούρας, το χάσμα άνάμεσα στον
υλικό πολιτισμό καί την πνευματική κουλτούρα, ανάμεσα στην
αναγκαιότητα καί τήν έλευθερία, ηταν ένα χάσμα που διατηρούν­
ταν ως «προφυλαγμένος χώρος» από το βασίλειο της μη επιστημονι­
κής κουλτούρας. Μέσα σ ’ αυτόν το χώρο η λογοτεχνία καί η τέχνη
μπορούσαν να δημιουργούν και να μεταβιβάζουν αξίες που στην
κατεστημένη πραγματικότητα απορρίπτονταν και καταπνίγονταν ή
μετατρέπονταν σε κοινωνικά ώφέλιμες έννοιες και κριτήρια. Ανά ­
λογα η  φιλοσοφία – και  η θρησκεία – μπορούσε να μορφοποιεί και
να διαβιβάζει ηθικές επιταγές καθολικής εγκυρότητας, που έρχον­
ταν συχνά σε κατάφωρη αντίθεση προς την κοινωνικά χρήσιμη ηθι­
κή. Με την έννοια αυτή μπορούμε να πούμε ότι η μη επιστημονική
κουλτούρα ήταν λιγότερο εξιδανικευμένη από τή μορφή μέ τήν
οποία είχε μεταφραστεί σε πραγματικές κοινωνικές αξίες και τρό­
πους συμπεριφοράς – και σίγουρα ήταν λιγότερο εξιδανικευμένη
από την ανεμπόδιστη λογοτεχνία των ημερων μας· το μετρημένο
και δουλεμένο στυλ της ανώτερης αυτής κουλτούρας εξόρκιζε με
την άρνηση τις ασυμβίβαστες
ανάγκες
και ελπίδες του ανθρώπου,
που παρουσιάζονται από τη σύγχρονη φιλολογία έτσι όπως έχουν
πραγματωθεΐ μέσα στην κοινω νία, ποτισμένες από τις υπάρχουσες
μορφές καταπίεσης.
Η ανώτερη κουλτούρα υπάρχει άκόμη. Είναι περισσότερο προ­
σιτή από κάθε άλλη φορά. Δ ιαβάζεται, βλέπεται και ακούγεται άπό
περισσότερους άνθρώπους από πριν αλλά η κοινωνία έχει κλείσει
από καιρό τούς πνευματικούς χώρους, μέσα στούς οποίους μπορού­
σε να κατανοεΐται αυτή ή κουλτούρα με το καθαυτό γνωστικό περιε­
χόμενό της, μέ την ιδιαίτερη αλήθεια της. Ό όπερασιοναλισμός στη
σκέψη και στη συμπεριφορά απωθεΐ τις αλήθειες αυτές στήν π ρο­
σωπική, υποκειμενική, συναισθηματική διάσταση- με τη μορφή αυ
τή μπορούν να προσαρμοστούν εύκολα στο υπάρχον: η  κριτική,
ποιοτική, υπερβατική πλευρά τής κουλτούρας παραμερίζεται καί
to άρνητικό ενσωματώνεται στό θετικό.Έτσι τα αντιθετικά στοιχεία της κουλτούρας αποσυνδέονται,
ο πολιτισμός αναλαμβάνει την κουλτούρα ,την οργανώνει την αγοράζει και την πουλάει
 Χέρμπερτ Μαρκούζε
Από το συλλογικό έργο τέχνη και μαζική κουλτούρα(Μαρκούζε,Χορκχάϊμερ,Αντόρνο Λόβενταλ)