Βιομηχανία της κουλτούρας……

P9220778 by christinehag
P9220778, a photo by christinehag on Flickr.

Η μαζικά παραγόμενη διασκέδαση, ήταν σχεδιασμένη για να εξάρει τα πάθη κι έπειτα να παράσχει
μια ψευδή βολική λύση που αφήνει τον καταναλωτή μ’ ένα αίσθημα καλώς έχουσας έλλειψης αρμονίας με τις πραγματικότητες της ζωής.Αυτό οδηγεί τους ανθρώπους μακριά από την αληθινή ,εξατομικευμένη τέχνη που προκαλεί το στοχασμό.
Παρόλο που ο μόνος ρητός στόχος της βιομηχανίας είναι το κέρδος ,το αποτέλεσμά της είναι μια μαζική απάτη που οδηγεί τους ανθρώπους στην πολιτική αδιαφορία και τους κάνει τα τέλεια θύματα του Φασισμού και του Καπιταλισμού…..

Τέοντορ Αντόρνο -Μαξ Χορκχάιμερ
Από τη «διαλεκτική του διαφωτισμού»

Θεωρία της ημιμόρφωσης συνέχεια………

Η ημιμόρφωση δεν είναι  μισή μόρφωση ή απουσία μόρφωσης ,αλλά η έχθρα απέναντι στη μόρφωση.Το μισό που ναυάγησε ,η αποτυχημένη ταύτιση,δημιουργεί το μίσος ,το φθόνο γι’ αυτό που δεν ευωδόθηκε ,τη διαστροφή.Αυτό που οι άνθρωποι στη συνέχεια κάνουν πως προτιμούν ,το ξενικό κρουστό σουξέ και το αστυνομικό μυθιστόρημα ,το φαντασμαγορικό θέαμα κι η μελοδραματική αγάπη ,τους είναι κατά βάθος το πιο ξένο κι αποκρουστικό,που δεν ανταποκρίνεται σε καμμιά άμεση εμπειρία τους.Υποτάσσονται σ’ αυτό με σφιγμένα δόντια όπως ο έφηβος που πνίγεται στην πρώτη ρουφηξιά του καπνού και φρικιά στην πρώτη γουλιά του αλκοόλ ,αλλά προχωράει μοιραία και άβουλα προς το μισητό και αναπότρεπτο.

Η ικανότητα για εμπειρία δεν αποκτιέται, αν δεν αποδομηθούν οι μηχανισμοί  απώθησης ,οι ασυνείδητες αντιστάσεις που κρατούν τον άνθρωπο ανάπηρο και ανίσχυρο να εμπειραθεί  ο,τιδήποτε άμεσα και ζωντανά ,ν’ αποκτήσει αυτογνωσία συνείδηση του κόσμου και θαρραλέα αντίσταση σε ό,τι τον υποδουλώνει.

Η ημιμόρφωση είναι η συλλογική πατερίτσα της ανάπηρης πλειονότητας,η διάδοση του πνεύματοςκαι τέχνης χωρίς ζωντανή σχέση προς τη συνείδηση των ανθρώπων ,χωρίς συνέπεια για τη ζωή τουςκαι τη δομή της κοινωνίας .Το τραγούδι μιλάει γι’ αγάπη και ειρήνη ,ενώ η δισκογραφική  εταιρία ,βέβαιη για τη φενάκη ,επενδύει και στην παραγωγή όπλων ,όπως και η κρατική τηλεόραση  εκπέμπει την κουλτούρα στο στρατώνα και στα μετωπικά φυλάκια .Η πολιτιστική βιομηχανία ,πιστή στην προπαγάνδα και συνεπής στην αναγκαιότητα της οικονομικής συγκέντρωσης και της τεχνικής τυποποίησης παράγει κουλτούρα γι’ αυτούς που η κουλτούρα απέκρουσε ,αλλά και στην αρκετά συγγενή κατηγορία εκείνων που ο φθόνος των πολλών αποκαλεί κουλτουριάρηδες.«Η ημιμόρφωση είναι το χειραγωγημένο πνεύμα των αποκλεισμένων»

«Από το εισαγωγικό σημείωμα του βιβλίου από τον Λευτέρη Αναγνώστου…….»

THEODOR ADORNO «Θεωρία της ημιμόρφωσης»

Θεωρία της ημιμόρφωσης………

……….Αναντίρρητα ,στην ιδέα της μόρφωσης εμπεριέχεται κατ’ ανάγκη το αίτημα μιας κατάστασης της ανθρωπότητας ,χωρίς διαβαθμίσεις και εκμετάλλευση,και μόλις αυτή αφεθεί σε εκπτώσεις και εμπλακεί στην πρακτική των μερικών σκοπών, που αμείβονται ως κοινωνικά ωφέλιμη εργασία ,ανοσιουργεί κατά του εαυτού της .

Όμως δεν είναι μικρότερη η ενοχή που απορρέει από την καθαρότητά της .Η τελευταία αποβαίνει ιδεολογία.

Στο βαθμό που στην ιδέα της μόρφωσης συνηχούν στοιχεία σκοπιμότητας,αυτά σύμφωνα με την έννοιά της ,θα όφειλαν πολύ να κάνουν τα άτομα ικανά να επιβεβαιώνονται  σαν λογικά και ελεύθερα ,σε μια λογική κι ελεύθερη κοινωνία,και αυτό ακριβώς,σύμφωνα με το μοντέλο του φιλελευθερισμού,επιτυγχανεται καλύτερα, αν καθένας για τον εαυτό του είναι μορφωμένος.Όσο λιγότερο οι κοινωνικές συνθήκες,ιδιαίτερα οι οικονομικές διαφορές, επέτρεπαν την υλοποίηση αυτής της επαγγελίας,τόσο αυστηρότερα αποδοκιμαζόταν η σκέψη για το συσχετισμό της μόρφωσης με σκοπούς.

Δεν επιτρέπεται να θιγεί η πληγή ,ότι η μόρφωση από μόνη της  δεν διασφαλίζει την λογική κοινωνία.

Απαγκιστρώνεται κανείς στην εξαρχής απατηλή ελπίδα πως εκείνη μπορεί να δώσει αφεαυτής στους ανθρώπους ό’τι τους αρνείται η πραγματικότητα.

Το όνειρο της μόρφωσης, η ελευθερία από τις υπαγορεύσεις των μέσων ,της άκαμπτης και πενιχρής ωφελιμότητας,νοθεύεται σε απολογητική υπέρ του κόσμου, ο οποίος είναι συγκροτημένος σύμφωνα με αυτές τις υπαγορεύσεις.

Στο ιδανικό της μόρφωσης που απολυτοποιεί την κουλτούρα ,διαφαίνεται η προβληματικότητα της κουλτούρας.

Theodor Adorno

«Θεωρία της Ημιμόρφωσης»

Μετάφραση: Λευτέρης Αναγνώστου.

Εκδόσεις :ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ

Τέχνη και μαζική κουλτούρα……….

 Η  κουλτούρα ήταν πάντα τό προνόμιο μιάς μικρής
μειοψηφίας, μια  υπόθεση πλούτου, χρόνου και τύχης. Για τις μη
προνομιούχες λαϊκές μάζες οι «άνώτερες αξίες» ήταν πάντα απλά
λόγια, ή κούφιες παραινέσεις, αυταπάτες και  πλάνες· στήν καλύτε­
ρη
περίπτωση ήταν ελπίδες καί επιδιώξεις που έμεναν ανεκπλήρω-
τες. Η προνομιούχα θέση της κουλτούρας, το χάσμα άνάμεσα στον
υλικό πολιτισμό καί την πνευματική κουλτούρα, ανάμεσα στην
αναγκαιότητα καί τήν έλευθερία, ηταν ένα χάσμα που διατηρούν­
ταν ως «προφυλαγμένος χώρος» από το βασίλειο της μη επιστημονι­
κής κουλτούρας. Μέσα σ ’ αυτόν το χώρο η λογοτεχνία καί η τέχνη
μπορούσαν να δημιουργούν και να μεταβιβάζουν αξίες που στην
κατεστημένη πραγματικότητα απορρίπτονταν και καταπνίγονταν ή
μετατρέπονταν σε κοινωνικά ώφέλιμες έννοιες και κριτήρια. Ανά ­
λογα η  φιλοσοφία – και  η θρησκεία – μπορούσε να μορφοποιεί και
να διαβιβάζει ηθικές επιταγές καθολικής εγκυρότητας, που έρχον­
ταν συχνά σε κατάφωρη αντίθεση προς την κοινωνικά χρήσιμη ηθι­
κή. Με την έννοια αυτή μπορούμε να πούμε ότι η μη επιστημονική
κουλτούρα ήταν λιγότερο εξιδανικευμένη από τή μορφή μέ τήν
οποία είχε μεταφραστεί σε πραγματικές κοινωνικές αξίες και τρό­
πους συμπεριφοράς – και σίγουρα ήταν λιγότερο εξιδανικευμένη
από την ανεμπόδιστη λογοτεχνία των ημερων μας· το μετρημένο
και δουλεμένο στυλ της ανώτερης αυτής κουλτούρας εξόρκιζε με
την άρνηση τις ασυμβίβαστες
ανάγκες
και ελπίδες του ανθρώπου,
που παρουσιάζονται από τη σύγχρονη φιλολογία έτσι όπως έχουν
πραγματωθεΐ μέσα στην κοινω νία, ποτισμένες από τις υπάρχουσες
μορφές καταπίεσης.
Η ανώτερη κουλτούρα υπάρχει άκόμη. Είναι περισσότερο προ­
σιτή από κάθε άλλη φορά. Δ ιαβάζεται, βλέπεται και ακούγεται άπό
περισσότερους άνθρώπους από πριν αλλά η κοινωνία έχει κλείσει
από καιρό τούς πνευματικούς χώρους, μέσα στούς οποίους μπορού­
σε να κατανοεΐται αυτή ή κουλτούρα με το καθαυτό γνωστικό περιε­
χόμενό της, μέ την ιδιαίτερη αλήθεια της. Ό όπερασιοναλισμός στη
σκέψη και στη συμπεριφορά απωθεΐ τις αλήθειες αυτές στήν π ρο­
σωπική, υποκειμενική, συναισθηματική διάσταση- με τη μορφή αυ
τή μπορούν να προσαρμοστούν εύκολα στο υπάρχον: η  κριτική,
ποιοτική, υπερβατική πλευρά τής κουλτούρας παραμερίζεται καί
to άρνητικό ενσωματώνεται στό θετικό.Έτσι τα αντιθετικά στοιχεία της κουλτούρας αποσυνδέονται,
ο πολιτισμός αναλαμβάνει την κουλτούρα ,την οργανώνει την αγοράζει και την πουλάει
 Χέρμπερτ Μαρκούζε
Από το συλλογικό έργο τέχνη και μαζική κουλτούρα(Μαρκούζε,Χορκχάϊμερ,Αντόρνο Λόβενταλ)

Th. Adorno: Πώς η μαζική κοινωνία εξοντώνει το άτομο;

grassrootreuter

πηγή http://hegel-platon.blogspot.ca/2013/04/th-adorno.html

Τέοντορ Αντόρνο
MINIMA MORALIA

Ο παραλογισμός του συστήματος και τα παράσιτά του

Στο έργο του MinimaMoralia [=Μικρά Ηθικά], που έγραψε στο τέλος του Β΄ παγκοσμίου πολέμου, ο Αντόρνο συμπυκνώνει τους στοχασμούς του για την εποχή του και την εποχή μας με τη μορφή Αφορισμών. Το φιλοσοφικό πνεύμα των εν λόγω Αφορισμών απηχεί τη φθαρμένη ζωή, που ξεδιπλώνεται από το αδύναμο προς ριζοσπαστική δράση υποκείμενο, από την πανταχού παρούσα πολιτιστική βιομηχανία του καπιταλιστικού κόσμου, από μια ολοκληρωτικά δομημένη κοινωνία, από τις αυταπάτες της μαζικής δημοκρατίας, από τις ηθικολογικές θεωρίες ή ιδεολογίες των φαινομενικά διαφοροποιημένων πολιτικών στρατοπέδων. Μέσα σε τούτη την κοινωνία, ο ατομικισμός έχει λεηλατήσει κάθε δυνατότητα ή διάθεση του ατόμου για κριτική αντιπαράθεση με τον  παραλογισμό του συστήματος εξουσίας και για μια αληθινή απελευθέρωση της ύπαρξής του· η δυσαρμονία ανάμεσα στο επί μέρους, το ατομικό, και το καθολικό, το οικουμενικό, το συμπαντικό έχειπαραλύσει κάθε…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 1.282 επιπλέον λέξεις