73 χρόνια μετά το έγκλημα των εγκλημάτων..

IMG_0316

Νανά Κόντου.

Το έγκλημα του 20ού αιώνα

 
Γεμίζει το είναι μου μ’ αναμνήσεις
του χθες…
ενώ ο άνεμος λυωνίζει τα φυλλώματα
μέσα στη καλοκαιρινή λάβα…
Ταξιδεύω στην φριχτή αυτή χοάνη,
βουλιάζω συνεχώς στο σκοτεινό
μονοπάτι του τρομερού
παραλογισμού…
Κομματιάζει την ψυχή μου ο βαθύς
πόνος, το ζωντανό μαρτύριο,
η αγωνία, ο τρόμος, οι φωνές…
ενώ μεγαλώνει ο δρόμος της μνήμης…
Ξαναζώ στον τραγικό κύκλο
της εικόνας της φρίκης με
την μακάβρια συμφωνία
της εξαφάνισης μυριάδων ψυχών…
Μαύρη καπνιά πνίγει τα γύρω
απαίσια μυρωδιά… οι καμινάδες
τα κρεματόρια, το αιμάτινο ποτάμι
κυλά… θρέφοντας την πληγωμένη γη.
Μέσα στα σύμπαν του κενού συγκεντρώνονται
τα κομμάτια του χρόνου που
κομμάτιασαν από τ’ αμάρτημα
του εγκλήματος…
Το αληθινό παρελθόν, με το πονεμένο
παρών σκεπάζει τα γύρω ενώ προχωρώ
στα στρατόπεδα του Άουσβιτς, του Νταχάου
με την αυθεντική εικόνα της φρίκης…
Κάθε χόρτο στη γη λες και είναι ψυχή
που δακρυσμένη ζητά απάντηση
ενώ ψηλά στον τόπο του μαρτυρίου
ένα ΦΩΣ μένει άσβεστο…
Είναι τα εκατομμύρια ψυχών που θα
λάμπουν αιώνια… αυτές που
δεν κομματιάστηκαν από το απαίσιο Έγκλημα..
Είναι οι ψυχές που θα φέρουν στην
μνήμη όλης της ανθρωπότητας την
άφαντη τραγωδία, την τρομερή γενοκτονία,
το μεγάλο έγκλημα των Ναζί…

Μανώλης Αναγνωστάκης

Αντί να φωνασκώ…

Αντί να φωνασκώ και να συμφύρομαι
Με τους υπαίθριους ρήτορες και τους αγύρτες
– Μάντεις κακών και οραματιστές –
Όταν γκρεμίστηκε το σπίτι μου
Και σκάφτηκε βαθιά με τα υπάρχοντα
(Και δεν μιλώ εδώ για χρήματα και τέτοια)
Πήρα τους δρόμους μοναχός σφυρίζοντας.
Ήτανε βέβαια μεγάλη η περιπέτεια
Όμως η πόλις φλέγονταν τόσο όμορφα
Ασύλληπτα πυροτεχνήματα ανεβαίνανε
Στον πράο ουρανό με διαφημίσεις
Αιφνίδιων θανάτων κι αλλαξοπιστήσεων.
Σε λίγο φτάσανε και τα μαντάτα πως
Κάηκαν όλα τα επίσημα αρχεία και βιβλιοθήκες
Οι βιτρίνες των νεωτερισμών και τα μουσεία
Όλες οι ληξιαρχικές πράξεις γεννήσεων
Και θανάτων – έτσι που πια δεν ήξερε
Κανείς αν πέθανε ή αν ζούσε ακόμα –
Όλα τα δούναι και λαβείν των μεσιτών
Από τους οίκους ανοχής τα βιβλιάρια των κοριτσιών
Τα πιεστήρια και τα γραφεία των εφημερίδων.
Εξαίσια νύχτα, τελεσίδικη και μόνη
Οριστική (όχι καθόλου όπως οι λύσεις
Στα περιπετειώδη φιλμ).
Τίποτα δεν πουλιόταν πια.
Έτσι λαφρύς και περιττός πήρα τους δρόμους
Βρήκα την Κλαίρη βγαίνοντας.
Απ’ τη Συναγωγή κι αγκαλιασμένοι
Κάτω απ’ τις αψίδες των κραυγών
Περάσαμε στην άλλη όχθη με τις τσέπες
Χωρίς πια χώματα, φωτογραφίες και τα παρόμοια.
Τίποτα δεν πουλιόταν πια.

 

Τα ποιήματα είναι από το συλλογικό « ελληνική ποιητική ανθολογία για το Ολοκαύτωμα»

 

Advertisements

Θα μνημονεύεις;

 

1.

Μου αρέσει να φωνάζω τ’όνομά σου.

Μου αρέσει να το προφέρω, Αννούλα!

Μου αρέσει να στρέφομαι σε σένα.

Κι ας σ’ έχουν πάρει μακριά μου,

μαζί με το λαό μου.

Μου απαντάς,μου στέλνεις ένα βλέμμα

απ’ το φως των ματιών σου.

Το χαμόγελο πάνω στ’ αγαπημένα

σου χείλη μου χαϊδεύει την ψυχή.

Μου αρέσει να φωνάζω μέσα στη

μοναξιά μου.

Μέσα στην απορία μου να σε ρωτώ:

θα μνημονεύεις;

2

Θα μνημονεύεις;Μου αρέσει να σε

ρωτώ. Θα μνημονεύεις; Αννούλα, έλα,

έλα πιο κοντά μου.

Απόθεσε στο στήθος μου τη θεσπέσια

κεφαλή σου. Και τα μαλλιά τα

μαύρα σου με τη χωρίστρα τη λευκή.

Αγκάλιασέ με ,ζωντάνεψέ με,

δυνάμωσέ με.Για πολλοστή φορά σε

ενοχλώ στην ησυχία σου. Μην

ησυχάζεις Αννούλα, η πληγή δεν

θέλω να γιάνει στη λησμονιά, μα να

μείνει αιώνια.

3.

Μείνε κοντά μου, σ’ αγαπώ, εσένα μόνο,

τόσο πολύ. Μέε’στην αγάπη τη

σφοδρή μου, άκου τι έχω να σου πω!

Ακούς: Ακούς!Αννούλα μου ,

γυναίκα μου!

Μεσ’ το μεγάλο πόνο μας, μεσ’ στη

συντέλεια ,εγώ σου σπέρνω τον

καρπό εις τον αιώνα των αιώνων.

Κι εσύ ετούτο τον καρπό, το κατηγορώ

μου, φέρε τον στην οικουμένη όπως

πρωτύτερα στους γιούς μου. Μέσα σου,

διάδωσέ το σ’ ολόκληρο τον κόσμο.

Τον αμαρτωλό ,τον ωμό και γκρίζο!

4.

Θα μνημονεύεις το πιο φρικτό, το πιο

αποτρόπαιο.Το πιο ανελέητο συμβάν

του κόσμου.Θα μνημονεύεις. Το ξέρω.

Θα το μνημονεύεις! Το πήρες μαζί σου

στον αιώνα των αιώνων.

Εσύ κι οι γιοί μου θα μνημονεύετε.

Αιώνια θα θυμάστε το έγκλημα κατά

του λαού μας.Και χάριν της εκδίκησης

κι εγώ θα το θυμάμαι! Το θέλω κι ο

ίδιος. Μονάχα ένα φόβο έχω.

Μην έρθει κάποτε η ώρα που κι εγώ θα το ‘χω ξεχάσει.

 

Jizchak Katzenelson

18 Ιανουαρίου 1944.

«Η μεγάλη ωδή για την εξόντωση του εβραϊκού λαού»

Dos lied vunem ojsgehargetn jidischen volk

επιμέλεια και μετάφραση Wolf Bierman 1994 sel. 117-118

Άσμα αφιερωμένο στη γυναίκα του Hanna, που θανατώθηκε στο Άουσβιτς.

Ο Jizchak Katzenelson έζησε μόνο λίγο περισσότερο από τη γυναίκα του και τα παιδιά του.Όλοι θανατώθηκαν στο Άουσβιτς. «η μεγάλη ωδή » σώθηκε κρυμμένο σε θαμένα μπουκάλια- ως μαρτυρία της μεγάλης καταστροφής.

Εγώ το πήρα από το βιβλίο του  Cristoph U. Schminck- Gustavus

«μνήμες κατοχής ΙΙ» σελ.267-168

Εισήγηση της εκδήλωσης Πρίμο Λέβι «εάν αυτό είναι ο άνθρωπος»

https://skalalakonias.wordpress.com/2015/08/12/primolevi-4/

primolevi

Παρακάτω δημοσιεύουμε ολόκληρο το κείμενο της εισήγησης από την εκδήλωση που πραγματοποίησε η ομάδα μελέτης και αυτομόρφωσης στην Σκάλα Λακωνίας τον περασμένο Ιούλιο με θέμα το βιβλίο του Πρίμο Λέβι «εάν αυτό είναι ο άνθρωπος» . Το κείμενο της εισήγησης, καθώς και μια πιο εκτεταμένη μελέτη πάνω στον αντισημιτισμό θα κυκλοφορήσουν σύντομα σε ειδική έκδοση τους επόμενους μήνες.

Αρχικά θα θέλαμε να σας καλωσορίσουμε και να σας ευχαριστήσουμε που αποδεχθήκατε την πρόσκληση για αυτήν εδώ την εκδήλωση, που ευελπιστούμε να είναι η πρώτη, μιας σειράς εκδηλώσεων με θέμα το ολοκαύτωμα και τον αντισημιτισμό. Θα θέλαμε επίσης να ευχαριστήσουμε θερμά το βιβλιοπωλείο Πάπυρος για την άψογη φιλοξενία στον χώρο του. Σήμερα θα παρουσιάσουμε τους αναστοχασμούς και τα συμπεράσματα μας διαβάζοντας ένα από τα πιο σημαντικά βιβλία που έχουν γραφτεί για το θέμα του ολοκαυτώματος (της σοά όπως λέγεται στα εβραϊκά), από έναν από τους ελάχιστους επιζώντες του στρατοπέδου του Άουσβιτς.

Η σημερινή παρουσίαση έχει θέμα το βιβλίο του Πρίμο Λέβι “εάν αυτό είναι ο άνθρωπος” που στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Άγρα σε μετάφραση της Χαράς Σαρλικιώτη.

Μια μικρή εισαγωγή για τον συγγραφέα, Ο Πρίμο Λέβι γεννήθηκε στην Ιταλία το 1919 και σπούδασε χημικός στο Τορίνο. Συνελήφθη το 1943 ως μέλος της αντιφασιστικής αντίστασης κατά την διάρκεια του πολέμου και στάλθηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Άουσβιτς. Όπως επισημάναμε ήδη η εμπειρία του αυτή καταγράφεται στο αυτοβιογραφικό αυτό κείμενο που γράφτηκε με την ψυχραιμία και την αναλυτικότητα ενός χημικού που παρατηρεί και καταγράφει τις συμπεριφορές των ανθρώπων σε συνθήκες απόλυτης ταπείνωσης και εκμηδένισης. Εκτός από το εάν αυτό είναι ο άνθρωπος ο Λέβι έγραψε και μια σειρά σπουδαία δοκίμια που αξίζει να διαβάσει κανείς. Η αγωνιώδης προσπάθεια να κατανοήσει την «λογική» πίσω από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης τερματίστηκε με την αυτοκτονία του στο Τορίνο το 1987, ακολουθώντας έναν άλλο μεγάλο συγγραφέα, επιζώντα του Άουσβιτς, τον Ζαν Αμερύ που είχε πράξει το ίδιο το 1978.

Το “εάν αυτό είναι ο άνθρωπος” γράφτηκε το 1946 λίγο μετά την επιστροφή του Πρίμο λέβι στην Ιταλία και θεωρείτε εκτός άλλων ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά ντοκουμέντα που αφηγούνται το έγκλημα των εγκλημάτων, το ολοκαύτωμα. Μάλιστα έκανε τον συγγραφέα του παγκοσμίως γνωστό, αν και αρχικά εκδόθηκε το 1947 σε έναν μικρό Ιταλικό εκδοτικό οίκο σε 2.500 αντίτυπα και με μικρή επιτυχία στις πωλήσεις. Σύμφωνα με τον ίδιο τον Πρίμο Λέβι το γεγονός της μικρής επιτυχίας του βιβλίου τα πρώτα χρόνια οφείλετε στο ότι ο κόσμος είχε τραυματιστεί ανεπανόρθωτα από τα εγκλήματα του ναζισμού και για ένα μεγάλο διάστημα προσπάθησε να ξεχάσει. Με άλλα λόγια οι άνθρωποι σε εκείνα τα σκληρά μεταπολεμικά χρόνια αρνούνταν να επιστρέψουν στην ανάμνηση μιας βασανιστικής εποχής που είχε μόλις τελειώσει. Παρόλα αυτά το βιβλίο επανεκδόθηκε 9 χρόνια αργότερα και από τότε το ενδιαφέρον του κοινού ήταν πάντα ζωηρό.

Ο λόγος που επιλέξαμε να διαβάσουμε το συγκεκριμένο βιβλίο και να το παρουσιάσουμε, είναι γιατί θεωρούμε ύψιστης σημασίας για οποιαδήποτε συζήτηση ανοίξει στο μέλλον πάνω στο ζήτημα του εθνικοσοσιαλισμού, του αντισημιτισμού και των στρατοπέδων συγκέντρωσης, οφείλουμε να το κάνουμε με αφετηρία τις βιωματικές αφηγήσεις όσων κατάφεραν να γυρίσουν από την κόλαση και ύστερα να περάσουμε, σε μια κριτική θεωρία για τον αντισημιτισμό. Με άλλα λόγια, για μας το βιβλίο αυτό δεν αποτελεί ένα λογοτεχνικό έργο, αλλά μια κατάθεση ψυχής του συγγραφέα, καλώντας εμάς τις επόμενες γενιές να κρατήσουμε ζωντανή την μνήμη, αλλά και να κατανοήσουμε επίσης ότι στην Ευρώπη και τον κόσμο ο φασισμός είναι παρών και μάλιστα σιγά σιγά ξαναβγαίνει από το κουκούλι του. 75 χρόνια μετά την απελευθέρωση των τελευταίων επιζώντων στο στρατόπεδο του Άουσβιτς από τον κόκκινο στρατό, φασιστικά κινήματα σε ολόκληρη την Ευρώπη παρελαύνουν για μια ακόμα φορά, θυμίζοντας μας πως ότι συνέβη μια φορά μπορεί να συμβεί ξανά. Μας υπενθυμίζει ότι ως κοινωνία θα πρέπει να αναλογιστούμε και να αναστοχαστούμε τι σημαίνει πρόοδος στον καπιταλισμό ύστερα από το ολοκαύτωμα.
Σύμφωνα με την εισαγωγή του συγγραφέα το βιβλίο αυτό δεν προσθέτει τίποτα σε όσα είναι ήδη γνωστά στους αναγνώστες σε όλο τον κόσμο για το ανησυχητικό ζήτημα των στρατοπέδων εξόντωσης. Επιδίωξη του βιβλίου δεν είναι να διατυπώσει ένα νέο κατηγορητήριο αλλά αντίθετα να προσφέρει στοιχεία για μια νηφάλια μελέτη των διαφορετικών όψεων της ανθρώπινης φύσης.

Ο Πρίμο Λέβι θα μπορούσαμε να πούμε ότι στάθηκε τυχερός, εφόσον μεταφέρθηκε στο Άουσβιτς το 1944, όταν δηλαδή η ναζιστική κυβέρνηση είχε ήδη αποφασίσει, εξαιτίας της αυξανόμενης έλλειψης εργατικών χεριών, να παρατείνει τον μέσο όρο ζωής των κρατουμένων που προόριζε για εξόντωση. Παρόλα αυτά η επιβίωση του Πρίμο Λέβι ήταν αποτέλεσμα μιας σειράς τυχαίων γεγονότων, αλλά και της πολυμήχανης δραστηριότητας του για να κρατηθεί στην ζωή, κάτι που περιγράφει στις σελίδες του βιβλίου. Το γεγονός ότι είχε σπουδάσει χημεία, μιλούσε λίγα γερμανικά, καθώς και ότι ήταν μικρόσωμος, έπαιξαν καθοριστικό ρόλο.

Oι περιγραφές μέσα από τις πρώτες κιόλας σελίδες του βιβλίου απαιτούν αναγνώστες με γερό στομάχι. Από την πρώτη κιόλας στιγμή ο συγγραφέας παρουσιάζει μια κατάσταση που κανείς μέχρι τότε δεν θα μπορούσε να φανταστεί, ούτε καν οι πιο συνειδητοποιημένοι πολιτικοί κρατούμενοι που έφτασαν εκεί. Από την άφιξη κιόλας στα στρατόπεδα δεν χανόταν ούτε ένα λεπτό, με πρώτη τελετουργική πράξη, αυτήν, της διαλογής των νεοφερμένων, ποιοι ήταν ικανοί για εργασία και ποιοι όχι. Η διαδικασία αυτή βέβαια δεν εφαρμοζόταν πάντα, αργότερα υιοθετήθηκε, ένα πιο απλό σύστημα διαλογής των κρατουμένων. Οι πόρτες των βαγονιών των τρένων άνοιγαν χωρίς καμιά προειδοποίηση ή οδηγία στους νεοφερμένους. Αυτοί που έπεφταν με το άνοιγμα οδηγούνταν στο στρατόπεδο, ενώ όλοι οι υπόλοιποι οδηγούνταν στους θαλάμους αερίων.

Πραγματικά είναι συγκλονιστικές οι αφηγήσεις του συγγραφέα. Παραθέτουμε ένα μικρό απόσπασμα από τις πρώτες σελίδες του βιβλίου που περιγράφει την εμπειρία από την άφιξη:

Έτσι, ξαφνικά και απροσδόκητα χάθηκαν οι γυναίκες μας, οι γονείς μας, τα παιδιά μας. Κανείς δεν μπόρεσε να τους αποχαιρετήσει. Τους είδαμε για λίγο στην άλλη άκρη της αποβάθρας, σαν μια σκοτεινή μάζα, και μετά δεν τους ξανάδαμε πια. Αντίθετα είδαμε να αναδύονται κάτω από το φως των προβολέων, δύο ομάδες παράξενων όντων. Περπατούσαν σε διάταξη, ανά τρεις, με βήμα παράξενο, άχαρο, το κεφάλι σκυμμένο μπροστά και τα χέρια κρεμασμένα αλύγιστα. Φορούσαν ένα αστείο μπερέ και μακρυά ριγέ στολή που, ακόμα και στο σκοτάδι από μακρυά, μάντευες ότι ήταν βρώμικη και κουρελιασμένη. Εμείς κοιτάζαμε ο ένας τον άλλον άφωνοι. Όλα μας φαίνονταν ακατανόητα, παραλογα αλλά ένα πράγμα καταλαβαίναμε καλά: αυτή η μεταμόρφωση περίμενε κι εμάς. Αύριο θα ήμασταν όμοιοι με αυτούς.

Το απόσπασμα που μόλις παραθέσαμε είναι αρκετό για να προϊδεάσει τον αναγνώστη για το τι πρόκειται να επακολουθήσει. Η τελετουργική διαδικασία που εφαρμόστηκε στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης, όπως για παράδειγμα το τατουάζ του κρατουμένου, όπου ήταν ο αριθμός άφιξης είχε ως στόχο την τελική εκμηδένιση της ανθρώπινης υπόστασης, την μετατροπή δηλαδή του ανθρώπου σε κάτι μη ανθρώπινο από την πρώτη κιόλας στιγμή της παραμονής τους σε αυτό.
Δεν είναι λίγες οι έννοιες που καταρρέουν στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Έννοιες που συνθέτουν ποιοτικά μια ανθρώπινη υπόσταση.
Βλέπουμε να καταρρέει οποιαδήποτε έννοια της γλώσσας που υποβιβάστηκε μόνο σε ένα σύνολο προσταγών. Έτσι εκμηδενίζεται κάθε ίχνος εμπιστοσύνης που νομοτελειακά πάει μαζί με την γλώσσα, ο κρατούμενος στο Άουσβιτς μετατρέπεται σε μια βουβή ύπαρξη.

  • Η γλώσσα όμως σχετίζεται και με την ελπίδα που μεταφέρει ένα σύνολο εννοιών ενός νοήματος που δεν μπορεί παρά να καταρρέει και αυτό.
    Δεν θα μπορούσαμε να παραλείψουμε την έννοια του χρόνου που στα στρατόπεδα συγκέντρωσης καταρρίπτεται. Δεν υπάρχουν εποχές, ούτε κάτι στο να ελπίζει κανείς. Το μόνο που έχει νόημα εδώ είναι η διανομή της σούπας ή η αναζήτηση μιας μερίδας ψωμί.
  •  H έννοια της αξιοπρέπειας που και αυτή με την σειρά της εκμηδενίζεται.
  • Ίσως όμως το πιο φρικτό στοιχείο της ανθρώπινης εκμηδένισης στα στρατόπεδα συγκέντρωσης είναι το αίσθημα της ενοχής του κρατουμένου. Το θύμα ταυτίζεται με τον θύτη, σκεπτόμενος το εξής φρικτό: «Για να θέλει να με τιμωρήσει με εξόντωση κάτι πρέπει να έχω κάνει, είμαι ένοχος»

Η δύναμη της αφήγησης του Πρίμο Λέβι, όχι τόσο σε λογοτεχνικό όσο σε βιωματικό επίπεδο, δεμένη για τα καλά στη στοχοθεσία ενός επιζώντα του Άουσβιτς με οξεία κριτική σκέψη, έχει την ικανότητα αυτή που, διαβάζοντάς τον, σε απορροφά και νιώθεις το θάρρος και την οικειότητα να “επεμβαίνεις”. Η εισαγωγή του φτάνει το αποκορύφωμά της με την συγκλονιστική διατύπωση για έναν αναγνώστη που έχει συνειδητοποιήσει στοιχειωδώς την φρίκη του εγκλήματος των εγκλημάτων πως “…πολλοί λαοί ή άτομα θεωρούν συνειδητά ή μη ότι « κάθε ξένος είναι εχθρός». Αυτή η πεποίθηση βρίσκεται στο βάθος της ψυχής σαν μια λανθάνουσα μόλυνση· εκδηλώνεται μόνο σε πράξεις με χαρακτήρα ασυντόνιστο και μη κανονικό, χωρίς να είναι η βάση ενός συστήματος σκέψης. Όταν όμως αυτή η σκέψη αποτελέσει τη μείζονα πρόταση ενός συλλογισμού, τότε στο τέλος της αλυσίδας βρίσκονται τα στρατόπεδα.”

Το μεγαλείο της αφηγηματικής δύναμης του Λέβι την διαπιστώνουμε επίσης στο πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου «Το Ταξίδι», όταν περιγράφει την τελευταία νύχτα στο στρατόπεδο του Φότσολι κοντά στη Μόντενα. Ο συγγραφέας δείχνει να έχει κατακλυστεί από το συναίσθημα του θανάτου. Ακριβώς όπως το βίωνε εκείνη τη φρικτή νύχτα της 20ης Φεβρουαρίου του 1944. Στο κεφάλαιο αυτό, ο συγγραφέας, προφανώς επικαλείται τη μεταφορά της σκέτης εμπειρίας, της καθαρής ανόθευτης γνώσης της ανθρώπινης φύσης, του ωμού βιώματος κατά το οποίο ο ίδιος ιδιοποιείται μια ιδιαίτερη εσωτερική αναφορά στην εμπειρία του καταδικασμένου Εβραίου στο στρατόπεδο εξόντωσης.

Από τις πρώτες σελίδες ξετυλίγεται μπροστά σου η ανθρώπινη τραγωδία. Αποκαρδιωτικοί αποχαιρετισμοί, προσευχές, υλικές προετοιμασίες ή απελευθέρωση καταπιεσμένων συναισθημάτων και ενστίκτων. Τα τελευταία φιλιά των εραστών και των γονιών προς τα παιδιά τους είναι μια απελπισμένη ιερουργία αυτής της ματαιότητας – και κάθε ανθρώπινης ματαιότητας. Όλα αυτά συνθέτουν την εικόνα της απέραντης θλίψης για τον θρήνο που πρόκειται να ακολουθήσει.

Ένα ταξίδι προς το άγνωστο ξεκινάει. Καταδικασμένοι να πεθάνουν. Το ξέρουν. Λίγοι δεν το δέχονται μέχρι να αντικρίσουν το φρικτό πρόσωπο του ναζισμού στον επόμενο σιδηροδρομικό σταθμό.

Ένα ταξίδι 15 ημερών 45 ανθρώπων, όλων των ηλικιών, στοιβαγμένοι και έγκλειστοι σε βαγόνι για εμπόρευμα. Κρύο, πείνα, δίψα κ.α., είναι αρκετά ώστε ένας εξουθενωμένος ψυχικά και σωματικά άνθρωπος να επιζητά τον θάνατο ως λύτρωση, ως ανακούφιση, και να παραιτηθεί από κάθε σκέψη αντίστασης ή ελπίδας. Ίσως η μόνη στιγμή εξεγερσιακών ενστίκτων που καταγράφονται στις σελίδες βιβλίου, είναι όταν φτάνουν στο Άουσβιτς αιχμάλωτοι από το γκέτο του Λοντζ, οι οποίοι τους διηγήθηκαν την θρυλική εξέγερση της Βαρσοβίας. “Η δική μας σειρά πότε;” αναρωτιέται ο Λέβι υποδηλώνοντας πως δεν έχει παραδοθεί οριστικά στην επέλαση του θανάτου, όπως και λίγοι ανυπότακτοι σύντροφοί του. Οι ναζί, όμως, έχουν προβλέψει και αυτό το ενδεχόμενο τιμωρώντας μπροστά τους κάθε επίδοξο εξεγερσιακό, συνθλίβοντας το ηθικό όσων το σκέφτονται:
Γράφει ο Λέβι σε ένα άλλο απόσπασμα:

“…το έργο τους ολοκληρώθηκε με επιτυχία. Τώρα πια οι Ρώσοι μπορούν να έρθουν· δεν απέμεινε κανείς γενναίος ανάμεσά μας, ο τελευταίος κρέμεται πάνω απ´ τα κεφάλια μας και για τους άλλους ένα απλό χαλινάρι ήταν αρκετό. Οι Ρώσοι μπορούν να έρθουν. Θα μας βρούνε υποταγμένους, σβησμένους, άξιους του θανάτου που μας περιμένει.
“Να εκμηδενίσεις τον άνθρωπο είναι δύσκολο, όσο και να τον δημιουργήσεις : δεν ήταν απλό, πήρε χρόνο, αλλά τα καταφέρατε, Γερμανοί. Είμαστε υπάκουοι, κάτω απ´ το βλέμμα σας· δεν έχετε να φοβηθείτε τίποτα από μας : καμία πράξη αντίστασης, καμία λέξη πρόκλησης, κανένα κριτικό βλέμμα.”

Ο ρόλος των πρώτων ναζί που αντικρίζουν στο Άουσβιτς είναι η πλήρης αντικειμενοποίηση των σωμάτων σε “χρήσιμα και άχρηστα”. Γιατροί Ες Ες, με μια ματιά στον θώρακα και το κεφάλι, έκριναν ποιος είναι κατάλληλος για εργασία ή για τους θαλάμους αερίων. Η πλήρης αποβολή του πυρήνα της ανθρώπινης ύπαρξης, ζωντανεύει μπροστά στα μάτια των αιχμαλώτων Εβραίων και τους αφορά άμεσα. Η κύρια μέθοδος της μεταχείρισής τους έχει ως στόχο να συντρίψει την εικόνα που έχουν για τον εαυτό τους ώστε κάθε αντίδραση να φαντάζει ανώφελη, καθώς “δεν υπάρχει κάτι αξιόλογο να σωθεί”. Οι κρατούμενοι, ήδη από αυτήν την άκρως ταπεινωτική διαδικασία, ψηλαφούν τον θάνατο. Ο ίδιος ο Λέβι, στο δεύτερο κεφάλαιο, θεωρεί πως από τις πρώτες ώρες στο στρατόπεδο Μόνοβιτς, από την εξευτελιστική διαδικασία για θρησκευόμενους ανθρώπους, της απόλυτης ταπείνωσης μέσω της γύμνιας, “όλα έχουν τελειώσει”. Εκεί διαπιστώνουμε και την διπλά τραγική θέση ενός συνειδητοποιημένου ανθρώπου σε στρατόπεδο εξόντωσης.
Tο ψύχραιμο ύφος, η διεισδυτικότητά του στο ανθρώπινο συναίσθημα, εκφράζουν με τον πλέον γλαφυρό τρόπο τον εκμηδενισμό της ανθρώπινης υπόστασης στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Η περιγραφή του δράματος της πνευματικής εξόντωσης με την αφαίρεση κάθε αντικειμένου που θα ήταν ο συνδετικός κρίκος με την μνήμη και το παρελθόν για την απόλυτη πνευματική εξουθένωση και, εν τέλει, την φυσική εξόντωση, είναι εξίσου καθηλωτική. Η μνήμη μετατρέπεται σε πραγματικό μαρτύριο. Αυτή η απομόνωση, από τον ελεύθερο κόσμο, σε συνθήκες που ενσαρκώνουν την “Κόλαση” του Δάντη, λειτουργεί αποτελεσματικά για την απώλεια της μνήμης.

Η “παλιά άγρια θλίψη” πλημμυρίζει κάθε σπιθαμή του σώματος όταν εικόνες από ένα ομιχλώδες παρελθόν αναδύονται για να αφυπνίσουν την συνείδηση στις συζητήσεις του Λέβι με τον σύντροφό του Πίκολο, στους χώρους του χημείου.
Στο κεφάλαιο “Μύηση” βλέπουμε μικρές, αλλά σημαντικές, λόγω της συστηματικής επανάληψης τους, στιγμές του ανθρώπινου δράματος, συνοδευόμενα με σαφώς αντιεβραϊκά χαρακτηριστικά σε πολλά επίπεδα. Ο Λέβι μας δίνει με μοναδική απλότητα, την εικόνα της ναζιστικής κοσμοθεωρίας, η οποία είναι αποτυπωμένη στους τοίχους των λουτρών, όπου εκεί οι Εβραίοι παρουσιάζονται ως φορείς μολυσματικής βρόμας, ενώ οι ναζί έχουν αναλάβει τον ρόλο της κοινωνικής αποστείρωσης “απαλλάσσοντας τον άριο άνθρωπο από τον αιώνιο εχθρό του, τον Εβραίο”.

Εκεί όμως βλέπουμε και μία άλλη πτυχή της ανθρώπινης φύσης. Η προάουσβιτς καθημερινότητα των έγκλειστων επιχειρεί να διεισδύσει, με μικρές επιτυχίες, και να εδραιωθεί στο παρόν. Ανταγωνιστικότητα, συσπείρωση, ασιτία, αλληλεγγύη, περιφρόνηση, ανταλλαγές, επιβολή, δούνε και λαβήν με τον “έξω κόσμο” μέσω των ιατρών κ.α., δεν περιγράφουν απλώς την διαδικασία της ατέρμονης αναμονής του θανάτου ή στιγμές ωμής ηθικής εκμηδένισης, αλλά συνθέτουν και τις μεταξύ τους σχέσεις προσπαθώντας να “επισκιάσουν” από την μία το πρόσωπο του θύτη στην συνείδησή τους και, από την άλλη, δηλώνουν την δυσκολία να δεχθούν ή να κατανοήσουν οτι “η θηριωδία που ελλοχεύει το άμεσο μέλλον, δεν προορίζεται για τους ίδιους, αλλά για τους άλλους”.
Η συγκλονιστική διαπίστωση της απόλυτης θλίψης, σ ´αυτό το κεφάλαιο, έρχεται για να καταστήσει τα λουτρά κενού νοήματος: “ποιος ο λόγος να πλένεται ένας άνθρωπος σε αυτή τη κατάσταση;” αναρωτιέται ο Λέβι με βαθύ αίσθημα εγκατάλειψης κάθε επιθυμίας για καθαριότητα, καθώς θεωρεί πως η συστηματική ταπείνωση έχουν αποκτηνώσει τους έγκλειστους, επομένως η ανθρώπινη υπόσταση έχει χαθεί οριστικά. Πλέον όλα έχουν πάρει τον δρόμο του θανάτου, απαντώντας ο ίδιος πως “το πλύσιμο απαιτεί ενέργεια, και αυτό είναι άσκοπη σπατάλη διότι μπορεί να επιφέρει πιο γρήγορα τον θάνατο”. Όμως, ο συγκρατούμενος του έχει διαφορετική άποψη, διότι
“όλη αυτή η διαδικασία έχει μια ουσία: την σθεναρή αντίσταση, μέσω της επιμέλειας του σώματος στη προσπάθεια ηθικής εξόντωσης που προηγείται της βιολογικής.”

Η θηριωδία των στρατοπέδων συγκέντρωσης εμφανίζεται και με την μορφή της καταναγκαστικής εργασίας, ως εργαλείο σωματικής και πνευματικής ταπείνωσης μέσω των συνθηκών που επικρατούν, αλλά και για οικονομικό κέρδος από την, μέχρι τελικής εξάντλησης, του “εργατικού δυναμικού” για λατομεία, κατασκευή σιδηροδρομικών γραμμών, τούβλων, όπλων κλπ. Εργοστάσια απέραντης φρίκης και ανθρώπινης τραγωδίας που ο ανταγωνισμός για ζωή εις βάρος μιας άλλης ζωής είναι παρόν. Έγκλειστοι έχουν τοποθετηθεί σε διάφορα πόστα και σε ιεραρχικές βαθμίδες, όχι μόνο επειδή η “άμεση επαφή” των στρατιωτών με τα θύματά τους είχε “άσχημες επιπτώσεις στην ψυχολογία τους”, αλλά και για να διατηρήσουν τα “προνόμιά” τους και με την ελπίδα πως θα σωθούν, εκτελούσαν τις εντολές με ιδιαίτερο ζήλο κάνοντας πιο δύσκολη την καθημερινότητα των συγκρατουμένων τους. Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό και άκρως αποδοτικό, καθώς στο Ράιχ οι κρατούμενοι, ως αναλώσιμοι, δεν κόστιζαν σχεδόν τίποτα, ήταν διαρκώς ανανεώσιμο δυναμικό, ενώ είχαν μετατραπεί πλήρως σε παραγωγική “εργατική δύναμη”.
Υπό την μόνιμη απειλή της εκτέλεσης οι ρυθμοί του εργασιακού ντελίριου είναι εξοντωτικοί· εάν προσθέσουμε και την ασιτία, τον ξυλοδαρμό, το κρύο, το παρελθόν που δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν εάν ανήκει στην σφαίρα της φαντασίας ή όχι, ασφαλώς μιλάμε πλέον για ολοκληρωτικά παραδωμένες οντότητες που είχαν απορρίψει κάθε σκέψη εξέγερσης. Υπο αυτές τις συνθήκες ουδεμία σημασία έχει ποια ήταν η κοινωνική θέση ή το επίπεδο μόρφωσης των έγκλειστων Εβραίων πριν βρεθούν σε αυτή τη κατάσταση. Όλοι είχαν μετατραπεί σε ανεξίτηλα νούμερα χτυπημένα με μελάνι στο χέρι, που εξαναγκάζονταν μέσω της εργασίας χωρίς νόημα και ελπίδα, της πείνας χωρίς χόρταση, να βλέπουν την αργή σωματική τους εξόντωση ανήμποροι να την ανατρέψουν:
“…για ποιο λόγο”, γράφει, “να βασανιζόμαστε με τη πρόβλεψη του μέλλοντος όταν καμία πράξη μας, καμία λέξη μας δεν θα μπορούσε στο ελάχιστο να το επηρεάσει; […] Στο Λάγκερ χάνεις τη συνήθεια να ελπίζεις και την εμπιστοσύνη στην ίδια τη λογική σου. Στο Λάγκερ το να σκέφτεσαι είναι άχρηστο, γιατί τα γεγονότα είναι πάντα απρόβλεπτα· και κάποιοι προνοητικοί φυσικοί νόμοι εξασθενούν όταν υποφέρεις πέρα από κάποιο όριο.”

Το ένστικτο της επιβίωσης ως κινητήρια δύναμη ανάπτυξης μιας “υπόγειας τέχνης” που διαρκώς αναβάλει την ώρα συνάντησης με το θάνατο, αναπτύσσεται. Οικονομία στις κινήσεις, στην αναπνοή, στη σκέψη, στα πάντα. Η τέχνη του να αποτινάξεις οριστικά από πάνω σου την ιδιότητα του τίμιου μικροϋπάλληλου που πλέον, στους φρενήρεις και εξοντωτικούς ρυθμούς, φαντάζει παράλογη. Και όλα αυτά ανακυκλώνονται στα μαρτυρικά όνειρα του ύπνου του σκλάβου για να ξαναγυρίσουν το επόμενο πρωί ως φρικτή αιώνια πραγματικότητα.
Το διήγημα του Λέβι μας εξηγεί τις συνθήκες κάτω υπό της οποίες βρέθηκαν οι Εβραίοι στην συγκυρία του Ολοκαυτώματος (Shoah), και μας περιγράφει την μοναδικότητα της εξολοθρευτικής έντασης του αντισημιτικού μένους που εξαπέλυσε ο ναζισμός. Θέτει το αναπάντητο ερώτημα πως άνθρωποι που, με ιδιαίτερη επιμέλεια, καλλιέργησαν, συγκρότησαν και εν τέλει οργάνωσαν αντί-εβραϊκά πογκρόμ, φυλακίσεις, εκτοπίσεις, εκμετάλλευση για παραγωγή υπεραξίας, και μαζικές, ασύλληπτης αγριότητας, εκτελέσεις, με έναν και μόνον σκοπό: τον ολοκληρωτικό και απόλυτο αφανισμό του εβραϊκού πληθυσμού. Ο σκοπός της “Τελικής Λύσης” δεν ήταν άλλος από την επιδίωξη της καθολικής εξολόθρευσης ενός κατατρεγμένου και χρόνια περιπλανώμενου λαού και της θρησκευτικής του ταυτότητα, ως προϋπόθεση για την διατήρηση και την σωτηρία του ανθρώπινου πολιτισμού από την εβραϊκή “αντιφυλή”.

Γράφει, εξαιρετικά εύστοχα, ο Λέβι στο Επίμετρο που συνοδεύει το βιβλίο του, αναφερόμενος στο ναζιστικό αντισημιτικό φαντασιακό: “Ο εβραϊσμός δεν είναι μιά θρησκεία την οποία μπορείς να εγκαταλείψεις με τη βάπτιση ούτε ένας πολιτισμός απ´ τον οποίο μπορείς να απομακρυνθείς για κάποιον άλλο : είναι ένα υποδεέστερο είδος ανθρώπου, μια φυλή διαφορετική και κατώτερη όλων. Οι Εβραίοι μόνο φαινομενικά ανήκουν στο ανθρώπινο είδος· στην πραγματικότητα πρόκειται για κάτι διαφορετικό, κάτι το ακαθάριστο, το αποκρουστικό, «πιο κοντά είναι ο πίθηκος στον άνθρωπο παρά οι Εβραίοι στους Γερμανούς»· είναι η αιτία όλων των δεινών· του άπληστου αμερικανικού καπιταλισμού, του σοβιετικού μπολσεβικισμού, της ήττας του 1918, του πληθωρισμού το 1923· ο φιλελευθερισμός, η δημοκρατία, ο σοσιαλισμός, ο κομμουνισμός είναι σατανικές επινοήσεις των Εβραίων για να υποσκάψουν τη μονολιθικότητα του ναζιστικού Κράτους.»

Τελειώνοντας την αφήγησή μας πάνω στο «εάν αυτό είναι ο άνθρωπος» θα θέλαμε να προσθέσουμε ακόμα λίγα λόγια πάνω στις ανησυχίες του ίδιου του συγγραφέα. Όπως είπαμε και στην αρχή, ότι συνέβη μια φορά μπορεί να συμβεί ξανά. 75 χρόνια μετά την απελευθέρωση του Άουσβιτς από τον σοβιετικό κόκκινο στρατό, φασιστικά κινήματα παρελαύνουν σε ολόκληρη την Ευρώπη. Στην Ελλάδα έχουμε ένα ναζιστικό κόμμα στην Βουλή με πάνω από 400.000 ψήφους, κεφαλαιοποιώντας όλα αυτά τα μόνιμα διαχρονικά ρατσιστικά χαρακτηριστικά και προκαταλήψεις της ελληνικής κοινωνίας. Ανοιχτά λοιπόν ένα κόμμα σαν την Χρυσή Αυγή, δολοφονεί μετανάστες, σπέρνει την ρητορική μίσους, ονειρεύεται προγράμματα ευθανασίας σε άτομα με κινητικές ή διανοητικές ιδιαιτερότητες, ονειρεύεται μια κοινωνία με στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας κοκ. 75 χρόνια μετά, το ελληνικό κράτος δεν έχει αποκαταστήσει την μνήμη των Ελλήνων Εβραίων που χάθηκαν στο ολοκαύτωμα. Ο σχεδόν καθολικός χαμός για παράδειγμα των Ελλήνων Εβραίων της Θεσσαλονίκης που αποτελούσαν μια από τις μεγαλύτερες πληθυσμιακές ομάδες της πόλης, με την συνεργασία και του ελληνοχριστιανικού πληθυσμού αποτελεί ακόμα ένα ταμπού. Μας δείχνει καθαρά, ότι η Ελληνική ιδεολογία, με άλλα λόγια ο εθνικισμός στην χώρα μας, δεν ανέχεται τίποτα που μπορεί να αμφισβητήσει την ενότητα του. Έτσι λοιπόν τα πλιάτσικα στις Εβραϊκές περιουσίες στην Θεσσαλονίκη, η βεβήλωση του εβραϊκού νεκροταφείου, όπου σήμερα βρίσκεται το Αριστοτέλειο πανεπιστήμιο, οι κλεμμένες ταφόπλακες που κοσμούν δρόμους της παλιάς πόλης, είναι εγκληματικές πράξεις που έχουν θαφτεί στην λήθη. Ξεχάστηκαν και αυτά μαζί με τα 6.000.000 νεκρούς εκτοπισμένους Εβραίους στα στρατόπεδα εξόντωσης. Σήμερα λοιπόν περισσότερο από ποτέ καλούμαστε όλες και όλοι να κρατήσουμε την μνήμη ζωντανή, να πραγματώσουμε την επιθυμία του συγγραφέα, εμείς οι επόμενες γενιές, να μην αφήσουμε να συμβεί ξανά κάτι τέτοιο. Να επαγρυπνούμε πάντα. Να κάνουμε το όνειρο του Πρίμο Λέβι πραγματικότητα. Ευχαριστούμε.

Κάτι καλό συμβαίνει…….

Μέσα στις τόσες άσχημες πληροφορίες που μας βομβαρδίζουν κάθε μέρα ,συμβαίνει να υπάρχει πάντα και μια όαση μες την έρημο.

Έτσι λοιπόν μέσα στο έντονα βορβορώδη περιβάλλον της Λακωνίας,ήρθε και μια ευχάριστη είδηση.Η ομάδα «μελέτης και αυτομόρφωσης Σκάλας » ,θα παρουσιάσει το βιβλίο του Πρίμο Λέβι «αν αυτό είναι ο άνθρωπος» την Κυριακή 5 Ιουλίου στο βιβλιοπωλείο Πάπυρος. 

primolevi

Είναι μια πρώτη προσπάθεια της ομάδας και ελπίζουν να ευοδωθεί και να συνεχίσουν το καλό έργο.Ας μην ξεχνάμε πως η Λακωνία και η Σκάλα ειδικότερα ,είναι μια πολύ δύσκολη περιοχή ,όπου κυριαρχεί η πνευματική φτώχεια,η αμορφωσιά,ο ρατσισμός ,η κουλτούρα του βιασμού και ο αγώνας για εύκολο πλουτισμό.Είμαι σίγουρη πως πολλά από τα νέα παιδιά της περιοχής δεν γνωρίζουν καλά καλά τι είναι το Άουσβιτς ,το θέμα που πραγματεύεται το βιβλίο.

Ο Πρίμο Λέβι ,ο συγγραφέας του βιβλίου ,Ιταλός χημικός ,ήταν επιζών του Άουσβιτς ,που είχε οδηγηθεί από τους Ναζί εκεί,προς εξόντωση ,μια και ήταν Εβραϊκής καταγωγής ,αν και ο ίδιος δεν ήταν θρησκευόμενος.Έγραψε το βιβλίο αυτό λίγο καιρό μετά την σωτηρία του από τον κόκκινο στρατό που απελευθέρωσε το στρατόπεδο. Ένιωσε την ανάγκη να πει στον κόσμο αυτά που βίωσε αυτός και όλοι οι κρατούμενοι και να δώσει να καταλάβουν το τι είναι ο Ναζισμός.Έδωσε πολλές ομιλίες σε σχολεία και πανεπιστήμια που τον καλούσαν και έγραψε και άλλα βιβλία σχετικά με το θέμα.Αυτοκτόνησε το 1987 ,πέφτοντας από τις σκάλες του σπιτιού του.

Η ομάδα ζητά  την συμπαράσταση κάθε σκεπτόμενου ανθρώπου στην προσπάθεια αυτή και έχει σκοπό να συνεχίσει ακάθεκτη στο μέλλον .

Παραθέτω εδώ το ποίημα με το οποίο ξεκινά το δεύτερο βιβλίο του Λέβι η «Ανακωχή» ,για να μπούμε  στο κλίμα.

Ονειρευόμασταν στις άγριες νύχτες
όνειρα βίαια και πυκνά,
ονειρευόμασταν με την ψυχή και το σώμα
αν θα γυρίσουμε, να φάμε, να εξιστορήσουμε.
Ώσπου αντηχούσε κοφτά, σιγανά
το παράγγελμα που συνόδευε την αυγή
«Wstawać»
και ράγιζε την καρδιά μας
Τώρα που ξαναβρήκαμε τα σπίτια μας,
τώρα που χορτάσαμε την κοιλιά μας,
και οι αφηγήσεις μας στέρεψαν όλες,
σήμανε ἡ ώρα. Όπου να’ ναι θα ακούσουμε πάλι
το ξενικό παράγγελμα: «Wstawać»
-Πρίμο Λέβι, «Η ανακωχή», 11 Ιανουαρίου 1946

Wstawać» είναι το εγέρθητι στα Πολωνικά ,που άκουγαν οι κρατούμενοι στο Άουσβιτς κάθε πρωί

Παγκόσμια ημέρα κατά του ρατσισμού…….

Συνεχίζουμε να γιορτάζουμε παγκόσμιες ημέρες,αλλά στη ζωή μας δε μάθαμε ακόμα τίποτα.Όλα βαίνουν καθώς έχουμε συνηθίσει ως σήμερα.Έτσι είδαμε την αθώωση των βιαστών της καημένης της κοπέλας από τη Βουλγαρία στην Αμάρυνθο της Εύβοιας,καθώς και το αποτέλεσμα της ρατσιστικής βίας απέναντι στον άτυχο σπουδαστή στα Γιάννενα.Επίσης κάθε τρεις και λίγο βλέπουμε να διοργανώνονται ημερίδες με θέμα την παραβατικότητα των Ρομά (βλέπε Ασπρόπυργος).Η παραβατικότητα ανήκει σε μια μόνη ομάδα καθώς φαίνεται.Ήθελα να ήξερα τι λέει ο αντιρατσιστικός νόμος γι’ αυτό.Δηλαδή όταν μια ομάδα ανθρώπων ταυτίζεται με την παραβατικότητα και διοργανώνονται από δημάρχους ημερίδες με αυτό το θέμα.Αυτό δεν είναι άκρως ρατσιστικό;Δεν ωθεί στη βία εναντίον των Ρομά;

Κατά τ’ άλλα είμαστε πρωταθλητές στον αντισημιτισμό και στην ξενοφοβία.Έχουμε βεβηλώσεις Εβραϊκών μνημείων και  νεκροταφείων,Μανωλάδες για τους μετανάστες εργάτες,βασανιστήρια (Βλέπε Ουαλίντ Ταλέμπ) και μαχαιρώματα .Και το κυριότερο ένα Ναζιστικό κόμμα στη Βουλή.  Όσο για την Ευρώπη; Μια από τα ίδια.Έχουμε το pegida στη Γερμανία ,τον ακραίο αντισημιτισμό στη Γαλλία,καθώς και τον ρατσισμό εναντίον των Ρομά και ούτω καθ’ εξής…Δεν υπάρχει κάτι που να μπορώ ν’ αναφέρω ότι έχουμε κάνει μια πρόοδο.Ούτε στο θέμα του σεξουαλικού προσανατολισμού,θρησκείας,φύλου,καταγωγής,υγείας κλπ.

Τώρα για την ιστορία, η μέρα αυτή  21 Μαρτίου καθιερώθηκε το 1966 από τα Ηνωμένα Έθνη σε ανάμνηση των γεγονότων στη Σάρπβιλ της Νοτίου Αφρικής το 1960,όταν η αστυνομία πυροβόλησε εν ψυχρώ και σκότωσε εβδομήντα άτομα φοιτητές που διαδήλωναν ειρηνικά  κατά των νόμων του Απαρτχάιντ .Έκτοτε έχουν περάσει πολλά χρόνια,έχουμε δει τόσα και τόσα και παρ’όλα αυτά δεν λέμε να μάθουμε τίποτα.Είμαστε μ’ένα βήμα μπρος και δύο πίσω.

Θα κλείσω λέγοντας πως μ’ ευχολόγια δεν αλλάζει προφανώς κάτι,πως όλοι έχουμε μερίδιο σ’αυτό και πως πρέπει να δουλέψουμε,καθένας στο χώρο του,με ό,τι μέσο διαθέτουμε για ν’αρχίσει να φυσά κάποια αύρα αλλαγής

Κατά τ’ άλλα;Τι υπέροχος κόσμος!!!What a wonderful world!!!!!!!

για τις εκδηλώσεις μνήμης των 50.000 Θεσσαλονικιών Εβραίων

Τα ξημερώματα της Δευτέρας 15 Μαρτίου 1943 ξεκίνησε το πρώτο τρένο από τη Θεσσαλονίκη με προορισμό την Πολωνία. Πρώτα μεταφέρθηκαν οι κάτοικοι του συνοικισμού Βαρόνου Χιρς, ο οποίος βρισκόταν δίπλα στον Παλιό Σιδηροδρομικό Σταθμό. Έπειτα, ο κενός συνοικισμός μετατράπηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης. Οδηγήθηκαν σε αυτόν πρώτα οι κάτοικοι από τις διπλανές γειτονιές (Μικρού Σταθμού, Αγίας Παρασκευής, Ρεζή Βαρδάρ) και από εκεί επιβιβάστηκαν με τη βία στα τρένα για την Πολωνία. Ακολούθησαν οι Εβραίοι των άλλων συνοικιών της Θεσσαλονίκης. Από τις 53.000 το 1943, σήμερα στην Θεσσαλονίκη κατοικούν μόνο 1.000 Εβραίοι.

Όπως κάθε χρόνο στη μνήμη των πρώτων θυμάτων του Ολοκαυτώματος από τη Θεσσαλονίκη, ο Δήμος Θεσσαλονίκης πήρε την πρωτοβουλία για μία εκδήλωση μνήμης την Κυριακή 15 Μαρτίου 2015, υπό το γενικό τίτλο: «Ποτέ ξανά. Θεσσαλονίκη-Άουσβιτς. 72 χρόνια από την αναχώρηση του πρώτου συρμού». Στις εκδηλώσεις αυτές συμμετέχει και η Ισραηλιτική κοινότητα Θεσσαλονίκης που άλλωστε είχε πάρει και την πρωτοβουλία λίγα χρόνια πριν για την πραγματοποίηση της πρώτης εκδήλωσης μνήμης. Στις εκδηλώσεις μνήμης, όπως άλλωστε είναι γνωστό, απέχει πλήρως η αριστερά/αναρχία, ίσως πάντα με κάποιες εξαιρέσεις ή ίσως μονάχα με την παρουσία κάποιων στελεχών της «κυβέρνησης της αριστεράς» και δημοτικών συνδυασμών για τα μάτια του κόσμου. Από τις εκδηλώσει μνήμης όμως απέχουν δυστυχώς και οι μαχητικοί αντιφασίστες αυτού εδώ του τόπου που είτε για λόγους απόστασης, είτε για άλλους λόγους επιλέγουν να μην παρευρεθούν. Κάποιοι θέτουν την ανησυχία τους ότι οι εκδηλώσεις μνήμης έχουν περάσει και αυτές σε άθλια ρουτίνα της καθημερινότητας, με τον δήμο να αποσκοπεί δικά του πολιτικά οφέλη από ένα τέτοιο γεγονός. Κάποιοι άλλοι απλά διαχέονται μέσα στο πλήθος χωρίς να αποσκοπούν σε κανενός είδους αντιφασιστική παρέμβαση στις εκδηλώσεις.

Είναι αλήθεια μάλλον ότι ο δήμος Θεσσαλονίκης έχει τους δικούς του ιδιαίτερους λόγους από μια τέτοια διοργάνωση. Αυτό όμως δεν θα έπρεπε να είναι λόγος κατά την γνώμη μου να μην υπάρχει καν σκέψη για μια αντιφασιστική παρέμβαση στην πορεία που θα γίνει την Κυριακή. Έχω ταχτεί αρκετές φορές υπέρ της επικοινωνίας με την Ισραηλιτική κοινότητα της Ελλάδος, σεβόμενοι πάντα της αυτονομία της και την άποψη της στα πράγματα. Πιστεύω ότι από τέτοιες εκδηλώσεις δεν πρέπει να λείπει η πολιτική τάση αυτή στην Ελλάδα που περισσότερο από κάθε άλλον σήμερα έχει ανοίξει το ζήτημα του αντισημιτισμού. Δεν πρέπει να λείπουμε από κανένα αγώνα σήμερα, καμία εκδήλωση ανάλογου περιεχομένου. Πρέπει καθημερινά να χτίζουμε σχέσεις εκτίμησης και εμπιστοσύνης με όσες και όσους σήμερα για τον α ή β λόγο βρίσκονται στην πρώτη γραμμή ενάντια στην λήθη της ελληνικής κοινωνίας.

Όσες/οι από εσάς είναι στα σχέδια σας να συμμετέχετε στις εκδηλώσεις μνήμης μπορείτε να πάρετε μια ιδέα από το πρόγραμμα όπως δημοσιεύτηκε εδώ  . Οι εκδηλώσεις ξεκινούν σήμερα στην αίθουσα Πολλαπλών Χρήσεων του Δήμου Θεσσαλονίκης (Βασ. Γεωργίου 1) με την παρουσίαση του βιβλίου του Γιώργου Κόκκινου: Το Ολοκαύτωμα-η διαχείριση της τραυματικής μνήμης: θύτες και θύματα.

Στην Θεσσαλονίκη πλέον βρίσκονται και τα ιστορικά βαγόνια που μετέφεραν τους Εβραίους στο Άουσβιτς. Στο παρακάτω βίντεο μπορείτε να δείτε ένα σχετικό ρεπορτάζ από τον τοπικό τηλεοπτικό σταθμό της Θεσσαλονίκης ΤV 100.

Διεθνής ημέρα κατά του Φασισμού και του αντισημιτισμού…….

Σαν σήμερα έγινε το πρώτο μαζικό πογκρόμ εναντίον των Εβραίων στη Γερμανία ,την 9η Νοεμβρίου 1938 ,την λεγόμενη «νύχτα των κρυστάλλων »,προοίμιο του Ολοκαυτώματος των Εβραίων.Ονομάστηκε «νύχτα των κρυστάλλων» επειδή οι Ναζί ξέσπασαν πάνω στις επιχειρήσεις των Εβραίων σπάζοντας τα πάντα στο πέρασμά τους.

Κατά την επιχείρηση αυτή καταστράφηκαν 1574 συναγωγές,7000 καταστήματα και 29 πολυκαταστήματα,30.000 Εβραίοι οδηγήθηκαν στα στρτόπεδα συγκέντρωσης ,ενώ ο αριθμός των νεκρών από κείνο το βράδυ δεν είναι σαφής,

Σαν αφορμή χρησιμοποιήθηκε η δολοφονία ενός γραμματέα της Γερμανικής πρεσβείας στο Παρίσι από ένα Γερμανοεβραίο.

Πολλές χώρες διέκοψαν τις διπλωματικές τους σχέσεις με τη Γερμανία εξ’ αιτίας αυτού του γεγονότος.

Η μέρα λοιπόν αυτή είναι αφιερωμένη στην καταδίκη του Φασισμού ,του νεοναζισμού και του αντισημιτισμού και γιορτάζεται υπό την αιγίδα του ΟΗΕ της ΕΕ, του Συμβουλίου της Ευρώπης,του Οργανισμού για την ασφάλεια και συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΣΕ) και της οργάνωσης «ενωμένοι για την διαπολιτισμική δράση» (united for interculturak action) που συσπειρώνει αντιφασιστικές ,αντιρατσιστικές ,τσγγάνικες και εβραϊκές οργανώσεις από όλη την Ευρώπη.

Ας θυμόμαστε όλοι αυτά τα γεγονότα για να μην αφήσουμε να συμβούν ξανά.

ΠΡΙΜΟ ΛΕΒΙ……..Αν αυτό είναι άνθρωπος….

Μέσα στο βιβλίο του Πρίμο Λέβι υπάρχουν κάποιες απαντήσεις που δίνει σχετικά  με το Ολοκαύτωμα ,το Ναζισμό και τα πιστεύω του πάνω σ’αυτά τα θέματα .Θα προσπαθήσω να δημοσιεύσω μερικές από αυτές γιατί τις θεωρώ πολύ ενδιαφέρουσες……….

Απάντηση στην ερώτηση ,«στο βιβλίο σας δεν εκφράζετε μίσος εναντίον των Γερμανών ούτε μνησικακία ,ούτε επιθυμία εκδίκησης.Τους έχετε συγχωρήσει;

Δεν ανήκω στους ανθρώπους που κλίνουν προς το μίσος.Γιατί το θεωρώ ένα αίσθημα πρωτόγονο,που προσιδιάζει περισσότερο στα ζώα.Προτιμώ οι σκέψεις μου και οι πράξεις μου ,στα όρια του δυνατού ,να πηγάζουν απ’ τη λογική ,για το λόγο αυτό δεν καλλιέργησα μέσα μου ποτέ το μίσος ,σαν επιθυμία εκδίκησης ή επιβολής τιμωρίας στον πραγματικό ή υποτιθέμενο εχθρό μου.Πρέπει να προσθέσω ότι κατά τη γνώμη μου είναι ένα ατομικό συναίσθημα ,στρέφεται εναντίον ενός ανθρώπου ,ενός προσώπου ,ενός ονόματος ,από τις ίδιες όμως τις σελίδες του βιβλίου γίνεται φανερό ότι οι διώκτες μας ,δεν είχαν ούτε πρόσωπο ούτε όνομα :ήταν μακρινοί ,αφανείς απρόσιτοι.Με μεγάλη επιμέλεια οι Ναζί φρόντιζαν ,ούτως ώστε η επαφή ανάμεσα στους σκλάβους και στους δημίους να είναι σχεδόν αδύνατη .Στο βιβλίο θα παρατηρήσατε ότι περιγράφεται μόνο μια συνάντηση ανάμεσα στο συγγραφέα ήρωα με έναν Ες Ες ,και όχι τυχαία ,αυτό συμβαίνει μόνο τις τελευταίες μέρες ,όταν το στρατόπεδο διαλύεται και το ναζιστικό καθεστώς καταρρέει.

Επιπλέον όταν έγραψα το βιβλίο το 1946 ,ο ναζισμός κι ο φασισμός έμοιαζαν να μην έχουν πρόσωπο : σαν να είχαν επιστρέψει στο πουθενά ,σαν να είχαν διαλυθεί όπως ένα άσχημο όνειρο,σωστά και δίκαια έτσι όπως εξαφανίζονται τα φαντάσματα με το λάλημα του πετεινού.Πως θα μπορούσα να τρέφω μνησικακία ,να επιθυμώ εκδίκηση εναντίον ενός πλήθους φαντασμάτων;

Όμως λίγο αργότερα στην Ιταλία και στην Ευρώπη αντιληφθήκαμε ότι επρόκειτο για μια απλή αυταπάτη : ο φασισμός ήταν ακόμα παρών ,αλλά κρυμμένος μέσα στο κουκούλι του.Προετοίμαζε την αλλαγή του για να εμφανιστεί ξανά, με καινούργιο πρόσωπο μη αναγνωρίσιμο ,πιο αξιοσέβαστο ,προσαρμοσμένος στις καινούργιες συνθήκες ενός κόσμου ο οποίος έβγαινε από την καταστροφή που ο ίδιος ο φασισμός είχε προκαλέσει.Πρέπει να εκμυστηρευτώ ότι απέναντι σε κάποιες παλιές φυσιογνωμίες,απέναντι σε κάποια παλιά ψέματα ,σε κάποια άτομα,απέναντι στην τάση για επιείκια ,στη συνενοχή, αισθάνομαι τον πειρασμό του μίσους και μάλιστα με βιαιότητα ,αλλά η νοοτροπία μου δεν είναι φασιστική ,πιστεύω στη λογική και στο διάλογο σαν κατ’ εξοχήν μέσα προόδου και γι’ αυτό στο μίσος προτάσσω το δίκαιο.Όταν έγραψα το βιβλίο επέλεξα ηθελημένα τη νηφάλια και συγκρατημένη γλώσσα της μαρτυρίας και όχι το μεμψίμοιρο ύφος του θύματος ,ούτε το οργισμένο του εκδικητή ,γιατί πίστευα ότι ο λόγος μου θα ήταν πιο δυνατός και πιο πιστευτός αν αντηχούσε αντικειμενικός μάλλον παρά παθιασμένος,μόνον έτσι ο μάρτυρας υπό κρίση εκπληρώνει την αποστολή του ,η οποία είναι να προετοιμάσει το έδαφος για τον κριτή .Οι κριτές είστε εσείς.

Δεν θα ήθελα παρ’ όλα αυτά η απουσία καταδικαστικής κρίσης εκ μέρους μου να ερμηνευτεί σαν άφεση αμαρτιών .Όχι ,δεν συγχώρεσα κανένα από τους υπαίτιους και ούτε έχω την πρόθεση ούτε τώρα ,ούτε στον μέλλον να συγχωρήσω.Μόνον κάποιος αποδείξει ότι συνειδητοποίησε (με πράξεις όχι με λόγια και ούτε πολύ αργά ) την ενοχή και την υπαιτιότητα του φασισμού ,ότι τον καταδικάζει και είναι αποφασισμένος να τον ξεριζώσει απ’ τη συνείδηση τη δική του και των άλλων ,τότε ναι ,εγώ που δεν είμαι χριστιανός ,θα ακολουθήσω την εβραϊκή και χριστιανική εντολή να συγχωρήσω τον εχθρό μου ,αλλά ο εχθρός που έχει μεταμεληθεί παύει να είναι εχθρός.

Η μαύρη τρύπα του Άουσβιτς……….

Πολεμική στους Γερμανούς ιστορικούς.

Η πολεμική που ξέσπασε στη Γερμανία ,ανάμεσα σ’ αυτούς που προσπαθούν να υποβαθμίσουν το ναζιστικό όλεθρο (Nolte ,Hillgrüber),και σ’ αυτούς που υποστηρίζουν τη μοναδικότητά του (Habermas και πολλοί άλλοι) δεν μπορεί να μας αφήσει αδιάφορους.Η θεωρία των πρώτων είναι γνωστή:η ανθρωπότητα γνώρισε σφαγές σε κάθε αιώνα ,ιδιαίτερα στις αρχές του δικού μας και κυρίως εναντίον των «ταξικών εχθρών»στη Σοβιετική Ένωση ,συνεπώς κοντά στα σύνορα της Γερμανίας.Εμείς οι Γερμανοί στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου πολέμου δεν κάναμε τίποτα περισσότερο απο το να προσαρμοστούμε σε μια πρακτική φρικτή αλλά καθιερωμένη :μια πρακτική «ασιατική» η οποία ερμηνεύεται σε σφαγές ,μαζικές εκτοπίσεις,σκληρή απομόνωση σε εχθρικές περιοχές,βασανιστήρια ,διάλυση των οικογενειών.Η δική μας μοναδική καινοτομία υπήρξε τεχνολογικής φύσεως:επινοήσαμε τους θαλάμους αερίων.Ας το πούμε εν συντομία  : είναι ακριβώς αυτή η καινοτομία την οποία αρνείται η σχολή των« αναθεωρητών » οπαδών του Faurisson ,επομένως οι δύο θεωρίες αλληλοσυμπληρώνονται σε μια ερμηνεία της ιστορίας η οποία δεν μπορεί παρά να είναι ανησυχητική.

Τώρα οι Σοβιετικοί δεν μπορούν να κυρηχτούν αθώοι.Η εξόντωση των κουλάκων πρώτα και μετά οι στημένες δίκες και οι αναρίθμητες ωμότητες εναντίον πραγματικών ή φανταστικών εχθρών του λαού είναι γεγονότα πολύ σοβαρά και οδήγησαν τη Σοβιετική Ένωση στην απομόνωση , η οποία με διαφορετικές αποχρώσεις (και με την αναγκαστική παρένθεση του πολέμου) διαρκεί μέχρι σήμερα.Αλλά κανένα νομικό σύστημα δεν μπορεί ν’ αθωώσει έναν δολοφόνο επειδή και στο απέναντι σπίτι υπάρχουν δολοφόνοι.Επιπλέον τα γεγονότα αυτά συντελούνταν αναμφισβήτητα στο εσωτερικό του σοβιετικού κράτους και στα οποία κανείς από το εξωτερικό δεν θα μπορούσε ν’ αντιταχτεί παρά μόνο μέσω ενός γενικευμένου πολέμου .

Οι νέοι Γερμανοί αναθεωρητές επιδιώκουν να παρουσιάσουν τη ναζιστική σφαγή σαν προληπτική άμυνα απέναντι σε μια «ασιατική » εισβολή..Η θεωρία μου φαίνεται εξαιρετικά αβάσιμη.Δεν έχει αποδειχτεί ότι οι Ρώσοι είχαν την πρόθεση να εισβάλλουν στη Γερμανία,αντίθετα τη φοβούνταν όπως απέδειξε το εσπευσμένο σύμφωνο Ρίμπεντροπ- Μολότωφ ,και δίκαια όπως αποδείχτηκε με την ξαφνική επίθεση της Γερμανίας το 1941.Επιπλέον δεν είναι κατανοητό πως οι πολιτικές εξοντώσεις ,οργανωμένες απο το Στάλιν ,αντικατοπτρίζονται στην εξόντωση του εβραϊκού λαού ,όταν είναι γνωστό ότι πριν την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία οι Γερμανοεβραίοι ήταν πλήρως ενσωματωμένοι  στη γερμανική κοινωνία και θεωρούνταν εχθροί μόνο από το Χίτλερ και τους λίγους φανατικούς που αρχικά τον ακολούθησαν.Η ταύτιση εβραϊσμού και μπολσεβικισμού έμμονη ιδέα του Χίτλερ ,εστερείτο αντικειμενικής βάσης ,κυρίως στη Γερμανία όπου εμφανώς η πλειονότητα των Εβραίων ανήκε στην αστική τάξη.Ότι το «γκουλάγκ »προηγήθηκε του Άουσβιτς ,είναι αλήθεια αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι σκοποί για τους οποίους δημιουργήθηκαν ήταν διαφορετικοί.Το γκουλάγκ σκόπευε στην εξόντωση ανάμεσα σε ομοφύλους ,δε βασιζόταν στη φυλετική υπεροχή ,δε διαχώριζε την ανθρωπότητα σε υπερανθρώπους και υπανθρώπους..Το Άουσβιτς στηρίχτηκε σε μια ιδεολογία ποτισμένη από ρατσισμό.Εάν είχε επικρατήσει σήμερα ο κόσμος θα ήταν χωρισμένος στα δύο ,«εμείς» οι κύριοι από τη μια πλευρά και όλοι οι άλλοι υπό την εξουσία τους ή υπό εξόντωση σαν φυλετικά κατώτεροι.Αυτή η περιφρόνηση της θεμελιώδους ισότητας που δικαιούνται όλες οι ανθρώπινες υπάρξεις ,διαπερνούσε τις άπειρες συμβολικές λεπτομέρειες ,αρχίζοντας από το τατουάζ του Άουσβιτς ,μέχρι τη χρήση,ακριβώς στους θαλάμους αερίων ,του δηλητηρίου που αρχικά προοριζόταν για την απολύμανση των πλοίων από τους ποντικούς.Η ανόσια εκμετάλλευση των νεκρών και της στάχτης τους παραμένει μοναδικό προνόμιο της χιτλερικής Γερμανίας και, ως σήμερα ,σε πείσμα όσων επιθυμούν να σβήσουν το περίγραμμα ,αποτελεί το έμβλημα.

Είναι πράγματι αλήθεια ότι στο γκουλάγκ η θνησιμότητα ήταν τρομακτικά μεγάλη ,αλλά μπορούμε να το θεωρήσουμε ως ένα επακόλουθο που αντιμετωπιζόταν με κυνική αδιαφορία : ο πρωταρχικός σκοπός ,βάρβαρος πράγματι ,είχε τη δική του λογική ,αυτή της αναγέννησης της δουλοκτητικής οικονομίας ως βάση για την« οικοδόμηση του σοσιαλισμού.».Ούτε στις σελίδες του Σολτζενίτσιν ,οι οποίες ριγούν από δικαιολογημένη οργή ,δεν διαφαίνεται κάτι που θα μπορούσε να να συγκριθεί με την Τρεμπλίνκα και το Τσέλμνο ,τα οποία δεν ήταν στρατόπεδα εργασίας ,ούτε στρατόπεδα συγκέντρωσης ,αλλά «μαύρες τρύπες » για άντρες ,γυναίκες και παιδιά που ήταν ένοχοι μονάχα για το γεγονός ότι γεννήθηκαν Εβραίοι ,και που κατέβαιναν από τα τρένα για να οδηγηθούν  κατευθείαν στους θαλάμους αερίων ,χωρίς κανείς να βγει ζωντανός.Οι Σοβιετικοί που κατέλαβαν τη Γερμανία μετά το μαρτύριο που υπέστη η χώρα τους (θυμόσαστε ανάμεσα στις εκατοντάδες λεπτομέρειες την ανελέητη πολιορκία του Λένινγκραντ;  ) διψασμένοι για εκδίκηση ,σπιλώθηκαν με σοβαρά εγκλήματα ,αλλά δεν υπήρχαν ανάμεσά τους οι Einsatzkommandos, με αποστολή να πυροβολούν τον άμαχο πληθυσμό δίπλα σε απέραντους ομαδικούς τάφους ,που πολλές φορές τα ίδια τα θύματα είχαν σκάψει ,ούτε εξάλλου είχαν ποτέ σχεδιάσει την εξόντωση του Γερμανικού λαού εναντίον του οποίου έτρεφαν δικαιολογημένα αίσθημα εκδίκησης.Ποτέ δεν πιστοποιήθηκε ότι στα γκουλάγκ γινόταν «επιλογή » όπως αυτές των Γερμανικών Λάγκερ ,που έχουν καταγραφεί συχνά στις οποίες οι γιατροί (γιατροι!) Ες Ες με μια μόνο ματιά στο θώρακα και στην πλάτη αποφάσιζαν ποιος ήταν ικανός να δουλέψει και ποιός θα πήγαινε στους θαλάμους αερίων.Και δεν βλέπω πως αυτή η «καινοτομία » θα μπορούσε να χαρακτηριστεί δευτερεύουσα και μικρής σημασίας με τη δήλωση ότι ήταν η «μοναδική».Δεν ήταν μια μίμηση «ασιατική»ήταν σαφώς Ευρωπαϊκή ,το αέριο το παρήγαγαν γνωστές χημικές βιομηχανίες της Γερμανίας ,στις γερμανικές βιομηχανίες κατέληγαν τα μαλλιά των δολοφονημένων  γυναικών και στις γερμανικές τράπεζες ο χρυσός των δοντιών των νεκρών.Όλα αυτά είναι σαφώς γερμανικά και κανείς Γερμανός δεν πρέπει να τα ξεχνά ,όπως επίσης δεν πρέπει να ξεχνά και ότι μόνο στη ναζιστική Γερμανία οδηγήθηκαν σε φρικτό θάνατο ακόμη και παιδιά και ετοιμοθάνατοι στο όνομα ενός αφηρημένου και βάρβαρου ριζοσπαστισμού χωρίς όμοιό του στη σύγχρονη εποχή..

Σ’ αυτή τη διφορούμενη επίκαιρη πολεμική δεν έχει σπουδαιότητα το γεγονός ότι οι Σύμμαχοι είναι ένοχοι σε μεγάλο βαθμό.Είναι αλήθεια ότι κανένα δημοκρατικό κράτος δεν πρόσφερε άσυλο στους καταδιωκόμενους ή εξόριστους Εβραίους.Είναι αλήθεια ότι οι Αμερικανοί αρνήθηκαν να βομβαρδίσουν τις σιδηροδρομικές γραμμές προς το Άουσβιτς (ενώ αντίθετα βομβάρδισαν συχνά την παρακείμενη βιομηχανική ζώνη)και είναι επίσης αλήθεια ότι για την παράλειψη παροχής βοήθειας οι Σύμμαχοι πρόβαλαν λόγους ανήθικους δηλαδή το φόβο της παροχής φιλοξενίας και βοήθειας σε εκατομμύρια πρόσφυγες και επιζώντες.Αλλά δεν μπορούμε να μιλήσουμε για πραγματική συνενοχή και είναι αβυσσαλέα η διαφορά (νομική και ηθική) ανάμεσα σ’αυτόν που πράττει και σ’ αυτόν που δεν εμποδίζει την πράξη .

Εάν η Γερμανία του σήμερα υπολογίζει στη θέση που της αξίζει ανάμεσα στα ευρωπαϊκά έθνη ,δεν μπορεί και δεν πρέπει ν’ απαλύνει την ενοχή του παρελθόντος.

PRIMO LEVI

La stampa , 22 Ιανουαρίου 1987

Από τη φρίκη του Ολοκαυτώματος στο Κράτος του Ισραήλ: Μια κριτική στα πρόσωπα του Αντισημιτισμού

http://benjaminconti.wordpress.com/2014/07/19/antisemitism2/

«Ο Αντισημιτισμός είναι μέσα στον αντι-ισραηλισμό ή αντι-σιωνισμό, όπως η καταιγίδα μέσα στα σύννεφα. Όταν μιλάει πρόστυχα, τότε μιλά για «το εγκληματικό κράτος του Ισραήλ».Όταν εμφανίζεται ευπρεπής, τότε μιλά για τo «προωθημένο φυλάκιο του Ιμπεριαλισμού». Γνωρίζω όσο κανείς άλλος, ότι αντικειμενικά το Ισραήλ φέρνει πάνω του τον άσχημο ρόλο του κατακτητή.Δεν έχω πρόθεση να δικονομήσω για όλα όσα κάνουν οι διάφορες Κυβερνήσεις του Ισραήλ.Οι προσωπικές μου σχέσεις με αυτήν την χώρα… είναι πρακτικά μηδέν.Δεν την επισκέφτηκα ποτέ, δεν μιλώ την γλώσσα της, ο πολιτισμός της μου είναι και μάλιστα κατά προσβλητικό τρόπο ξένος, η θρησκεία της δεν είναι η δικιά μου. Παρόλα αυτά η ύπαρξη αυτού του κράτους είναι για μένα σημαντικότερη από την ύπαρξη οποιουδήποτε άλλου» (Ζαν Αμερί “ο έντιμος αντισημιτισμός»).

Η πρόσφατη απαγωγή και δολοφονία των τριών εφήβων στο Ισραήλ, η όξυνση των επιθέσεων με ρουκέτες στο έδαφος του Ισραήλ από την ΧΑΜΑΣ, όπως και η αντεπίθεση με βομβαρδισμό στόχων από την μεριά του Ισραήλ, έβγαλε αντισημίτες κάθε απόχρωσης έξω από τις τρύπες τους. Αυτό συμβαίνει πάντα εδώ και πολλές δεκαετίες τώρα όταν ξεσπά κάποια κρίση στην Μέση Ανατολή. Σε ολόκληρη την Ευρώπη αντισημίτες οργανώνουν πορείες, επιθέσεις σε εβραϊκούς «στόχους» με πρόσχημα την «εγκληματική δράση του κράτους του Ισραήλ». Μια τέτοια επίθεση πραγματοποιήθηκε στις 13 Ιουλίου 2014 κατά της Συναγωγής de la Roquette στο Παρίσι, που αναμφίβολα δείχνει πως οι περισσότεροι από εκείνους που διαδηλώνουν κατά του Ισραήλ, το χρησιμοποιούν ως δικαιολογία για να διασπείρουν το αντισημιτικό μίσος τους, καθώς και για να επιτεθούν στους Εβραίους χρησιμοποιώντας ως εφαλτήριο την τρέχουσα σύγκρουση μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς. Η επίθεση πραγματοποιείται μετά από πορεία διαμαρτυρίας κατά του Ισραήλ στους δρόμους του Παρισιού, όταν ένας μεγάλος αριθμός διαδηλωτών κατευθύνθηκε προς τη Συναγωγή, άρχισε να πετάει βόμβες μολότωφ και προσπάθησε να εισέλθει στο εσωτερικό της. Αναφέρθηκε πως οι διαδηλωτές φώναζαν «Θάνατος στους Εβραίους», καθώς η αστυνομία προσπαθούσε να τους απωθήσει για να μην υπάρξουν τραυματισμοί και υλικές φθορές. Επίθεση δέχθηκε επίσης και η Συναγωγή Les Tournelles που βρίσκεται παραπλεύρως [1]. Σε αυτό το σημείο νιώθουμε την ανάγκη να δώσουμε συγχαρητήρια στους νεαρούς Εβραίους που έτρεξαν να υπερασπιστούν την συναγωγή από το μένος του όχλου, όπως μπορείτε να δείτε και στο βίντεο παρακάτω:

 

Το παράδειγμα αυτό από τους δρόμους του Παρισιού δεν αποτελεί την εξαίρεση αλλά τον κανόνα. Ανάλογες επιθέσεις σαν και αυτή στο Παρίσι είχαμε και στην Ελλάδα όλα τα προηγούμενα χρόνια. Έχουμε γράψει αρκετές φορές για αυτές. Θυμόσαστε ίσως την βεβήλωση της συναγωγής Βόλου το 2011 από μέλη της Αντιεξουσιαστικής κίνησης, που αν και η εν λόγω οργάνωση βγήκε να το διαψεύσει τις επόμενες μέρες με ανακοίνωση της, γνωρίζουμε ότι μέλη της όντως διέπραξαν αυτήν την επίθεση. Το ίδιο συνέβει και στην Λάρισα τον ίδιο χρόνο κατά την διάρκεια διαδήλωσης αριστερών και αναρχικών, όπου επιχείρησαν να βγάλουν το αστέρι του Δαβίδ από την πρόσοψη της τοπικής συναγωγής. Και εμπρησμούς σε συναγωγές είχαμε στην ελλάδα τα προηγούμενα χρόνια από έλληνες ναζίδες, όλα τα παραπάνω πήγαν πακέτο με αντισημιτικά δημοσιεύματα εφημερίδων και περιοδικών ποικίλης ύλης και πολιτικής θέσης όπως για παράδειγμα ο Ριζοσπάστης και η εφημερίδα του ΝΑΡ. Το παζλ συμπληρώνεται με ένα κοινό που είχαν όλες αυτές οι επιθέσεις. Όλες έγιναν κατά την διάρκεια κάποιας από τις συγκρούσεις στην Μέση Ανατολή μεταξύ του Ισραήλ και της ΧΑΜΑΣ, κάτι που δείχνει ότι οι απανταχού Εβραίοι του κόσμου αποτελούν στόχο και για τους αριστερούς και για τους ναζίδες με πρόφαση το κράτος του Ισραήλ. Επιστρέφοντας όμως στα γεγονότα των τελευταίων ημερών, ας παραθέσουμε εδώ μερικά ακόμα περιστατικά. Στο Βερολίνο στις 15 Ιούλη 2014 πραγματοποιήθηκε διαδήλωση αριστερών μαζί με ακραίους ισλαμιστές υποστηρικτές της ΧΑΜΑΣ, ακόμα και χούλιγκαν της εθνικής Γερμανίας που μεταξύ άλλων φώναζαν και αυτοί «θάνατος τους Εβραίους σιωνιστές και στο κράτος του Ισραήλ». Δεν είχαμε επιθέσεις ή τραυματισμούς σε βάρος Εβραίων λόγω της καλύτερης κινητοποίησης της αστυνομίας. Στην ίδια πόλη είχαμε και εκ νέου συγκέντρωση στις 17 Ιουλίου 2014 ισλαμιστών και αριστερών που μάλιστα επιτέθηκαν και στην συγκέντρωση αλληλέγγυων στο Ισραήλ που οργάνωσε η τοπική εβραϊκή κοινότητα μαζί με αλληλέγγυους από τον αντιγερμανικό χώρο, ευτυχώς δεν είχαμε τραυματισμούς ή άλλα παρατράγουδα. Φυσικά από τα παραδείγματα αντισημιτικού μίσους δεν θα μπορούσε να λείπει και η Αθήνα που αν και στις τελευταίες διαδηλώσεις μπροστά στην πρεσβεία δεν παρευρέθησαν παρά μονάχα μερικοί γραφικοί αντισημίτες της ανταρσύα  , των τροτσκιστικών απολιθωμάτων του ΕΕΚ, των ΜΛ, του ΣΥΡΙΖΑ και του ΚΚΕ, όπως μπορείτε να δείτε και στην παρακάτω φωτογραφία (μπορείτε να την δείτε και σε μεγέθυνση), έχει μεγάλη αξία σταθούμε λίγο στα συνθήματα τους, κάτι που θα κάνουμε παρακάτω.

Διαδήλωση μπροστά από την Ισραηλινή πρεσβεία, ένα από τα συνθήματα κάνει λόγο για ολοκαύτωμα των Παλαιστινίων επιχειρώντας έτσι να πείσει περί "θύματος που έγινε θύτης" και να σχετικοποιήσει το ολοκαύτωμα

Διαδήλωση μπροστά από την Ισραηλινή πρεσβεία, ένα από τα συνθήματα κάνει λόγο για ολοκαύτωμα των Παλαιστινίων επιχειρώντας έτσι να πείσει περί “θύματος που έγινε θύτης” και να σχετικοποιήσει το ολοκαύτωμα

Είναι γεγονός, κάτι που όλοι/ες ξέρουμε δηλαδή, ότι για να συμμετέχει κανείς σε ένα από τα αριστερά σχήματα είναι σχεδόν προϋπόθεση να είναι αντισιωνιστής. Ο αντισιωνισμός της αριστεράς όπως επιχειρηματολογήσαμε και παραπάνω δεν είναι τίποτα άλλο από αντισημιτισμός καλυπτόμενος από προφάσεις. Τα συνθήματα, η φρασεολογία και οι κινήσεις των αριστερών ομάδων δεν βρίσκουν σύμφωνο μόνο τον κόσμο της, αλλά το σύνολο του πολιτικού κόσμου και της ελληνικής κοινωνίας, με ελάχιστες πάντα εξαιρέσεις. Θα μπορούσαμε να επιχειρηματολογούμε μέρες ολόκληρες γιατί ο αντισιωνισμός είναι αντισημιτισμός, θα χρησιμοποιήσουμε όμως σε αυτό το σημείο μονάχα ένα επιχείρημα από την ομιλία του Hillel Neuer, στις 15 Ιούλη 2014, [2] στον ΟΗΕ: “Αν δεν έκλαψες τον περασμένο χρόνο για τους χιλιάδες Τούρκους διαδηλωτές που τραυματίστηκαν και σκοτώθηκαν στην Τουρκία, Αίγυπτο και Λιβύη, ή τους ακόμα περισσότερους που κρέμασε το καθεστώς του Ιράν, τις γυναίκες και τα παιδιά που βομβαρδίστηκαν στο Αφγανιστάν, την γενοκτονία που εξελίσσετε με τον εμφύλιο του Σουδάν, τους 1800 Παλαιστίνιους που πέθαναν σε στρατόπεδο από πείνα στην Συρία του Άσαντ, τις εκατοντάδες που σκοτώθηκαν στο Πακιστάν από την Τσιχάντ, τους 10.000 νεκρούς στο Ιράκ, τους χωρικούς που σφαγιάστηκαν στην Νιγηρία κοκ… αλλά κλαις μονάχα για την Γάζα τότε δεν σε νοιάζεσαι για τα ανθρώπινα δικαιώματα, απλά το κάνεις γιατί είσαι αντι-Ισραήλ” (αντισημίτης θα πρόσθετα εγώ). Ένας προσεκτικός παρατηρητής/τρια μπορεί εύκολα να συμπεράνει ότι οι αντι-ιμπεριαλιστές της αριστεράς δεν έχουν πει ούτε λέξη για τα παραπάνω που έθεσε στην ομιλία του ο Hillel Neuer, κατά πόσο μάλλον να έχουν οργανώσει ανάλογες πορείες μπροστά σε πρεσβείες κοκ –  αν βέβαια εξαιρέσουμε τις διαδηλώσεις στην Τουρκία, που και για αυτό ξέρουμε πολύ καλά ότι ίσως να μην αποτελεί από μόνο του ένα γεγονός διεθνιστικής αλληλεγγύης, αλλά προϊόν κάποιου ιδιόμορφου ελληνικού αντι-τουρκικού πατριωτισμού. Μέσα από τα συνθήματα των αριστερών ομάδων μπορούμε να βρούμε ένα πλήθος αντισημιτικής προπαγάνδας, που γίνεται όλο και πιο ακραία, όταν μέλη από τον όχλο αυτών των ομάδων δίχως κανέναν ενδοιασμό γράφουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Δείτε την παρακάτω φωτογραφία να πάρετε μια ιδέα:

:

αντισημιτες

σχόλιο χρήστη στο facebook: Αγανακτησε λοιπον,που λετε, ο Σπυρος ο Αλεξιου, και αναγκαστηκε να δικαιωσει τον Χιτλερ!! Ενω δεν το ηθελε ρε γαμωτο το παιδι…. Αλλα αυτοι οι παλιο-εβραιοι εκει τον φτασανε. Εντωμεταξυ ο συντροφος του, ο Γιαννης Δημοπουλος απο κατω μας λεει οτι οι ισραηλιτες ειναι οι ναζι. Σκεψου τωρα μπερδεμα, να εισαι νεο μελος της φασιστο-πασοκο-συριζο-Ανταρσυας, και να προσπαθεις να βγαλεις ακρη….. (Απ’τον τοιχο της γνωστης αντισημιτριας πασοκας Σακοραφα)

Αλλά και τα επίσημα άρθρα που ανεβαίνουν στον γνωστό βόθρο του athens indymedia από τις διάφορες ομάδες ομολογούν τα αυτονόητα. Πάρτε μια γεύση εδώ. Η εξίσωση/σχετικοποίηση του ολοκαυτώματος με τα γεγονότα στην Γάζα είναι μια πάγια τακτική της αριστεράς. Η σύγκριση των ναζί με τους Εβραίους, του θύτη δηλαδή με τα θύματα, αυτός ο αντισημιτικός οχετός είναι η αριστερή εκδοχή της άρνησης του ολοκαυτώματος που αγκαλιάζει όλους του έΛληνες ανεξαρτήτως πολιτικών διαφορών. Όπως και σε άλλες περιπτώσεις κατά καιρούς, έχουμε ένα ιδιόμορφο εθνικό μέτωπο, από την αριστερά μέχρι τους εγχώριους ναζίδες που πορεύονται μαζί και υιοθετούν τον ίδιο πολιτικό λόγο. Εδώ πρέπει να τονιστεί ότι πλέον η σχετικοποίηση του ολοκαυτώματος,το βάθεμα του πλάτους της έννοιας,το ότι έχει ενταχθεί στην κανονικότητα(ολοκαύτωμα παλαιστινίων ή ολοκαύτωμα μισθών) αναπαράγεται και κυκλοφορεί κυρίως από τον αριστερό-α/α λόγο χωρίς καμία πολιτική συνέπεια μαζί με την πάγια τακτική του ανανεωμένου αντισημιτισμού της εκναζιστικοποίησης του ισραήλ. Ο Νορβηγός ιστορικός Kjetil Simonsen καταπιάνεται αρκετά εύστοχα σε παλιότερο άρθρο του “ο αντισημιτισμός στην σοσιαλιστική παράδοση” [3] στους λόγους που οδήγησαν την αριστερά ιστορικά να υιοθετήσει αντισημιτικά κλισέ και απόψεις, αλλά και στην αντισημιτική προπαγάνδα που δίνει και παίρνει όλα αυτά τα χρόνια. Ενδεικτικά γράφει: “Οι αντισημίτες αριστεροί πιο συχνά βλέπουν τον Εβραϊκό εθνικισμό ως την ίδια την πηγή και κινητήριο δύναμη του παγκόσμιου ιμπεριαλισμού˙ ισχυρίζονται πως οι Εβραίοι κρύβονται πίσω από διεθνείς εξελίξεις, μέσω οικονομικά πανίσχυρων οργανισμών και λόμπυ˙ και συγκρίνουν τις Ισραηλινές επιθέσεις εναντίον των Παλαιστινίων με την γενοκτονία που διέπραξε η Ναζιστική Γερμανία εναντίον του Ευρωπαϊκού Εβραϊσμού.”

παλιότερη αντισημιτική αφίσα του ΚΚΕ μλ. Όπως μπορείτε να δείτε χρησιμοποιεί το γνωστό χταπόδι από καρτούν της ναζιστικής προπαγάνδας το 1938. http://en.wikipedia.org/wiki/Antisemitic_canard

παλιότερη αντισημιτική αφίσα του ΚΚΕ μλ. Χρησιμοποιεί το γνωστό χταπόδι από καρτούν της ναζιστικής προπαγάνδας του Γκέμπελς  το 1938.http://en.wikipedia.org/wiki/Antisemitic_canard

Τα ψέματα και η γκεμπελίστικη προπαγάνδα της αριστεράς. 

Για  να στηρίξουν τα επιχειρήματα τους οι αριστεροί αντισημίτες συχνά πυκνά βομβαρδίζουν το διαδίκτυο με μια σειρά ψέματα. Θα δούμε παρακάτω δύο από τα πιο πρόσφατα διαδεδομένα ψέματα στο διαδίκτυο. Το πρώτο έχει να κάνει με την υπεράσπιση της συναγωγής από νεαρούς Εβραίους στο Παρίσι. Η “κίνηση απελάστε τον ρατσισμό” έτρεξε αμέσως να αλλάξει το νόημα κατά πόσο την βολεύει, γράφοντας ότι Εβραίοι φασίστες επιτέθηκαν σε μετανάστες (δείτε σχετικό δημοσίευμα εδώ) [4]. Το δεύτερο παράδειγμα που θα σταθούμε έχει να κάνει με την Συρία του Άσαντ. Πριν λίγες μέρες κάποιος ανέβασε ένα βίντεο με τίτλο “το Ισραήλ βομβαρδίζει κηδεία” ένα ψέμα που κατέκλυσε το διαδίκτυο τις προηγούμενες ημέρες και όπως ήταν αναμενόμενο και αριστερά ιστολόγια. Η πραγματικότητα είναι εντελώς διαφορετική. Το βίντεο προέρχεται από τον εμφύλιο που συνεχίζεται στην Συρία και περνάει στα ψιλά, μιας και τα εγκλήματα του Άσαντ δεν έχουν να κάνουν με το Ισραήλ.

 

Ο ελληνικός τύπος και τηλεόραση παρέχουν και αυτοί με την σειρά τους μονόπλευρη ενημέρωση. Από τα δελτία ειδήσεων μέχρι όλες τις εφημερίδες, λαμβάνει χώρα μιας απίστευτης έκτασης αντι-ισραηλινή προπαγάνδα, δίχως καν να εξετάζονται οι πηγές. Διεξάγεται δηλαδή ένα όργιο αντι-δημοσιογραφικής δεοντολογίας. 

Ιστορικές και θεωρητικές προεκτάσεις του αριστερού αντισημιτισμού.

Ο αντισημιτισμός παραμένει μέχρι σήμερα αντικείμενο ελάχιστης και μεμονωμένης επιστημονικής έρευνας. Η άγνοια και η αδιαφορία για τον κλιμακούμενο και αυξανόμενο αντισημιτισμό συνοδεύεται από μια σκληρή αντισιωνιστική γραμμή από όλες τις πάντες. Όπως πολύ εύστοχα γράφουν και ο Αχιλλέας Φωτάκης και η Francisca de Pers στον πρόλογο του νέου τους βιβλίου με τίτλο “αντισημιτισμός” από τις εκδόσεις Ισνάφι [5] Οι εκφράσεις του σύγχρονου αντισημιτισμού, συνδέονται άρρηκτα με τις σύγχρονες ιστορικές εξελίξεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Με αφορμή την κορύφωση των συγκρούσεων στην Μέση Ανατολή, μετά το ξέσπασμα της δεύτερης ιντιφάντα, των τρομοκρατικών επιθέσεων της 11 Σεπτέμβρη και την πολιτική κρίση αναφορικά με το Ιράν, λαμβάνει χώρα διεθνώς μια πολιτική συζήτηση γύρω από το ενδεχόμενο ενός νέου αντισημιτισμού, ο οποίος εκφράζεται ποικίλα μέσω μιας εχθρότητας απέναντι στο Ισραήλ, μέσω του αντισιωνισμού ή και του αντιαμερικανισμού, αφετέρου εκδηλώνεται συνήθως μέσω ενός ριζοσπαστικού και βίαιου λόγου ενάντια στο Ισραήλ και τους Εβραίους εν γένει…. Μετά το ολοκαύτωμα σε καμία χώρα της Ευρώπης (ίσως με μοναδική εξαίρεση τον πολιτικό χώρο των antideutsch και προηγουμένως την κριτική θεωρία της περίφημης σχολής της Φρανκφούρτης στην Γερμανία) δεν έγινε ποτέ καμία επαρκής συζήτηση για τους λόγους και τα βαθύτερα αίτια που οδήγησαν στο έγκλημα των εγκλημάτων. Στην Ελλάδα με την λήξη του εμφυλίου, αλλά και με δεδομένη την ελληνοποίηση της αριστεράς του ΚΚΕ από το 34, την 6η ολομέλεια και πέρα, η συζήτηση για το ολοκαύτωμα παραμένει ένα άγνωστο κεφάλαιο. Έκτοτε ποτέ καμιά αριστερή οργάνωση στην χώρα δεν ασχολήθηκε με τον αντισημιτισμό, ίσως πάντα με ελάχιστες εξαιρέσεις. Η εθνικοποίηση της αριστεράς στην ελλάδα την έφερε πιο κοντά σε αντιδραστικές απόψεις. Η αντίληψη ότι η εργατική τάξη αποτελεί κάποιου είδους εθνικό σώμα, η λογική της εξάρτησης της χώρας από τις ιμπεριαλιστικές μεγάλες δυνάμεις άνοιξε διάπλατα τον δρόμο στην άποψη ότι προέχει σήμερα ένας μαχητικός αντι-ιμπεριαλισμός από την μάχη ενάντια στην εγχώρια αστική τάξη. Η ηγεμονία αυτής της αντίληψης έρχεται μαζί με την στροφή του ΚΚΣΕ στο 20ο συνέδριο του κόμματος και την περίφημη συνύπαρξη του καπιταλισμού με τον σοσιαλισμό. Φυσικά σε αυτό το εθνικό σώμα, το ιδεολογικό φαντασιακό της αριστεράς δεν συμπεριλαμβάνει τους Άλλους, όποιοι και αν είναι αυτοί (μιλώντας εδώ για τις μειονότητες). Αν αυτό έχει αξία να υπογραμμιστεί κατά την γνώμη μας, είναι γιατί θα μας βοηθήσει σε μια πιο αναλυτική προσέγγιση της “αντικαπιταλιστικής” ρητορικής της αριστεράς και της προέκτασης της, του αναρχικού χώρου στην Ελλάδα. Ο γνωστός μαρξιστής ιστορικός και καθηγητής του πανεπιστημίου του Σικάγο, Moishe Postone, αλλά και άλλοι διανοούμενοι προσπάθησαν να κάνουν την απαραίτητη σύνδεση ενός φετιχοποιημένου αντικαπιταλισμού με αυτό που ονομάζουν δομικό αντισημιτισμό. Με τον όρο αυτό, προσπάθησαν να περιγράψουν τον αντισημιτισμό όχι απλά ως έναν ρατσισμό αλλά ως μια ψευδή κοσμοθεωρία. Έναν τέτοιο λόγο, μπορούμε άνετα να εντοπίσουμε στην αριστερά και στις αναρχικές ομάδες στην Ελλάδα. Τον βιώνουμε καθημερινά μέσα από το λόγο του ΣΥΡΙΖΑ και της ΑΝΤΑΡΣΥΑ, που στο πρόγραμμα τους κάνουν λόγο για παρασιτικό χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο και διεθνείς τοκογλύφους, ή ακόμα και στο ΚΚΕ που μιλάει για 200 οικογένειες που διοικούν τη χώρα. Αυτός ο αγοραίος αντικαπιταλισμός, αποφεύγει όπως ο διάβολος το λιβάνι να μιλήσει για την πολυπλοκότητα των κυρίαρχων και καπιταλιστικών σχέσεων, που πολλές φορές τις υποβιβάζει και σε αυτό που ονομάζει εποικοδόμημα. Ξαναγυρνώντας τώρα στον Postone και την εργασία του, αξίζει να διαβάσει κανείς ένα από τα πιο δυνατά του κείμενα που έχει μεταφραστεί και στα ελληνικά με τον τίτλο  “οι Ιστορικοί και το Ολοκαύτωμα” [6] . Στο κείμενο αυτό ο συγγραφέας επιχειρεί να κάνει κατανοητή αυτήν την σύνδεση του φετιχοποιημένου καπιταλισμού με τον δομικό αντισημιτισμό προσπαθώντας να αξιοποιήσει όχι μόνο την μαρξική προσέγγιση, αλλά και αυτή των ψυχαναλυτικών εργαλείων. Προσπαθώντας να δει το ζήτημα μέσα από τις θεμελιώδες αρχές του καπιταλισμού ο Postone κάνει μια εξαιρετική ανάλυση που προσπαθεί να συνδέσει από την μία την δυϊστική σχέση του εμπορεύματος όπως αυτή εκφράζεται μέσω της αντίθεσης μιας αφηρημένης, γενικής, ομογενοποιημένης διάστασης (αξία) – συμπεριλαμβανομένου ενός συστήματος αφηρημένης κυριαρχίας και καταναγκασμού το οποίο, παρότι κοινωνικό είναι από-προσωποποιημένο και «αντικειμενικό» – και μιας ιδιαίτερης, συγκεκριμένης, υλικής διάστασης («αξία χρήσης») [7] Για να συνεχίσει λίγο πιο κάτω… Ενάντια σε αυτό το θεωρητικό περιβάλλον, είναι εντυπωσιακό ότι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της εξουσίας που αποδίδονται στους Εβραίους από τον σύγχρονο αντισημιτισμό – το αφηρημένο, η ,μυστηριώδης ακαθοριστία, η καθολικότητα, η κινητικότητα – είναι όλα χαρακτηριστικά της διάστασης της αξίας των κοινωνικών μορφών που θεμελιακά χαρακτηρίζουν τον καπιταλισμό. Επιπρόσθετα, αυτή η διάσταση, όπως και η υποτιθέμενη εξουσία των Εβραίων, δεν εμφανίζεται ως τέτοια, αλλά πάντοτε με την μορφή ενός υλικού φορέα του εμπορεύματος [8] . Ο Postone εκτός άλλων είδε στον εθνικοσοσιαλισμό έναν αλλόκοτο αντικαπιταλισμό και που αν και ακόμα συζητιέται και αποδοκιμάζεται η άποψη αυτή έντονα από διάφορους κύκλους, συμπεραίνει ότι για το συλλογικό φαντασιακό του γερμανικού εθνικοσοσιαλισμού, το Άουσβιτς ήταν ένα εργοστάσιο καταστροφής της αξίας [9] . Στις μέρες μας οι αντισημίτες όλου του κόσμου βλέπουν αυτές τις αφηρημένες σχέσεις εξουσίας στο κράτος του Ισραήλ ή και τις ΗΠΑ, ακριβώς γιατί υπάρχει απουσία αναλυτικών εργαλείων και συζήτησης. Κατά την άποψη μας η ανάλυση του Postone δεν είναι επαρκής για να εξηγήσει όλες τις πλευρές του σύγχρονου αντισημιτισμού όπως αυτή εκφράζεται μέσα από τον αντισιωνισμό. Παρόλα αυτά αποτελεί ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο για την κατανόηση αρκετών από αυτές, ακριβώς γιατί μπορούμε να κατανοήσουμε τις ομοιότητες στον «αντικαπιταλισμό» της αριστεράς/αναρχικών και σε αυτόν που ιστορικά έφερε ο εθνικοσοσιαλισμός, χωρίς βέβαια να πέφτουμε στην παγίδα να μπούμε στην θεωρία των δύο άκρων που συγκλίνουν, κάτι που παίζεται πολύ στις μέρες μας.

Συνεχίζοντας αυτήν την περίληψη, θεωρητική προσέγγιση πάνω στον αντισημιτισμό δεν θα μπορούσαμε να αφήσουμε απέξω την έρευνα των Αντόρνο / Χορκχάϊμερ και των άλλων θεωρητικών της Σχολής της Φρανκφούρτης. Δυστυχώς, λόγω οικονομίας κειμένου δεν θα μπορέσουμε εδώ να προχωρήσουμε σε μια εκτεταμένη ανάλυση πάνω στην σκέψη, όπως αυτή εκφράστηκε μέσα από την Κριτική Θεωρία. Κάτι τέτοιο απαιτεί μια καλύτερη έρευνα και μια ξεχωριστή εργασία. Γι’ αυτόν τον λόγο θα σταθούμε μόνο σε μερικά αποσπάσματα από το κοινό έργο των δύο προαναφερθέντων, Διαλεκτική του Διαφωτισμού [10], για να πάρει ο αναγνώστης αυτού του κειμένου μια ιδέα. Σύμφωνα λοιπόν με τους Αντόρνο / Χορκχάϊμερ, για τους φασίστες οι Εβραίοι δεν αποτελούν κάποια κατώτερη φυλή ή μειονότητα, αλλά την αντιφυλή που από την εξόντωση της θα κριθεί η τύχη του κόσμου. Ακραία αντίθετη είναι η θέση πως οι Εβραίοι δεν έχουν εθνικά ή φυλετικά γνωρίσματα και απαρτίζουν μια ομάδα βάσει θρησκευτικών πεποιθήσεων και παραδόσεων, χωρίς άλλο κοινό σημείο. Τα εβραϊκά χαρακτηριστικά αφορούν τους Εβραίους της Ανατο­λικής Ευρώπης, σε κάθε περίπτωση μόνο τους όχι ακόμη εντελώς αφομοιωμένους. Και οι δύο αντιλήψεις είναι αληθινές και ταυτόχρονα εσφαλμένες. Η πρώτη είναι αληθινή με την έννοια του ότι ο φασισμός την έκανε αληθινή. Οι Εβραίοι είναι σήμερα η ομάδα που επισύρει πρακτικά και θεωρητικά τη θέληση εξόντωσης, την οποία παράγει αφ’ εαυτήν η ψευδής κοινωνική τάξη πραγμάτων. Καυτηριάζονται από το απόλυτο κακό με το στίγμα του απόλυτου κακού. Έτσι είναι πράγματι ο περιούσιος λαός. Ενώ οικονομικά, η κυριαρχία δεν είναι πια αναγκαία, οι Εβραίοι ορίζονται ως το κατ’ εξοχήν αντικείμενο της, οπότε η μεταχείριση του είναι απλώς θέμα μεθόδου. Στους εργάτες, στους οποίους τελικά αποβλέπει η κυριαρχία, κανένας δεν το λέει κατά πρόσωπο, για ευνόητους λόγους – τους νέγρους θέλουν να τους κρατήσουν εκεί όπου είναι η θέση τους, από τους Εβραίους όμως πρέπει να εκκαθαρισθεί η γη, και στις καρ­διές όλων των δυνάμει φασιστών των χωρών, βρίσκει απήχηση το κάλεσμα για εξόντωση των Εβραίων ως επιβλα­βών ζωυφίων. Στην εικόνα του Εβραίου που παρουσιάζουν στον κόσμο οι λαϊκοί εθνικιστές, εκφράζεται ο δικός τους χαρακτήρας. Ορέγονται αποκλειστικά την κατοχή, την ιδιοποίηση, την εξουσία χωρίς όρια, με κάθε τίμημα. Σταυρώνουν τον Εβραίο, στον οποίο έχουν φορτώσει αυτήν την ενοχή τους και τον οποίο έχουν χλευάσει ως εξουσιαστή, επαναλαμβά­νοντας ατελείωτα τη θυσία στη δύναμη της οποίας δεν μπορούν να πιστέψουν [11] . Ένα δεύτερο σημαντικό κομμάτι στην κριτική θεωρία των Αντόρνο / Χορκχάϊμερ είναι ότι προσπάθησαν να απαλλάξουν την διαλεκτική από το θετικό της πρόσημο. Έτσι μέσα από τη Διαλεκτική του Διαφωτισμού, επιχειρηματολόγησαν επαρκώς κατά την γνώμη μας, γράφοντας πως το Άουσβιτς δεν αποτελεί εξαίρεση, ούτε κάποιο σφάλμα, αλλά κομμάτι της κοινωνικής εξέλιξης, κάτι που τους ανάγκασε να αναπτύξουν έναν όρο για την κοινωνία που να ήταν ικανός να συμπεριλαμβάνει τη διαλεκτική της προόδου και την διαλεκτική της φρίκης [12] . Τελειώνοντας αυτήν την θεωρητική περίληψη θα θέλαμε από πλευράς μας να σημειώσουμε ότι όλα τα παραπάνω δεν αποτελούν παρά τροφή για να συνεχίσουμε να βγάζουμε χρήσιμα συμπεράσματα, καθώς και για να αναπτύξουμε την Κριτική Θεωρία στις σημερινές συνθήκες. Η Κριτική Θεωρία του σήμερα δεν θα μπορούσε να υπάρξει χωρίς μια επαρκή ανάλυση του σύγχρονου αντισημιτισμού όλων των αποχρώσεων. Η κατάσταση που βιώνουμε σήμερα, μας καθιστά όλους/ες υπεύθυνους για την συνέχιση της ανάπτυξης μιας ψύχραιμης αναλυτικής εργασίας ενάντια στο υπάρχον, χωρίς υπερβολές, επιχειρώντας να γειώσουμε τον λόγο μας σε όσο γίνεται μεγαλύτερα κομμάτια κόσμου. Αυτό πρέπει να μπαίνει ως προτεραιότητα.

Κάποιες σκέψεις για την δράση μας σήμερα

Έχουμε γράψει στο παρελθόν ότι σήμερα, παρά τις αντίξοες συνθήκες, η κατάσταση είναι λίγο καλύτερη από πριν, όσον αναφορά τις ομάδες και στον κόσμο που ασχολούνται με τον αντισημιτισμό. Θα μπορούσαμε ίσως να εκφράσουμε την αισιόδοξη θέση, ότι είναι στο χέρι μας να φροντίσουμε ώστε να συνεχιστεί αυτή η ενασχόληση και να αποφέρει αποτελέσματα. Αν όμως η αποδόμηση των επιχειρημάτων των αντισημιτών είναι η μία πλευρά του προβλήματος, στη θεωρία δηλαδή, η πρακτική είναι επίσης κάτι που πρέπει να μας απασχολήσει. Σε άλλες χώρες της Ευρώπης (αν και τα παραδείγματα μας έρχονται κυρίως από την Γερμανία) οι Εβραϊκές κοινότητες συνεργάζονται έμπρακτα με αντιφασίστες / αντιφασίστριες και αλληλέγγυους / αλληλέγγυες στην υπεράσπιση συναγωγών και άλλων στόχων από το μένος των αντισημιτών. Στο Βερολίνο για παράδειγμα, κάθε χρόνο η τοπική Εβραϊκή κοινότητα μαζί με αλληλέγγυους/ες οργανώνουν από κοινού αντιδιαδήλωση ενάντια στο alquds [13] . Πιστεύουμε ότι ίσως κάτι τέτοιο θα μπορούσε δειλά-δειλά να υπάρξει και στην Ελλάδα. Χωρίς υπερβολές, πιστεύουμε ότι η επικοινωνία και η συνεργασία με τις εβραϊκές κοινότητες στην χώρα είναι εφικτός στόχος. Η ασυλία της αριστεράς και κάθε λογής αντισημίτη πρέπει να σπάσει και στους δρόμους, νομίζουμε ότι είναι ένα στοίχημα που πρέπει να το κερδίσουμε.

Αντί επιλόγου

Η Ελλάδα φρίττει με την Ισραηλινή πολιτική στη Γάζα. Φρίττουν οι πολίτες μιας χώρας που διατηρεί την ευρωπαϊκή πρωτοκαθεδρία στον αντισημιτισμό, δεν αναγνωρίζει μειονότητες όπως η Μακεδονική, βυθίζει μετανάστες στο Αιγαίο όταν δεν τους στοιβάζει σε containers , ετοιμάζει φυλακές υψίστης ασφαλείας, διαπομπεύει οροθετικό κόσμο, προσφέρει καταφύγιο σε μισό εκατομμύριο δηλωμένους ναζί και εννιά εκατομμύρια σιωπηλούς υποστηρικτές, καταστρέφει καταυλισμούς Ρομά και προσφέρεται για κάθε είδους ομοφοβικά και ρατσιστικά πογκρόμ. Μιας χώρας που δεν έχει κανένα δικαίωμα να ασκεί κριτική στο Ισραήλ, όταν η ίδια αρνήθηκε να επιστρέψει τις κλεμμένες εβραϊκές περιουσίες στους νόμιμους δικαιούχους και επιζώντες του Ολοκαυτώματος, όταν οι δρόμοι της στηρίζονται πάνω στις ρημαγμένες ταφόπλακες του εβραϊκού νεκροταφείου της Θεσσαλονίκης. Μιας χώρας, που με αφορμή μια σύρραξη που δεν την αφορά, βρήκε την ευκαιρία να δείξει ξανά το μισόζωο πρόσωπό της. Σύμφωνα με τα ελληνικά ΜΜΕ και τη φιλολογία που αναπαράγει το σύνολο του πολιτικού κόσμου, οι ρουκέτες που αναχαιτίζει το Ισραήλ και οι επεμβάσεις του στις περιοχές εκτόξευσης, συνιστούν εγκληματική δραστηριότητα. Αυτές που εκτοξεύτηκαν από Παλαιστίνη και Αίγυπτο παρά την πρόσφατη εκεχειρία, αποτελούν κομμάτι ενός δίκαιου αγώνα. Η ρίζα της διαφοροποίησης αυτής, βρίσκεται στη στάση των φορέων της απέναντι στο Ολοκαύτωμα και στον Εβραϊσμό εν γένει, ενώ πάντα θα συνοδεύεται από άρνηση της Ιστορίας και παρανοϊκό μίσος απέναντι στον Άλλο. Συνεπώς, με δεδομένο το αντισημιτικό παρελθόν και παρόν της Ελλάδας, ο αντισημιτισμός δεν είναι ένα φαινόμενο ξένο για τα δεδομένα της ελληνικής κοινωνίας, αλλά το ίδιο το ήθος της. Στο χορό συμμετέχουν όλοι, από τη Δεξιά μέχρι την Αριστερά, από τον αναρχικό χώρο μέχρι και την παραδοσιακή σοσιαλδημοκρατία. Πίσω από τους μονομερείς ρομαντισμούς υπέρ της Παλαιστίνης όμως, κρύβεται μια άλλη αλήθεια, αυτή ενός αντισημιτισμού που πασχίζει να ξαναβγεί στην επιφάνεια φορώντας το προσωπείο του αντισιωνισμού. Με την επίκληση της κατάστασης στη Γάζα, αντισημίτες, ναζί και κρυφοναζί, βρίσκουν έναν έμμεσο τρόπο να κάνουν αυτό που εξ αρχής ήθελαν, να μισούν τους Εβραίους. Ένα μίσος που εκφράζεται σε όλη του τη χυδαιότητα μέσα από την πυρπόλυση συναγωγών και τη φασιστική βία. Αυτό συνέβη πρόσφατα στη Γαλλία, το είδαμε στους ποδοσφαιρικούς πανηγυρισμούς της Γερμανίας και το συναντάμε καθημερινά εδώ 

Σε «προοδευτικό» προφίλ του facebook διαβάσαμε σε μια ανάρτηση το εξής: Το να είσαι ενάντια στον αντισημιτισμό δεν σημαίνει να επικροτείς τα εγκλήματα του Ισραήλ ενάντια στην ανθρωπότητα.

Το αν είναι κάποιος αντισημίτης όμως, δεν το αποφασίζουν οι μη-Εβραίοι που ψάχνουν απλά για ένα θεωρητικό πλαίσιο που θα στεγάσει το αντισημιτικό τους μένος, αλλά οι Εβραίοι που τόσα χρόνια υπέμειναν τους διωγμούς αυτών που σήμερα τους αποκαλούν διώκτες. Κανείς δεν μας όρισε κριτές σε μια πραγματικότητα που αγνοούμε. Μαθαίνουμε πως το Ισραήλ το οποίο για πολλούς θα ήταν καλύτερα να μην υπάρχει ώστε να έχουμε ευκολότερη πρόσβαση στις κρυψώνες τον Εβραίων σε ένα νέο διωγμό, εγκληματεί ενάντια στην ανθρωπότητα, απλά και μόνο επειδή υπερασπίζεται τον εαυτό του. Φυσικά και θα υπάρχουν αγριότητες, όπως υπάρχουν πολλές αγριότητες από την άλλη πλευρά, η οποία και ξεκίνησε αυτόν τον κύκλο αίματος. Από εκεί και πέρα όμως, ας τα αφήσουμε αυτά σε όσους τα βιώνουν και στις διεργασίες των κοινωνιών τους. Όταν με αυτά τα δεδομένα, δεν αντιλαμβανόμαστε πως αντισιωνισμός και αντισημιτισμός είναι ένα και το αυτό, υπάρχει πρόβλημα. Και η φανερή υποκρισία είναι το λιγότερο, όταν τέτοιες στάσεις και πολιτικές απειλούνται ολόκληρες κοινότητες.

  Benjamin Conti, Parodie der Utopie

Ιούλιος 2014

σημειώσεις πάνω στο κείμενο
[4] παραπλανητικό δημοσίευμα από “αντιρατσιστική” ομάδα στην Ελλάδα http://www.kar.org.gr/2014/07/18/50555/
[5]  Αχιλλέας Φωτάκης, Francisca de Pers “αντισημιτισμός” εκδόσεις ισνάφι σελ. 7
[6] Moishe Postone “οι ιστορικοί και το ολοκαύτωμα” εκδόσεις ισνάφι (κατεβάστε ολόκληρο το βιβλίο εδώ)
[7] Moishe Postone “οι ιστορικοί και το ολοκαύτωμα” σελ. 28
[8] Moishe Postone “οι ιστορικοί και το ολοκαύτωμα” σελ. 28 συνέχεια
[9] Moishe Postone “οι ιστορικοί και το ολοκαύτωμα” σελ. 35
[10] Μαξ Χόρκχαϊμερ, Τέοντορ Αντόρνο “η διαλεκτική του διαφωτισμού” εκδόσεις νήσος
[11] Μαξ Χόρκχαϊμερ, Τέοντορ Αντόρνο “η διαλεκτική του διαφωτισμού” κεφάλαιο “στοιχεία αντισημιτισμού διαβάστε αποσπάσματα εδώ
[12] Αχιλλέας Φωτάκης, Francisca de Pers “αντισημιτισμός” εκδόσεις ισνάφι σελ. 37
[13] Αντιφασιστική διαδήλωση αλληλεγγύης με το Ισραήλ Βερολίνο 25 Ιούλη 2014 , αρχείο από τις προηγούμενες διαδηλώσεις στο grassrootreuter εδώ