Το μοιρασμένο τραγούδι.

Με αφορμή την επέτειο της Πρωτομαγιάς και εν μέσω πανδημίας αφιερώνω ένα απόσπασμα από «το μοιρασμένο τραγούδι» του Πάμπλο Νερούντα. Κόντρα σε όλες τις προβλέψεις , παραθέτω μια νότα αισιοδοξίας για ένα ανθρώπινο αύριο.

Εγώ είδα

όπου κι αν βρέθηκα,

ακόμα και στ’ αγκάθια

που θέλησαν να με πληγώσουν,

βρήκα πως ένα περιστέρι

πετούσε ράβοντας

την καρδιά μου με άλλες καρδιές.

Βρήκα παντού

ψωμί, κρασί, φωτιά, χέρια,

στοργή.

Εγώ κοιμήθηκα

κάτω από όλες τις σημαίες

ενωμένες

όπως κάτω από κλώνους

ενός μόνο δάσους

πράσινου

και τ’ αστέρια ήταν

αστέρια μου.

Από τους λυσσαλέους

αγώνες μου

από τις οδύνες μου

δεν φυλάω εγώ τίποτα

που να μην μπορεί να σας χρειαστεί.

Το ίδιο όπως και η γη

ανήκω κι εγώ σε όλους.

Δεν υπάρχει ούτε μια

σταγόνα μίσος , σ’ ολόκληρο

το στήθος μου. Ανοιχτά

πηγαίνουν τα χέρια μου

μοιράζοντας τα σταφύλια

στον άνεμο.

Γύρισα από τα ταξίδια μου.

Αρμένισα χτίζοντας

τη χαρά.

Είθε ο έρωτας να μας

υπερασπίζει.

Ας ορθώσει την καινούργια

φορεσιά του

το τριαντάφυλλο. Και η γη

ας εξακολουθεί, ατέλειωτα ανθισμένη

ν’ ανθίζει.

Ανάμεσα στις κορδιγιέρες

και στα χιονισμένα

κύματα της Χιλής

ξαναγεννημένος

στο αίμα του λαού μου

για σας όλους,

για σας τραγουδώ.

Είθε να μοιράζεται

κάθε τραγούδι

στη γη .

Είθε να φουντώνουν

τα τσαμπιά. Να τα

διαδίνει ο άνεμος.

Αμήν.

Κάποτε οι γυναίκες

Κάποτε μέσ’ απ’ το σύννεφο βγαίνει ένα πουλί

περνάει πάνω από τα σπίτια και κατεβαίνει στην πόλη

άλλοτε χρόνια έμεινε φυλακισμένο μες το φεγγάρι

γι’ αυτό κι είναι πολύ πικραμένο πολύ λαμπερό

μ’ ένα μονάχα όμορφο γυναικείο μάτι.

Μέσ’ απ’ το σύννεφο κατεβαίνει μες τη βροχή

περνάει σα φάντασμα πάνω από τα σπίτια

στο δρόμο το κράζουν πουλί πουλί της βροχής

δε στέκεται πουθενά γιατί αν σταθεί

χιλιάδες σκορπισμένα δάχτυλα το δείχνουν

γιατί είν’ ένα πουλί σκληρό που βάφτηκε μ’ αίμα

π’ αγριεμένο στην πόλη κατεβαίνει με τη βροχή

κι ένα πανέμορφο έχει γυναικείο μάτι.

—–

Γι αυτό και οι γυναίκες ταράζονται μόλις το δουν

άλλες όμως το κρύβουν μες τους καθρέφτες τους

άλλες το κρύβουν σε βαθιά συρτάρια

κι άλλες βαθιά μες το σώμα τους

έτσι δε φαίνεται

δεν το βλέπουν οι άντρες που τις χαϊδεύουν το βράδυ

ούτε το πρωί σα ντύνονται μπροστά στον καθρέφτη

δεν το βλέπουν

γιατί είναι ένα πουλί πολύ πικρό πολύ λαμπερό

πολύ φοβισμένο.

ΜΙΛΤΟΣ ΣΑΧΤΟΥΡΗΣ

ΠΑΡΑΛΟΓΑΙΣ 1948

Κατάσταση πολιορκίας.

Με αφορμή των όσων συμβαίνουν σήμερα, την αυταρχικοποίηση με το πρόσχημα της επιδημίας, την επιβολή έκτακτων μέτρων, τη διάλυση του κοινοβουλίου στην Ουγγαρία και ούτω καθ’ εξής. Θα υπάρξει συνέχεια, όπως δείχνουν τα πράγματα, μια και η κρίση του καπιταλισμού βαθαίνει επικίνδυνα. Αφιερώνω λοιπόν τα λόγια από το έργο του Καμύ, μια και μου φάνηκαν ταιριαστά.

Vous avez cru que tout pouvait se mettre en chiffres et en formules ! Mais dans votre belle nomenclature, vous avez oublié la rose sauvage, les signes du ciel, les visages d’été, la grande voix de la mer, les instants du déchirement et la colère des hommes ! […] Au sein de vos plus apparentes victoires, vous voilà déjà vaincus, parce qu’il y a dans l’homme une force que vous ne réduirez pas, ignorante et victorieuse à tout jamais. C’est cette force qui va se lever et vous saurez alors que votre gloire était fumée.»

—- Albert Camus, L’Etat de Siège (Gallimard, 1948)

Σκέφτηκες ότι όλα θα μπορούσαν να τεθούν σε φόρμες και τύπους! Αλλά μέσα στην όμορφη ονοματολογία σας, ξεχάσατε το άγριο τριαντάφυλλο, τα σημάδια του ουρανού, τα πρόσωπα του καλοκαιριού, τη μεγάλη φωνή της θάλασσας, τις στιγμές του χωρισμού και την οργή των ανθρώπων! […] Στις πιο εμφανείς νίκες σας, είστε ήδη ηττημένοι, γιατί υπάρχει στον άνθρωπο μια δύναμη που δεν θα μειώσετε, αδαείς και νικητές για πάντα. Είναι αυτή η δύναμη που θα ανέβει και θα ξέρεις πως η δόξα σας ήταν καπνός ».

—- Albert Camus, κατάσταση πολιορκίας (Gallimard, 1948)

Ο άνθρωπος με το γαρούφαλο

(Με αφορμή της επετείου της εκτέλεσης του Μπελογιάννη στις 30 Μαρτίου 1952)

Έχω απάνω στο τραπέζι μου

τη φωτογραφία του ανθρώπου

με το άσπρο γαρούφαλο—-

που τον τουφέκισαν

στο μισοσκόταδο

πριν από τη αυγή,

κάτω απ’ το φως των προβολέων .

Στο δεξί του χέρι

κρατάει ένα γαρούφαλο

που ‘ναι σα μια χούφτα φως

απ’ την ελληνική θάλασσα.

Τα μάτια του τα τολμηρά

τα παιδικά

κοιτάζουν άδολα

κάτω απ’ τα βαριά μαύρα τους φρύδια.

έτσι άδολα—

όπως ανεβαίνει το τραγούδι

σα δίνουν τον όρκο τους

οι κομμουνιστές.

Τα δόντια του είναι κάτασπρα——

ο Μπελογιάννης γελά.

Και το γαρούφαλλο στο χέρι του

είναι σαν το λόγο που είπε στους ανθρώπους

τη μέρα της λεβεντιάς—

τη μέρα της ντροπής.

Αυτή η φωτογραφία

βγήκε στο δικαστήριο

ύστερα απ’ την καταδίκη σε θάνατο.

Ναζίμ Χικμέτ

(Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Σοβιετική Γυναίκα»τον Απρίλη του 1952)

Η εξουσία

Ανατολικά της Εδέμ ο Κύριος έβαλε τους φρουρούς του

να φυλάξουν τον απορφανισμένο Παράδεισο

μετά την έξωσή μας.

Ωστόσο πιστεύαμε στη μεγαλοψυχία Του

λέγαμε πως κάποτε θα μας θυμηθεί,

νοσταλγούσαμε την χαμένη μας αθανασία.

Τι μας χρειάζονταν το «πού», το «πώς», το «γιατί;»

.

Τώρα βέβαια μάθαμε πολύ καλά

τι θα πει Εξουσία!

Γ.Ξ. ΣΤΟΓΙΑΝΝΙΔΗΣ

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης

Είναι πολλοί

Είναι πολλοί που ουρλιάζουνε τις νύχτες

κι άψογοι, την ημέρα, περιφέρονται ανάμεσά μας,

πολλοί μ’ ένα αναμμένο σίδερο μες το μυαλό

κόκκινο σίδερο κάτω απ’ το δέρμα.

Είναι πολλά τ’ αδέρφια μου. Δεν είμαι μόνος.

.

Υποθήκη πατρική

Να το ξεγράψεις πια το σπίτι, να το σβήσεις

από τη μνήμη σου εντελώς είναι καιρός

να τ’ αγαπήσεις πια αυτά τα έπιπλα

που άλλοι πριν από σένα τα μεταχειρίστηκαν,

με τα σπασμένα πόδια, το σωρό τη σκόνη,

τις ξεχαρβαλωμένες σούστες τους,

να τ’ αγαπήσεις

σα να ‘τανε δικά σου από τα παιδικά σου χρόνια

είναι καιρός να συνηθίσεις τα χοντρά ποντίκια

που τριγυρίζουν στις γωνιές, να γίνεις φίλος

με τους ρουφιάνους και τους χαρτοκλέφτες, ν’ αγαπήσεις

σα να ‘ταν σπίτι σου το πανδοχείο αυτό

.

Να το ξεγράψεις πια. Είν’ επικίνδυνη

και μόνη η σκέψη του σπιτιού, η ανάμνηση-

πρέπει να ζήσεις, βέβαια, είσαι νέος.

ΑΝΕΣΤΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ

Από τη συλλογή « Μέθοδος αναπνοής»

Ναι

Θεός να μας φυλάει- και τα παιδιά μας και τ’ αγγόνια μας-

Θεός να δίνει γνώση και στους άλλους. Είμαστε καλά, καλούτσικα,

πολλά δε γυρεύουμε- το φαγί μας, το σπιτάκι μας, και κάτι στην άκρη, για την κακιά την ώρα.-

.

Σα μας χτυπούν την πόρτα, δε ρωτούμε «δίκαιος ή άνομος»

δίνουμε σ’ όλους αυτούς που μπορούμε.

Τα παιδιά μας στο έθνος, τα κορίτσια μας στους όμοιούς μας.

Πουλάμε στο συνηθισμένο κέρδος, πάμε πάντα με το νόμο.

.

-Έτσι η γαλήνη στέκεται στο σπιτικό μας.

.

Λέμε πάντα ναι- και στη φωτιά και στο νερό

στο μυλωνά και στον ξωμάχο.

Ναι στον άγιο, ναι στο διάβολο.

.

Ναι κι όταν ναι δεν υπάρχει,

είν’ η φωτιά που πέφτει πια

και μας εξολοθρεύει.

ΠΑΝΟΣ ΘΑΣΙΤΗΣ

Από τη συλλογή «Ελεεινόν θέατρον»

ΕΑΝ ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ.

Εσείς που ήσυχοι ζείτε

στο ζεστό σας σπίτι

και το βράδυ γυρνώντας θα βρείτε

φαγητό και πρόσωπα φίλων.

Σκεφτείτε εάν αυτό είναι ο άντρας

Αυτός

Που δουλεύει στη λάσπη

που δεν ησυχάζει ποτέ

που παλεύει για λίγο ψωμί

που πεθαίνει για ένα ναι ή ένα όχι.

Σκεφτείτε εάν αυτό είναι η γυναίκα

Αυτή

Που έχασε

Τ’ όνομά της, τα μαλλιά της

τη δύναμη να θυμάται

κρύο το στήθος άδεια τα μάτια

Σαν βάτραχος το χειμώνα.

Σκεφτείτε ότι έχει συμβεί

τις λέξεις αυτές σας ορίζω

γράψτε τις στην καρδιά σας

στο σπίτι, στο δρόμο

πριν κοιμηθείτε όταν ξυπνάτε

επαναλάβετέ τις στα παιδιά σας.

– Ή

– Το σπίτι σας να ερημώσει

– η αρρώστια να σας καταβάλει

– οι γιοί σας να σας απαρνηθούν.

Primo Levi

«εάν αυτό είναι ο άνθρωπος.»

ΤΟ ΡΕΚΒΙΕΜ ΤΗΣ ΤΕΡΕΖΙΝ.

Το 3ο Πανελλήνιο Φεστιβάλ ερασιτεχνικού Θεάτρου του Δήμου Μονεμβασίας παρουσίασε μεταξύ άλλων και το θεατρικό «Το Ρέκβιεμ της Τερεζίν» του Γιόζεφ Μπορ. Θεατρική διασκευή αποφοίτων σχολής θεάτρου «Δήλος» της Δήμητρας Χατούπη.

Το έργο παρουσιάστηκε από το « Θεατρικό Εργαστήρι Παγκύπριου Λυκείου Λάρνακας».

Τα παιδιά ήταν καταπληκτικά, έδωσαν τον καλύτερο εαυτό τους για ν’ αποδώσουν το κλίμα του στρατοπέδου και τα συναισθήματα των ανθρώπων που βρίσκονται ξαφνικά έγκλειστοι στο στρατόπεδο κάτω από βάρβαρες, μη ανθρώπινες καταστάσεις.

Λίγα λόγια για το έργο: Το στρατόπεδο της Τερεζίν , κοντά στην Πράγα, χρησιμοποιόταν από τους Ναζί για να δημιουργηθεί στη διεθνή κοινή γνώμη η εντύπωση ότι οι Εβραίοι περνούν…. καλά, ζώντας σε κάτι σαν θέρετρο, θεωρητικά παρείχε καλή διαμονή, επαρκή σίτιση, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη σε διάσημους κυρίως Εβραίους καλλιτέχνες από όλη την Ευρώπη, στους οποίους δινόταν η υπόσχεση ότι θα επιβιώσουν.

Το έργο που βασίστηκε σε γεγονότα και φρικαλεότητες που βίωσε ο ίδιος ο συγγραφέας στο στρατόπεδο Τερεζίν, παρουσιάζει την παράσταση που ετοιμάζουν οι έγκλειστοι κατ’ εντολήν των διοικητών του στρατοπέδου για την επίσκεψη του Ερυθρού Σταυρού στις 23 Ιουνίου 1944. Αντιμέτωποι με τον βέβαιο θάνατο οι άνθρωποι αυτοί κλήθηκαν να δημιουργήσουν για τελευταία φορά!

Μια ύστατη προσπάθεια επιβίωσης, μια μουσικοχορευτική παράσταση ως απάντηση στη βαρβαρότητα και το φόβο.

Οι εντυπώσεις μου ήταν πολύ καλές και από την παράσταση και από τον κόσμο που παρακολούθησε. Επειδή έχω παρακολουθήσει πολλές εξωτερικές παραστάσεις στην περιοχή της Λακωνίας και έχω αγανακτήσει από το επίπεδο των ανθρώπων, περίμενα κάτι παρόμοιο και αυτή τη φορά. Όμως έπεσα έξω, γιατί δεν υπήρχαν θόρυβοι κατά την παράσταση, ούτε πέρα δώθε και κριτς κρατς από πατατάκια και γαριδάκια. Οι άνθρωποι καταχειροκρότησαν τα παιδιά στο τέλος της παράστασης. Δεδομένου του θέματος του έργου και της περιοχής που παρουσιάστηκε, μια κατ’ εξοχήν συντηρητική και αντισημιτική περιοχή, το θεωρώ μια σημαντική στιγμή αυτή την παράσταση.

Ο σκηνοθέτης Ramiro Ramirez στο τέλος της παράστασης, αφού ευχαρίστησε τον κόσμο, επισήμανε ότι πρέπει να επαγρυπνούμε για τον φασισμό. Ότι όπως ήταν οι Εβραίοι τα θύματα, σε αυτή τη θέση μπορεί να βρεθεί ο καθένας σε ανύποπτο χρόνο. Και αν δεν είμαστε αλληλέγγυοι με τους ανθρώπους που διώκονται, όταν θα έρθει η σειρά μας, δεν θα είναι εκεί κανείς για να μας βοηθήσει…