Εισήγηση της εκδήλωσης Πρίμο Λέβι «εάν αυτό είναι ο άνθρωπος»

https://skalalakonias.wordpress.com/2015/08/12/primolevi-4/

primolevi

Παρακάτω δημοσιεύουμε ολόκληρο το κείμενο της εισήγησης από την εκδήλωση που πραγματοποίησε η ομάδα μελέτης και αυτομόρφωσης στην Σκάλα Λακωνίας τον περασμένο Ιούλιο με θέμα το βιβλίο του Πρίμο Λέβι «εάν αυτό είναι ο άνθρωπος» . Το κείμενο της εισήγησης, καθώς και μια πιο εκτεταμένη μελέτη πάνω στον αντισημιτισμό θα κυκλοφορήσουν σύντομα σε ειδική έκδοση τους επόμενους μήνες.

Αρχικά θα θέλαμε να σας καλωσορίσουμε και να σας ευχαριστήσουμε που αποδεχθήκατε την πρόσκληση για αυτήν εδώ την εκδήλωση, που ευελπιστούμε να είναι η πρώτη, μιας σειράς εκδηλώσεων με θέμα το ολοκαύτωμα και τον αντισημιτισμό. Θα θέλαμε επίσης να ευχαριστήσουμε θερμά το βιβλιοπωλείο Πάπυρος για την άψογη φιλοξενία στον χώρο του. Σήμερα θα παρουσιάσουμε τους αναστοχασμούς και τα συμπεράσματα μας διαβάζοντας ένα από τα πιο σημαντικά βιβλία που έχουν γραφτεί για το θέμα του ολοκαυτώματος (της σοά όπως λέγεται στα εβραϊκά), από έναν από τους ελάχιστους επιζώντες του στρατοπέδου του Άουσβιτς.

Η σημερινή παρουσίαση έχει θέμα το βιβλίο του Πρίμο Λέβι “εάν αυτό είναι ο άνθρωπος” που στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Άγρα σε μετάφραση της Χαράς Σαρλικιώτη.

Μια μικρή εισαγωγή για τον συγγραφέα, Ο Πρίμο Λέβι γεννήθηκε στην Ιταλία το 1919 και σπούδασε χημικός στο Τορίνο. Συνελήφθη το 1943 ως μέλος της αντιφασιστικής αντίστασης κατά την διάρκεια του πολέμου και στάλθηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Άουσβιτς. Όπως επισημάναμε ήδη η εμπειρία του αυτή καταγράφεται στο αυτοβιογραφικό αυτό κείμενο που γράφτηκε με την ψυχραιμία και την αναλυτικότητα ενός χημικού που παρατηρεί και καταγράφει τις συμπεριφορές των ανθρώπων σε συνθήκες απόλυτης ταπείνωσης και εκμηδένισης. Εκτός από το εάν αυτό είναι ο άνθρωπος ο Λέβι έγραψε και μια σειρά σπουδαία δοκίμια που αξίζει να διαβάσει κανείς. Η αγωνιώδης προσπάθεια να κατανοήσει την «λογική» πίσω από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης τερματίστηκε με την αυτοκτονία του στο Τορίνο το 1987, ακολουθώντας έναν άλλο μεγάλο συγγραφέα, επιζώντα του Άουσβιτς, τον Ζαν Αμερύ που είχε πράξει το ίδιο το 1978.

Το “εάν αυτό είναι ο άνθρωπος” γράφτηκε το 1946 λίγο μετά την επιστροφή του Πρίμο λέβι στην Ιταλία και θεωρείτε εκτός άλλων ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά ντοκουμέντα που αφηγούνται το έγκλημα των εγκλημάτων, το ολοκαύτωμα. Μάλιστα έκανε τον συγγραφέα του παγκοσμίως γνωστό, αν και αρχικά εκδόθηκε το 1947 σε έναν μικρό Ιταλικό εκδοτικό οίκο σε 2.500 αντίτυπα και με μικρή επιτυχία στις πωλήσεις. Σύμφωνα με τον ίδιο τον Πρίμο Λέβι το γεγονός της μικρής επιτυχίας του βιβλίου τα πρώτα χρόνια οφείλετε στο ότι ο κόσμος είχε τραυματιστεί ανεπανόρθωτα από τα εγκλήματα του ναζισμού και για ένα μεγάλο διάστημα προσπάθησε να ξεχάσει. Με άλλα λόγια οι άνθρωποι σε εκείνα τα σκληρά μεταπολεμικά χρόνια αρνούνταν να επιστρέψουν στην ανάμνηση μιας βασανιστικής εποχής που είχε μόλις τελειώσει. Παρόλα αυτά το βιβλίο επανεκδόθηκε 9 χρόνια αργότερα και από τότε το ενδιαφέρον του κοινού ήταν πάντα ζωηρό.

Ο λόγος που επιλέξαμε να διαβάσουμε το συγκεκριμένο βιβλίο και να το παρουσιάσουμε, είναι γιατί θεωρούμε ύψιστης σημασίας για οποιαδήποτε συζήτηση ανοίξει στο μέλλον πάνω στο ζήτημα του εθνικοσοσιαλισμού, του αντισημιτισμού και των στρατοπέδων συγκέντρωσης, οφείλουμε να το κάνουμε με αφετηρία τις βιωματικές αφηγήσεις όσων κατάφεραν να γυρίσουν από την κόλαση και ύστερα να περάσουμε, σε μια κριτική θεωρία για τον αντισημιτισμό. Με άλλα λόγια, για μας το βιβλίο αυτό δεν αποτελεί ένα λογοτεχνικό έργο, αλλά μια κατάθεση ψυχής του συγγραφέα, καλώντας εμάς τις επόμενες γενιές να κρατήσουμε ζωντανή την μνήμη, αλλά και να κατανοήσουμε επίσης ότι στην Ευρώπη και τον κόσμο ο φασισμός είναι παρών και μάλιστα σιγά σιγά ξαναβγαίνει από το κουκούλι του. 75 χρόνια μετά την απελευθέρωση των τελευταίων επιζώντων στο στρατόπεδο του Άουσβιτς από τον κόκκινο στρατό, φασιστικά κινήματα σε ολόκληρη την Ευρώπη παρελαύνουν για μια ακόμα φορά, θυμίζοντας μας πως ότι συνέβη μια φορά μπορεί να συμβεί ξανά. Μας υπενθυμίζει ότι ως κοινωνία θα πρέπει να αναλογιστούμε και να αναστοχαστούμε τι σημαίνει πρόοδος στον καπιταλισμό ύστερα από το ολοκαύτωμα.
Σύμφωνα με την εισαγωγή του συγγραφέα το βιβλίο αυτό δεν προσθέτει τίποτα σε όσα είναι ήδη γνωστά στους αναγνώστες σε όλο τον κόσμο για το ανησυχητικό ζήτημα των στρατοπέδων εξόντωσης. Επιδίωξη του βιβλίου δεν είναι να διατυπώσει ένα νέο κατηγορητήριο αλλά αντίθετα να προσφέρει στοιχεία για μια νηφάλια μελέτη των διαφορετικών όψεων της ανθρώπινης φύσης.

Ο Πρίμο Λέβι θα μπορούσαμε να πούμε ότι στάθηκε τυχερός, εφόσον μεταφέρθηκε στο Άουσβιτς το 1944, όταν δηλαδή η ναζιστική κυβέρνηση είχε ήδη αποφασίσει, εξαιτίας της αυξανόμενης έλλειψης εργατικών χεριών, να παρατείνει τον μέσο όρο ζωής των κρατουμένων που προόριζε για εξόντωση. Παρόλα αυτά η επιβίωση του Πρίμο Λέβι ήταν αποτέλεσμα μιας σειράς τυχαίων γεγονότων, αλλά και της πολυμήχανης δραστηριότητας του για να κρατηθεί στην ζωή, κάτι που περιγράφει στις σελίδες του βιβλίου. Το γεγονός ότι είχε σπουδάσει χημεία, μιλούσε λίγα γερμανικά, καθώς και ότι ήταν μικρόσωμος, έπαιξαν καθοριστικό ρόλο.

Oι περιγραφές μέσα από τις πρώτες κιόλας σελίδες του βιβλίου απαιτούν αναγνώστες με γερό στομάχι. Από την πρώτη κιόλας στιγμή ο συγγραφέας παρουσιάζει μια κατάσταση που κανείς μέχρι τότε δεν θα μπορούσε να φανταστεί, ούτε καν οι πιο συνειδητοποιημένοι πολιτικοί κρατούμενοι που έφτασαν εκεί. Από την άφιξη κιόλας στα στρατόπεδα δεν χανόταν ούτε ένα λεπτό, με πρώτη τελετουργική πράξη, αυτήν, της διαλογής των νεοφερμένων, ποιοι ήταν ικανοί για εργασία και ποιοι όχι. Η διαδικασία αυτή βέβαια δεν εφαρμοζόταν πάντα, αργότερα υιοθετήθηκε, ένα πιο απλό σύστημα διαλογής των κρατουμένων. Οι πόρτες των βαγονιών των τρένων άνοιγαν χωρίς καμιά προειδοποίηση ή οδηγία στους νεοφερμένους. Αυτοί που έπεφταν με το άνοιγμα οδηγούνταν στο στρατόπεδο, ενώ όλοι οι υπόλοιποι οδηγούνταν στους θαλάμους αερίων.

Πραγματικά είναι συγκλονιστικές οι αφηγήσεις του συγγραφέα. Παραθέτουμε ένα μικρό απόσπασμα από τις πρώτες σελίδες του βιβλίου που περιγράφει την εμπειρία από την άφιξη:

Έτσι, ξαφνικά και απροσδόκητα χάθηκαν οι γυναίκες μας, οι γονείς μας, τα παιδιά μας. Κανείς δεν μπόρεσε να τους αποχαιρετήσει. Τους είδαμε για λίγο στην άλλη άκρη της αποβάθρας, σαν μια σκοτεινή μάζα, και μετά δεν τους ξανάδαμε πια. Αντίθετα είδαμε να αναδύονται κάτω από το φως των προβολέων, δύο ομάδες παράξενων όντων. Περπατούσαν σε διάταξη, ανά τρεις, με βήμα παράξενο, άχαρο, το κεφάλι σκυμμένο μπροστά και τα χέρια κρεμασμένα αλύγιστα. Φορούσαν ένα αστείο μπερέ και μακρυά ριγέ στολή που, ακόμα και στο σκοτάδι από μακρυά, μάντευες ότι ήταν βρώμικη και κουρελιασμένη. Εμείς κοιτάζαμε ο ένας τον άλλον άφωνοι. Όλα μας φαίνονταν ακατανόητα, παραλογα αλλά ένα πράγμα καταλαβαίναμε καλά: αυτή η μεταμόρφωση περίμενε κι εμάς. Αύριο θα ήμασταν όμοιοι με αυτούς.

Το απόσπασμα που μόλις παραθέσαμε είναι αρκετό για να προϊδεάσει τον αναγνώστη για το τι πρόκειται να επακολουθήσει. Η τελετουργική διαδικασία που εφαρμόστηκε στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης, όπως για παράδειγμα το τατουάζ του κρατουμένου, όπου ήταν ο αριθμός άφιξης είχε ως στόχο την τελική εκμηδένιση της ανθρώπινης υπόστασης, την μετατροπή δηλαδή του ανθρώπου σε κάτι μη ανθρώπινο από την πρώτη κιόλας στιγμή της παραμονής τους σε αυτό.
Δεν είναι λίγες οι έννοιες που καταρρέουν στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Έννοιες που συνθέτουν ποιοτικά μια ανθρώπινη υπόσταση.
Βλέπουμε να καταρρέει οποιαδήποτε έννοια της γλώσσας που υποβιβάστηκε μόνο σε ένα σύνολο προσταγών. Έτσι εκμηδενίζεται κάθε ίχνος εμπιστοσύνης που νομοτελειακά πάει μαζί με την γλώσσα, ο κρατούμενος στο Άουσβιτς μετατρέπεται σε μια βουβή ύπαρξη.

  • Η γλώσσα όμως σχετίζεται και με την ελπίδα που μεταφέρει ένα σύνολο εννοιών ενός νοήματος που δεν μπορεί παρά να καταρρέει και αυτό.
    Δεν θα μπορούσαμε να παραλείψουμε την έννοια του χρόνου που στα στρατόπεδα συγκέντρωσης καταρρίπτεται. Δεν υπάρχουν εποχές, ούτε κάτι στο να ελπίζει κανείς. Το μόνο που έχει νόημα εδώ είναι η διανομή της σούπας ή η αναζήτηση μιας μερίδας ψωμί.
  •  H έννοια της αξιοπρέπειας που και αυτή με την σειρά της εκμηδενίζεται.
  • Ίσως όμως το πιο φρικτό στοιχείο της ανθρώπινης εκμηδένισης στα στρατόπεδα συγκέντρωσης είναι το αίσθημα της ενοχής του κρατουμένου. Το θύμα ταυτίζεται με τον θύτη, σκεπτόμενος το εξής φρικτό: «Για να θέλει να με τιμωρήσει με εξόντωση κάτι πρέπει να έχω κάνει, είμαι ένοχος»

Η δύναμη της αφήγησης του Πρίμο Λέβι, όχι τόσο σε λογοτεχνικό όσο σε βιωματικό επίπεδο, δεμένη για τα καλά στη στοχοθεσία ενός επιζώντα του Άουσβιτς με οξεία κριτική σκέψη, έχει την ικανότητα αυτή που, διαβάζοντάς τον, σε απορροφά και νιώθεις το θάρρος και την οικειότητα να “επεμβαίνεις”. Η εισαγωγή του φτάνει το αποκορύφωμά της με την συγκλονιστική διατύπωση για έναν αναγνώστη που έχει συνειδητοποιήσει στοιχειωδώς την φρίκη του εγκλήματος των εγκλημάτων πως “…πολλοί λαοί ή άτομα θεωρούν συνειδητά ή μη ότι « κάθε ξένος είναι εχθρός». Αυτή η πεποίθηση βρίσκεται στο βάθος της ψυχής σαν μια λανθάνουσα μόλυνση· εκδηλώνεται μόνο σε πράξεις με χαρακτήρα ασυντόνιστο και μη κανονικό, χωρίς να είναι η βάση ενός συστήματος σκέψης. Όταν όμως αυτή η σκέψη αποτελέσει τη μείζονα πρόταση ενός συλλογισμού, τότε στο τέλος της αλυσίδας βρίσκονται τα στρατόπεδα.”

Το μεγαλείο της αφηγηματικής δύναμης του Λέβι την διαπιστώνουμε επίσης στο πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου «Το Ταξίδι», όταν περιγράφει την τελευταία νύχτα στο στρατόπεδο του Φότσολι κοντά στη Μόντενα. Ο συγγραφέας δείχνει να έχει κατακλυστεί από το συναίσθημα του θανάτου. Ακριβώς όπως το βίωνε εκείνη τη φρικτή νύχτα της 20ης Φεβρουαρίου του 1944. Στο κεφάλαιο αυτό, ο συγγραφέας, προφανώς επικαλείται τη μεταφορά της σκέτης εμπειρίας, της καθαρής ανόθευτης γνώσης της ανθρώπινης φύσης, του ωμού βιώματος κατά το οποίο ο ίδιος ιδιοποιείται μια ιδιαίτερη εσωτερική αναφορά στην εμπειρία του καταδικασμένου Εβραίου στο στρατόπεδο εξόντωσης.

Από τις πρώτες σελίδες ξετυλίγεται μπροστά σου η ανθρώπινη τραγωδία. Αποκαρδιωτικοί αποχαιρετισμοί, προσευχές, υλικές προετοιμασίες ή απελευθέρωση καταπιεσμένων συναισθημάτων και ενστίκτων. Τα τελευταία φιλιά των εραστών και των γονιών προς τα παιδιά τους είναι μια απελπισμένη ιερουργία αυτής της ματαιότητας – και κάθε ανθρώπινης ματαιότητας. Όλα αυτά συνθέτουν την εικόνα της απέραντης θλίψης για τον θρήνο που πρόκειται να ακολουθήσει.

Ένα ταξίδι προς το άγνωστο ξεκινάει. Καταδικασμένοι να πεθάνουν. Το ξέρουν. Λίγοι δεν το δέχονται μέχρι να αντικρίσουν το φρικτό πρόσωπο του ναζισμού στον επόμενο σιδηροδρομικό σταθμό.

Ένα ταξίδι 15 ημερών 45 ανθρώπων, όλων των ηλικιών, στοιβαγμένοι και έγκλειστοι σε βαγόνι για εμπόρευμα. Κρύο, πείνα, δίψα κ.α., είναι αρκετά ώστε ένας εξουθενωμένος ψυχικά και σωματικά άνθρωπος να επιζητά τον θάνατο ως λύτρωση, ως ανακούφιση, και να παραιτηθεί από κάθε σκέψη αντίστασης ή ελπίδας. Ίσως η μόνη στιγμή εξεγερσιακών ενστίκτων που καταγράφονται στις σελίδες βιβλίου, είναι όταν φτάνουν στο Άουσβιτς αιχμάλωτοι από το γκέτο του Λοντζ, οι οποίοι τους διηγήθηκαν την θρυλική εξέγερση της Βαρσοβίας. “Η δική μας σειρά πότε;” αναρωτιέται ο Λέβι υποδηλώνοντας πως δεν έχει παραδοθεί οριστικά στην επέλαση του θανάτου, όπως και λίγοι ανυπότακτοι σύντροφοί του. Οι ναζί, όμως, έχουν προβλέψει και αυτό το ενδεχόμενο τιμωρώντας μπροστά τους κάθε επίδοξο εξεγερσιακό, συνθλίβοντας το ηθικό όσων το σκέφτονται:
Γράφει ο Λέβι σε ένα άλλο απόσπασμα:

“…το έργο τους ολοκληρώθηκε με επιτυχία. Τώρα πια οι Ρώσοι μπορούν να έρθουν· δεν απέμεινε κανείς γενναίος ανάμεσά μας, ο τελευταίος κρέμεται πάνω απ´ τα κεφάλια μας και για τους άλλους ένα απλό χαλινάρι ήταν αρκετό. Οι Ρώσοι μπορούν να έρθουν. Θα μας βρούνε υποταγμένους, σβησμένους, άξιους του θανάτου που μας περιμένει.
“Να εκμηδενίσεις τον άνθρωπο είναι δύσκολο, όσο και να τον δημιουργήσεις : δεν ήταν απλό, πήρε χρόνο, αλλά τα καταφέρατε, Γερμανοί. Είμαστε υπάκουοι, κάτω απ´ το βλέμμα σας· δεν έχετε να φοβηθείτε τίποτα από μας : καμία πράξη αντίστασης, καμία λέξη πρόκλησης, κανένα κριτικό βλέμμα.”

Ο ρόλος των πρώτων ναζί που αντικρίζουν στο Άουσβιτς είναι η πλήρης αντικειμενοποίηση των σωμάτων σε “χρήσιμα και άχρηστα”. Γιατροί Ες Ες, με μια ματιά στον θώρακα και το κεφάλι, έκριναν ποιος είναι κατάλληλος για εργασία ή για τους θαλάμους αερίων. Η πλήρης αποβολή του πυρήνα της ανθρώπινης ύπαρξης, ζωντανεύει μπροστά στα μάτια των αιχμαλώτων Εβραίων και τους αφορά άμεσα. Η κύρια μέθοδος της μεταχείρισής τους έχει ως στόχο να συντρίψει την εικόνα που έχουν για τον εαυτό τους ώστε κάθε αντίδραση να φαντάζει ανώφελη, καθώς “δεν υπάρχει κάτι αξιόλογο να σωθεί”. Οι κρατούμενοι, ήδη από αυτήν την άκρως ταπεινωτική διαδικασία, ψηλαφούν τον θάνατο. Ο ίδιος ο Λέβι, στο δεύτερο κεφάλαιο, θεωρεί πως από τις πρώτες ώρες στο στρατόπεδο Μόνοβιτς, από την εξευτελιστική διαδικασία για θρησκευόμενους ανθρώπους, της απόλυτης ταπείνωσης μέσω της γύμνιας, “όλα έχουν τελειώσει”. Εκεί διαπιστώνουμε και την διπλά τραγική θέση ενός συνειδητοποιημένου ανθρώπου σε στρατόπεδο εξόντωσης.
Tο ψύχραιμο ύφος, η διεισδυτικότητά του στο ανθρώπινο συναίσθημα, εκφράζουν με τον πλέον γλαφυρό τρόπο τον εκμηδενισμό της ανθρώπινης υπόστασης στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Η περιγραφή του δράματος της πνευματικής εξόντωσης με την αφαίρεση κάθε αντικειμένου που θα ήταν ο συνδετικός κρίκος με την μνήμη και το παρελθόν για την απόλυτη πνευματική εξουθένωση και, εν τέλει, την φυσική εξόντωση, είναι εξίσου καθηλωτική. Η μνήμη μετατρέπεται σε πραγματικό μαρτύριο. Αυτή η απομόνωση, από τον ελεύθερο κόσμο, σε συνθήκες που ενσαρκώνουν την “Κόλαση” του Δάντη, λειτουργεί αποτελεσματικά για την απώλεια της μνήμης.

Η “παλιά άγρια θλίψη” πλημμυρίζει κάθε σπιθαμή του σώματος όταν εικόνες από ένα ομιχλώδες παρελθόν αναδύονται για να αφυπνίσουν την συνείδηση στις συζητήσεις του Λέβι με τον σύντροφό του Πίκολο, στους χώρους του χημείου.
Στο κεφάλαιο “Μύηση” βλέπουμε μικρές, αλλά σημαντικές, λόγω της συστηματικής επανάληψης τους, στιγμές του ανθρώπινου δράματος, συνοδευόμενα με σαφώς αντιεβραϊκά χαρακτηριστικά σε πολλά επίπεδα. Ο Λέβι μας δίνει με μοναδική απλότητα, την εικόνα της ναζιστικής κοσμοθεωρίας, η οποία είναι αποτυπωμένη στους τοίχους των λουτρών, όπου εκεί οι Εβραίοι παρουσιάζονται ως φορείς μολυσματικής βρόμας, ενώ οι ναζί έχουν αναλάβει τον ρόλο της κοινωνικής αποστείρωσης “απαλλάσσοντας τον άριο άνθρωπο από τον αιώνιο εχθρό του, τον Εβραίο”.

Εκεί όμως βλέπουμε και μία άλλη πτυχή της ανθρώπινης φύσης. Η προάουσβιτς καθημερινότητα των έγκλειστων επιχειρεί να διεισδύσει, με μικρές επιτυχίες, και να εδραιωθεί στο παρόν. Ανταγωνιστικότητα, συσπείρωση, ασιτία, αλληλεγγύη, περιφρόνηση, ανταλλαγές, επιβολή, δούνε και λαβήν με τον “έξω κόσμο” μέσω των ιατρών κ.α., δεν περιγράφουν απλώς την διαδικασία της ατέρμονης αναμονής του θανάτου ή στιγμές ωμής ηθικής εκμηδένισης, αλλά συνθέτουν και τις μεταξύ τους σχέσεις προσπαθώντας να “επισκιάσουν” από την μία το πρόσωπο του θύτη στην συνείδησή τους και, από την άλλη, δηλώνουν την δυσκολία να δεχθούν ή να κατανοήσουν οτι “η θηριωδία που ελλοχεύει το άμεσο μέλλον, δεν προορίζεται για τους ίδιους, αλλά για τους άλλους”.
Η συγκλονιστική διαπίστωση της απόλυτης θλίψης, σ ´αυτό το κεφάλαιο, έρχεται για να καταστήσει τα λουτρά κενού νοήματος: “ποιος ο λόγος να πλένεται ένας άνθρωπος σε αυτή τη κατάσταση;” αναρωτιέται ο Λέβι με βαθύ αίσθημα εγκατάλειψης κάθε επιθυμίας για καθαριότητα, καθώς θεωρεί πως η συστηματική ταπείνωση έχουν αποκτηνώσει τους έγκλειστους, επομένως η ανθρώπινη υπόσταση έχει χαθεί οριστικά. Πλέον όλα έχουν πάρει τον δρόμο του θανάτου, απαντώντας ο ίδιος πως “το πλύσιμο απαιτεί ενέργεια, και αυτό είναι άσκοπη σπατάλη διότι μπορεί να επιφέρει πιο γρήγορα τον θάνατο”. Όμως, ο συγκρατούμενος του έχει διαφορετική άποψη, διότι
“όλη αυτή η διαδικασία έχει μια ουσία: την σθεναρή αντίσταση, μέσω της επιμέλειας του σώματος στη προσπάθεια ηθικής εξόντωσης που προηγείται της βιολογικής.”

Η θηριωδία των στρατοπέδων συγκέντρωσης εμφανίζεται και με την μορφή της καταναγκαστικής εργασίας, ως εργαλείο σωματικής και πνευματικής ταπείνωσης μέσω των συνθηκών που επικρατούν, αλλά και για οικονομικό κέρδος από την, μέχρι τελικής εξάντλησης, του “εργατικού δυναμικού” για λατομεία, κατασκευή σιδηροδρομικών γραμμών, τούβλων, όπλων κλπ. Εργοστάσια απέραντης φρίκης και ανθρώπινης τραγωδίας που ο ανταγωνισμός για ζωή εις βάρος μιας άλλης ζωής είναι παρόν. Έγκλειστοι έχουν τοποθετηθεί σε διάφορα πόστα και σε ιεραρχικές βαθμίδες, όχι μόνο επειδή η “άμεση επαφή” των στρατιωτών με τα θύματά τους είχε “άσχημες επιπτώσεις στην ψυχολογία τους”, αλλά και για να διατηρήσουν τα “προνόμιά” τους και με την ελπίδα πως θα σωθούν, εκτελούσαν τις εντολές με ιδιαίτερο ζήλο κάνοντας πιο δύσκολη την καθημερινότητα των συγκρατουμένων τους. Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό και άκρως αποδοτικό, καθώς στο Ράιχ οι κρατούμενοι, ως αναλώσιμοι, δεν κόστιζαν σχεδόν τίποτα, ήταν διαρκώς ανανεώσιμο δυναμικό, ενώ είχαν μετατραπεί πλήρως σε παραγωγική “εργατική δύναμη”.
Υπό την μόνιμη απειλή της εκτέλεσης οι ρυθμοί του εργασιακού ντελίριου είναι εξοντωτικοί· εάν προσθέσουμε και την ασιτία, τον ξυλοδαρμό, το κρύο, το παρελθόν που δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν εάν ανήκει στην σφαίρα της φαντασίας ή όχι, ασφαλώς μιλάμε πλέον για ολοκληρωτικά παραδωμένες οντότητες που είχαν απορρίψει κάθε σκέψη εξέγερσης. Υπο αυτές τις συνθήκες ουδεμία σημασία έχει ποια ήταν η κοινωνική θέση ή το επίπεδο μόρφωσης των έγκλειστων Εβραίων πριν βρεθούν σε αυτή τη κατάσταση. Όλοι είχαν μετατραπεί σε ανεξίτηλα νούμερα χτυπημένα με μελάνι στο χέρι, που εξαναγκάζονταν μέσω της εργασίας χωρίς νόημα και ελπίδα, της πείνας χωρίς χόρταση, να βλέπουν την αργή σωματική τους εξόντωση ανήμποροι να την ανατρέψουν:
“…για ποιο λόγο”, γράφει, “να βασανιζόμαστε με τη πρόβλεψη του μέλλοντος όταν καμία πράξη μας, καμία λέξη μας δεν θα μπορούσε στο ελάχιστο να το επηρεάσει; […] Στο Λάγκερ χάνεις τη συνήθεια να ελπίζεις και την εμπιστοσύνη στην ίδια τη λογική σου. Στο Λάγκερ το να σκέφτεσαι είναι άχρηστο, γιατί τα γεγονότα είναι πάντα απρόβλεπτα· και κάποιοι προνοητικοί φυσικοί νόμοι εξασθενούν όταν υποφέρεις πέρα από κάποιο όριο.”

Το ένστικτο της επιβίωσης ως κινητήρια δύναμη ανάπτυξης μιας “υπόγειας τέχνης” που διαρκώς αναβάλει την ώρα συνάντησης με το θάνατο, αναπτύσσεται. Οικονομία στις κινήσεις, στην αναπνοή, στη σκέψη, στα πάντα. Η τέχνη του να αποτινάξεις οριστικά από πάνω σου την ιδιότητα του τίμιου μικροϋπάλληλου που πλέον, στους φρενήρεις και εξοντωτικούς ρυθμούς, φαντάζει παράλογη. Και όλα αυτά ανακυκλώνονται στα μαρτυρικά όνειρα του ύπνου του σκλάβου για να ξαναγυρίσουν το επόμενο πρωί ως φρικτή αιώνια πραγματικότητα.
Το διήγημα του Λέβι μας εξηγεί τις συνθήκες κάτω υπό της οποίες βρέθηκαν οι Εβραίοι στην συγκυρία του Ολοκαυτώματος (Shoah), και μας περιγράφει την μοναδικότητα της εξολοθρευτικής έντασης του αντισημιτικού μένους που εξαπέλυσε ο ναζισμός. Θέτει το αναπάντητο ερώτημα πως άνθρωποι που, με ιδιαίτερη επιμέλεια, καλλιέργησαν, συγκρότησαν και εν τέλει οργάνωσαν αντί-εβραϊκά πογκρόμ, φυλακίσεις, εκτοπίσεις, εκμετάλλευση για παραγωγή υπεραξίας, και μαζικές, ασύλληπτης αγριότητας, εκτελέσεις, με έναν και μόνον σκοπό: τον ολοκληρωτικό και απόλυτο αφανισμό του εβραϊκού πληθυσμού. Ο σκοπός της “Τελικής Λύσης” δεν ήταν άλλος από την επιδίωξη της καθολικής εξολόθρευσης ενός κατατρεγμένου και χρόνια περιπλανώμενου λαού και της θρησκευτικής του ταυτότητα, ως προϋπόθεση για την διατήρηση και την σωτηρία του ανθρώπινου πολιτισμού από την εβραϊκή “αντιφυλή”.

Γράφει, εξαιρετικά εύστοχα, ο Λέβι στο Επίμετρο που συνοδεύει το βιβλίο του, αναφερόμενος στο ναζιστικό αντισημιτικό φαντασιακό: “Ο εβραϊσμός δεν είναι μιά θρησκεία την οποία μπορείς να εγκαταλείψεις με τη βάπτιση ούτε ένας πολιτισμός απ´ τον οποίο μπορείς να απομακρυνθείς για κάποιον άλλο : είναι ένα υποδεέστερο είδος ανθρώπου, μια φυλή διαφορετική και κατώτερη όλων. Οι Εβραίοι μόνο φαινομενικά ανήκουν στο ανθρώπινο είδος· στην πραγματικότητα πρόκειται για κάτι διαφορετικό, κάτι το ακαθάριστο, το αποκρουστικό, «πιο κοντά είναι ο πίθηκος στον άνθρωπο παρά οι Εβραίοι στους Γερμανούς»· είναι η αιτία όλων των δεινών· του άπληστου αμερικανικού καπιταλισμού, του σοβιετικού μπολσεβικισμού, της ήττας του 1918, του πληθωρισμού το 1923· ο φιλελευθερισμός, η δημοκρατία, ο σοσιαλισμός, ο κομμουνισμός είναι σατανικές επινοήσεις των Εβραίων για να υποσκάψουν τη μονολιθικότητα του ναζιστικού Κράτους.»

Τελειώνοντας την αφήγησή μας πάνω στο «εάν αυτό είναι ο άνθρωπος» θα θέλαμε να προσθέσουμε ακόμα λίγα λόγια πάνω στις ανησυχίες του ίδιου του συγγραφέα. Όπως είπαμε και στην αρχή, ότι συνέβη μια φορά μπορεί να συμβεί ξανά. 75 χρόνια μετά την απελευθέρωση του Άουσβιτς από τον σοβιετικό κόκκινο στρατό, φασιστικά κινήματα παρελαύνουν σε ολόκληρη την Ευρώπη. Στην Ελλάδα έχουμε ένα ναζιστικό κόμμα στην Βουλή με πάνω από 400.000 ψήφους, κεφαλαιοποιώντας όλα αυτά τα μόνιμα διαχρονικά ρατσιστικά χαρακτηριστικά και προκαταλήψεις της ελληνικής κοινωνίας. Ανοιχτά λοιπόν ένα κόμμα σαν την Χρυσή Αυγή, δολοφονεί μετανάστες, σπέρνει την ρητορική μίσους, ονειρεύεται προγράμματα ευθανασίας σε άτομα με κινητικές ή διανοητικές ιδιαιτερότητες, ονειρεύεται μια κοινωνία με στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας κοκ. 75 χρόνια μετά, το ελληνικό κράτος δεν έχει αποκαταστήσει την μνήμη των Ελλήνων Εβραίων που χάθηκαν στο ολοκαύτωμα. Ο σχεδόν καθολικός χαμός για παράδειγμα των Ελλήνων Εβραίων της Θεσσαλονίκης που αποτελούσαν μια από τις μεγαλύτερες πληθυσμιακές ομάδες της πόλης, με την συνεργασία και του ελληνοχριστιανικού πληθυσμού αποτελεί ακόμα ένα ταμπού. Μας δείχνει καθαρά, ότι η Ελληνική ιδεολογία, με άλλα λόγια ο εθνικισμός στην χώρα μας, δεν ανέχεται τίποτα που μπορεί να αμφισβητήσει την ενότητα του. Έτσι λοιπόν τα πλιάτσικα στις Εβραϊκές περιουσίες στην Θεσσαλονίκη, η βεβήλωση του εβραϊκού νεκροταφείου, όπου σήμερα βρίσκεται το Αριστοτέλειο πανεπιστήμιο, οι κλεμμένες ταφόπλακες που κοσμούν δρόμους της παλιάς πόλης, είναι εγκληματικές πράξεις που έχουν θαφτεί στην λήθη. Ξεχάστηκαν και αυτά μαζί με τα 6.000.000 νεκρούς εκτοπισμένους Εβραίους στα στρατόπεδα εξόντωσης. Σήμερα λοιπόν περισσότερο από ποτέ καλούμαστε όλες και όλοι να κρατήσουμε την μνήμη ζωντανή, να πραγματώσουμε την επιθυμία του συγγραφέα, εμείς οι επόμενες γενιές, να μην αφήσουμε να συμβεί ξανά κάτι τέτοιο. Να επαγρυπνούμε πάντα. Να κάνουμε το όνειρο του Πρίμο Λέβι πραγματικότητα. Ευχαριστούμε.

Advertisements

Κάτι καλό συμβαίνει…….

Μέσα στις τόσες άσχημες πληροφορίες που μας βομβαρδίζουν κάθε μέρα ,συμβαίνει να υπάρχει πάντα και μια όαση μες την έρημο.

Έτσι λοιπόν μέσα στο έντονα βορβορώδη περιβάλλον της Λακωνίας,ήρθε και μια ευχάριστη είδηση.Η ομάδα «μελέτης και αυτομόρφωσης Σκάλας » ,θα παρουσιάσει το βιβλίο του Πρίμο Λέβι «αν αυτό είναι ο άνθρωπος» την Κυριακή 5 Ιουλίου στο βιβλιοπωλείο Πάπυρος. 

primolevi

Είναι μια πρώτη προσπάθεια της ομάδας και ελπίζουν να ευοδωθεί και να συνεχίσουν το καλό έργο.Ας μην ξεχνάμε πως η Λακωνία και η Σκάλα ειδικότερα ,είναι μια πολύ δύσκολη περιοχή ,όπου κυριαρχεί η πνευματική φτώχεια,η αμορφωσιά,ο ρατσισμός ,η κουλτούρα του βιασμού και ο αγώνας για εύκολο πλουτισμό.Είμαι σίγουρη πως πολλά από τα νέα παιδιά της περιοχής δεν γνωρίζουν καλά καλά τι είναι το Άουσβιτς ,το θέμα που πραγματεύεται το βιβλίο.

Ο Πρίμο Λέβι ,ο συγγραφέας του βιβλίου ,Ιταλός χημικός ,ήταν επιζών του Άουσβιτς ,που είχε οδηγηθεί από τους Ναζί εκεί,προς εξόντωση ,μια και ήταν Εβραϊκής καταγωγής ,αν και ο ίδιος δεν ήταν θρησκευόμενος.Έγραψε το βιβλίο αυτό λίγο καιρό μετά την σωτηρία του από τον κόκκινο στρατό που απελευθέρωσε το στρατόπεδο. Ένιωσε την ανάγκη να πει στον κόσμο αυτά που βίωσε αυτός και όλοι οι κρατούμενοι και να δώσει να καταλάβουν το τι είναι ο Ναζισμός.Έδωσε πολλές ομιλίες σε σχολεία και πανεπιστήμια που τον καλούσαν και έγραψε και άλλα βιβλία σχετικά με το θέμα.Αυτοκτόνησε το 1987 ,πέφτοντας από τις σκάλες του σπιτιού του.

Η ομάδα ζητά  την συμπαράσταση κάθε σκεπτόμενου ανθρώπου στην προσπάθεια αυτή και έχει σκοπό να συνεχίσει ακάθεκτη στο μέλλον .

Παραθέτω εδώ το ποίημα με το οποίο ξεκινά το δεύτερο βιβλίο του Λέβι η «Ανακωχή» ,για να μπούμε  στο κλίμα.

Ονειρευόμασταν στις άγριες νύχτες
όνειρα βίαια και πυκνά,
ονειρευόμασταν με την ψυχή και το σώμα
αν θα γυρίσουμε, να φάμε, να εξιστορήσουμε.
Ώσπου αντηχούσε κοφτά, σιγανά
το παράγγελμα που συνόδευε την αυγή
«Wstawać»
και ράγιζε την καρδιά μας
Τώρα που ξαναβρήκαμε τα σπίτια μας,
τώρα που χορτάσαμε την κοιλιά μας,
και οι αφηγήσεις μας στέρεψαν όλες,
σήμανε ἡ ώρα. Όπου να’ ναι θα ακούσουμε πάλι
το ξενικό παράγγελμα: «Wstawać»
-Πρίμο Λέβι, «Η ανακωχή», 11 Ιανουαρίου 1946

Wstawać» είναι το εγέρθητι στα Πολωνικά ,που άκουγαν οι κρατούμενοι στο Άουσβιτς κάθε πρωί

για τις εκδηλώσεις μνήμης των 50.000 Θεσσαλονικιών Εβραίων

Τα ξημερώματα της Δευτέρας 15 Μαρτίου 1943 ξεκίνησε το πρώτο τρένο από τη Θεσσαλονίκη με προορισμό την Πολωνία. Πρώτα μεταφέρθηκαν οι κάτοικοι του συνοικισμού Βαρόνου Χιρς, ο οποίος βρισκόταν δίπλα στον Παλιό Σιδηροδρομικό Σταθμό. Έπειτα, ο κενός συνοικισμός μετατράπηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης. Οδηγήθηκαν σε αυτόν πρώτα οι κάτοικοι από τις διπλανές γειτονιές (Μικρού Σταθμού, Αγίας Παρασκευής, Ρεζή Βαρδάρ) και από εκεί επιβιβάστηκαν με τη βία στα τρένα για την Πολωνία. Ακολούθησαν οι Εβραίοι των άλλων συνοικιών της Θεσσαλονίκης. Από τις 53.000 το 1943, σήμερα στην Θεσσαλονίκη κατοικούν μόνο 1.000 Εβραίοι.

Όπως κάθε χρόνο στη μνήμη των πρώτων θυμάτων του Ολοκαυτώματος από τη Θεσσαλονίκη, ο Δήμος Θεσσαλονίκης πήρε την πρωτοβουλία για μία εκδήλωση μνήμης την Κυριακή 15 Μαρτίου 2015, υπό το γενικό τίτλο: «Ποτέ ξανά. Θεσσαλονίκη-Άουσβιτς. 72 χρόνια από την αναχώρηση του πρώτου συρμού». Στις εκδηλώσεις αυτές συμμετέχει και η Ισραηλιτική κοινότητα Θεσσαλονίκης που άλλωστε είχε πάρει και την πρωτοβουλία λίγα χρόνια πριν για την πραγματοποίηση της πρώτης εκδήλωσης μνήμης. Στις εκδηλώσεις μνήμης, όπως άλλωστε είναι γνωστό, απέχει πλήρως η αριστερά/αναρχία, ίσως πάντα με κάποιες εξαιρέσεις ή ίσως μονάχα με την παρουσία κάποιων στελεχών της «κυβέρνησης της αριστεράς» και δημοτικών συνδυασμών για τα μάτια του κόσμου. Από τις εκδηλώσει μνήμης όμως απέχουν δυστυχώς και οι μαχητικοί αντιφασίστες αυτού εδώ του τόπου που είτε για λόγους απόστασης, είτε για άλλους λόγους επιλέγουν να μην παρευρεθούν. Κάποιοι θέτουν την ανησυχία τους ότι οι εκδηλώσεις μνήμης έχουν περάσει και αυτές σε άθλια ρουτίνα της καθημερινότητας, με τον δήμο να αποσκοπεί δικά του πολιτικά οφέλη από ένα τέτοιο γεγονός. Κάποιοι άλλοι απλά διαχέονται μέσα στο πλήθος χωρίς να αποσκοπούν σε κανενός είδους αντιφασιστική παρέμβαση στις εκδηλώσεις.

Είναι αλήθεια μάλλον ότι ο δήμος Θεσσαλονίκης έχει τους δικούς του ιδιαίτερους λόγους από μια τέτοια διοργάνωση. Αυτό όμως δεν θα έπρεπε να είναι λόγος κατά την γνώμη μου να μην υπάρχει καν σκέψη για μια αντιφασιστική παρέμβαση στην πορεία που θα γίνει την Κυριακή. Έχω ταχτεί αρκετές φορές υπέρ της επικοινωνίας με την Ισραηλιτική κοινότητα της Ελλάδος, σεβόμενοι πάντα της αυτονομία της και την άποψη της στα πράγματα. Πιστεύω ότι από τέτοιες εκδηλώσεις δεν πρέπει να λείπει η πολιτική τάση αυτή στην Ελλάδα που περισσότερο από κάθε άλλον σήμερα έχει ανοίξει το ζήτημα του αντισημιτισμού. Δεν πρέπει να λείπουμε από κανένα αγώνα σήμερα, καμία εκδήλωση ανάλογου περιεχομένου. Πρέπει καθημερινά να χτίζουμε σχέσεις εκτίμησης και εμπιστοσύνης με όσες και όσους σήμερα για τον α ή β λόγο βρίσκονται στην πρώτη γραμμή ενάντια στην λήθη της ελληνικής κοινωνίας.

Όσες/οι από εσάς είναι στα σχέδια σας να συμμετέχετε στις εκδηλώσεις μνήμης μπορείτε να πάρετε μια ιδέα από το πρόγραμμα όπως δημοσιεύτηκε εδώ  . Οι εκδηλώσεις ξεκινούν σήμερα στην αίθουσα Πολλαπλών Χρήσεων του Δήμου Θεσσαλονίκης (Βασ. Γεωργίου 1) με την παρουσίαση του βιβλίου του Γιώργου Κόκκινου: Το Ολοκαύτωμα-η διαχείριση της τραυματικής μνήμης: θύτες και θύματα.

Στην Θεσσαλονίκη πλέον βρίσκονται και τα ιστορικά βαγόνια που μετέφεραν τους Εβραίους στο Άουσβιτς. Στο παρακάτω βίντεο μπορείτε να δείτε ένα σχετικό ρεπορτάζ από τον τοπικό τηλεοπτικό σταθμό της Θεσσαλονίκης ΤV 100.

Παραλήπτης άγνωστος……….

 

Μια παράσταση για την άνοδο του Ναζισμού στην Ευρώπη και την καταλυτική του επίδραση στις σχέσεις των ανθρώπων…

Παραλήπτης Άγνωστος (Address Unknown)
της Kathrine Kressmann Taylor
σε σκηνοθεσία Νάντιας Φώσκολου
από τις 21 μέχρι τις 31 Μαΐου 2014
@ Κέντρο Ελέγχου Τηλεοράσεων

Συντελεστές
Μετάφραση – σκηνοθεσία: Νάντια Φώσκολου
Σκηνογραφία – video design: Μικαέλα Λιακατά
Σχεδιασμός φωτισμών: Βασίλης Κλωτσοτήρας
Ενδυματολόγος: Βασιλική Σύρμα
Παίζουν: Δημήτρης Αγαρτζίδης, Αλμπέρτο Φάις

από τις 21 μέχρι τις 31 Μαΐου 2014 || Τετάρτη 21, Πέμπτη 22, Παρασκευή 23, Σάββατο 24, Πέμπτη 29, Παρασκευή 30 στις 21 :00 || Σάββατο 31 Μαΐου στις 19:00 και στις 21:30 || Γενική είσοδος: 10 ευρώ, μειωμένο εισιτήριο (άνεργοι, φοιτητές, κάρτα ΣΕΗ) : 5 ευρώ.

Περίληψη

Σαν Φρανσίσκο (ΗΠΑ) / Μόναχο (Γερμανία), 1932
Μέσα από την αλληλογραφία δύο αδελφικών φίλων, επιτυχημένων μεταναστών στην Αμερική, ο ένας εκ των οποίων αποφασίζει να επιστρέψει στη Γερμανία, το έργο αιχμαλωτίζει μια φιλία — και την ανθρωπότητα ολόκληρη — σε μια στιγμή ιστορικής μεταμόρφωσης.
Καθώς ο Χίτλερ αναρριχάται στην εξουσία, η σχέση των δύο φίλων φθίνει ανεπανόρθωτα και καταλήγει στην προδοσία.
Παρακολουθώντας με κομμένη την ανάσα μια κλασική ιστορία προδοσίας και εκδίκησης, δομημένη με κινηματογραφικό σασπένς, η παράσταση διερευνά το ζήτημα της προσωπικής ευθύνης σε περιόδους κρίσεων.

Σύντομη ιστορία του κειμένου

Κλασική νουβέλα δι’ αλληλογραφίας, αιχμηρό, λιτό και προφητικό κείμενο για τις απαρχές του Τρίτου Ράιχ, την άνοδο του ναζισμού, τη διείσδυση της εθνικοσοσιαλιστικής ιδεολογίας στις συνειδήσεις, η νουβέλα Παραλήπτης άγνωστος (Address Unknown), πρώτο βιβλίο της αμερικανίδας συγγραφέως Kathrine Kressmann Taylor, γράφτηκε και δημοσιεύτηκε το 1938 στις Ηνωμένες Πολιτείες, ένα χρόνο πριν από το ξέσπασμα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.
Κυκλοφόρησε πρώτα ως short story σε ένα αμερικάνικο περιοδικό και αναδημοσιεύτηκε γρήγορα από το Reader’s Digest σε μορφή βιβλίου. Οι πωλήσεις ξεπέρασαν τα 50.000 αντίτυπα και το κείμενο απαγορεύτηκε αμέσως στη Γερμανία.
Η νουβέλα έπεσε ύστερα σε μια σχετική λήθη, μέχρι τη δεύτερή της αναδημοσίευση, το 1995, με αφορμή την 50η επέτειο της απελευθέρωσης των στρατοπέδων συγκέντρωσης, ένα χρόνο πριν από το θάνατο της Kathrine Kressmann Taylor.

Η συγγραφέας Kathrine Kressmann Taylor (1903-1996)

Η Kathrine Kressmann γεννήθηκε το 1903 στο Πόρτλαντ της Πολιτείας Όρεγκον. Αφού αποφοίτησε από το University of Oregon, μετακόμισε στο Σαν Φρανσίσκο, όπου εργάστηκε στον χώρο της διαφήμισης. Το 1928, η Kathrine Kressmann παντρεύτηκε τον Elliott Taylor, ιδιοκτήτη διαφημιστικής εταιρείας. Δέκα χρόνια αργότερα, το ζευγάρι μετακόμισε στη Νέα Υόρκη, όπου δημοσιεύτηκε το Address Unknown. Τόσο ο εκδότης όσο και ο σύζυγός της θεώρησαν ότι η νουβέλα ήταν «πολύ δυνατή για να εμφανιστεί ως υπογεγραμμένη από γυναίκα», και δημοσίευσαν το έργο με την υπογραφή Kressmann Taylor, αφαιρώντας το μικρό όνομα της Kathrine — η οποία επρόκειτο να κρατήσει σε όλη της την καριέρα το νέο αυτό ονοματεπώνυμο. Η στηλίτευση του ναζισμού αποτελεί το θέμα και του επόμενου βιβλίου της Taylor, Until That Day (1942). Το 1947, η συγγραφέας άρχισε να διδάσκει δημοσιογραφία και δημιουργική γραφή στο Gettysburg College της Πενσυλβανία.
Το 1995, όταν η Taylor ήταν 91 ετών, το Address Unknown επανεκδόθηκε και έγινε πλέον διεθνές best-seller, χαρίζοντάς της έναν νέο γύρο αναγνώρισης. Πέθανε το 1996, έχοντας περάσει τον τελευταίο χρόνο της ζωής της δίνοντας συνεντεύξεις και υπογράφοντας αντίτυπα του βιβλίου της.

« Αγαπητέ Max… », « Αγαπητέ Martin… »

Ποιος είναι αυτός ο Αδόλφος Χίτλερ που δείχνει να αναρριχάται προς την εξουσία στη Γερμανία ; Δεν μου αρέσουν όσα διαβάζω γι’ αυτόν…
(21 Ιανουαρίου 1933)

Η νουβέλα Παραλήπτης Άγνωστος αποτελείται από 19 επιστολές που ανταλλάσσουν δύο φίλοι, ο Martin Schulse, 40 ετών, Γερμανός, παντρεμένος, πατέρας τριών παιδιών, και ο Max Eisenstein, 40 ετών, εργένης, πολιτογραφημένος Αμερικάνος εβραϊκής καταγωγής.
Χρόνια συνέταιροι, έχοντας ιδρύσει και διευθύνει μαζί μια γκαλερί έργων τέχνης στο San Francisco, ο Max και ο Martin χωρίζουν εν μέρει όταν, το 1932, ο Martin αποφασίζει να επιστρέψει στο Μόναχο με την οικογένειά του.
Από τις 12 Νοεμβρίου του 1932 μέχρι τις 18 Μαρτίου του 1934, οι δύο φίλοι, χωρισμένοι από έναν ωκεανό, αλληλογραφούν τακτικά. Ο Max μιλάει για τη μοναξιά του, για τις δουλειές της γκαλερί, και πληροφορείται από τον φίλο του για τις εξελίξεις στην Ευρώπη. Ο Martin, με τη σειρά του, διηγείται την εγκατάσταση και την καινούργια του ζωή σε μια Γερμανία διαλυμένη από την οικονομική κρίση, μια Γερμανία που δυσκολεύτηκε να αναγνωρίσει κατά την επιστροφή του.
Είναι οι τελευταίοι μήνες της πρωθυπουργίας Hindenburg ˙ η Δημοκρατία της Βαϊμάρης ρίχνει τα τελευταία της φώτα, αλλά κανείς δεν παίρνει ακόμη στα σοβαρά τους λόγους ενός άσημου φανατικού ονόματι Hitler.
Καθώς η μια επιστολή διαδέχεται την άλλη, ένα απειλητικό βουητό αρχίζει να σκιάζει την αλληλογραφία των δύο φίλων.
Οι πολιτικές ισορροπίες αλλάζουν ξαφνικά τον Μάρτιο του 1933 και ο Eisenstein διαπιστώνει πως ο καρδιακός του φίλος, υπό την επιρροή μιας ναζιστικής ιδεολογίας που κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος, έχει αρχίσει να υιοθετεί τις αντιλήψεις του καινούργιου καθεστώτος.
Μήπως πρόκειται όμως για μια προσποίηση, στην οποία προβαίνει ο Martin με στόχο να ξεγελάσει τη λογοκρισία του Τρίτου Ράιχ;
Η απορία αυτή λύνεται όταν ο Max ζητάει από τον Martin να παράσχει άσυλο και προστασία στη μικρή του αδερφή, τη Griselle, ανερχόμενη ηθοποιό στη Βιέννη, η οποία βρίσκεται, μετά από τη θέσπιση των νόμων που απαγορεύουν στους Εβραίους την άσκηση ορισμένων επαγγελμάτων, υπό τη διαρκή απειλή μιας σύλληψης.

Έγραψαν για το κείμενο :

« Το σύγχρονο αυτό διήγημα είναι κυριολεκτικά τέλειο. Πρόκειται για το πιο αποτελεσματικό κατηγορώ εναντίον του ναζισμού που έχει γίνει ποτέ σε έργο μυθοπλασίας. »
[« The New York Times Book Review »]

« Καθώς εξαπλώνεται η ναζιστική ιδεολογία, και μαζί της ο ενθουσιασμός του Martin γι’ αυτήν, η φιλία διαβρώνεται και η ίδια η αλληλογραφία απειλείται. Δεν μπορώ να αποκαλύψω αυτό που ακολουθεί, παρά μόνο λέγοντας ότι η ανατροπή (coup de théâtre) στην οποία προβαίνει η Taylor στο τέλος δεν είναι μόνο λαμπρή —εγγράφοντας τις ίδιες τις επιστολές μέσα στην πλοκή — αλλά φέρνει την απόδειξη, κατά μια διττή έννοια, του τρόπου με τον οποίο οι γραμμένες λέξεις μπόρεσαν να αποτελέσουν ένα αποτελεσματικό όπλο κατά της εξουσίας των Ναζί. »
[Anne Karpf, « The Guardian », 13 Ιουνίου 2002]

« Έργο μυθοπλασίας, [Παραλήπτης άγνωστος] αποτελείται από την αλληλογραφία που ανταλλάσσουν ανάμεσα στο 1932 και το 1934 δύο φίλοι, συνέταιροι σε μια γκαλερί έργων τέχνης του San Francisco : ο Max Eisenstein, Εβραίος του οποίου η αδερφή προσπαθεί να κάνει καριέρα ως ηθοποιός στη Βιέννη και ο Martin Schulse, γερμανικής καταγωγής, που επιλέγει να επιστρέψει στο Μόναχο της Γερμανίας. Φαίνεται πως η συγγραφέας εμπνεύστηκε την αρχική ιδέα του διηγήματος από κάποιες αυθεντικές επιστολές. Το διήγημα γνώρισε από τη δημοσίευση του στο «Story Magazine» εξαιρετική επιτυχία. Το «Reader’s Digest» το αναδημοσίευσε υπό μια συμπυκνωμένη μορφή. Έγινε από τότε ένα είδος ανεξακρίβωτου λογοτεχνικού ιπτάμενου αντικείμενου, ένα είδος κρυφού αριστουργήματος. »
[Frédéric Vitoux « Le Nouvel Observateur »]

« Το καθαρό και αιχμηρό του ύφος, από το οποίο αναδύεται μια κρυμμένη τρυφερότητα, δίνει σ’ αυτό το προφητικό κείμενο μια δαιμονική δύναμη. Τελειώνοντας την ανάγνωσή του, μία μόνο επιθυμία διακατέχει τον αναγνώστη : να μοιραστεί την ανακάλυψη αυτή με άλλους. Με όλους. Γρήγορα. »
[Martine Laval, « Télérama »]

Βιογραφικά των συντελεστών

Νάντια Φώσκολου

Γεννήθηκε στην Αθήνα. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα και στη Νέα Υόρκη. Αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο Columbia, όπου έκανε τριετές επαγγελματικό μεταπτυχιακό στη Σκηνοθεσία Θεάτρου με υποτροφία του Κληροδοτήματος Μινωτή και του Ιδρύματος Fulbright. Είναι αριστούχος απόφοιτος του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών, κάτοχος Μεταπτυχιακού Τίτλου (DEA) Θεατρολογίας του Πανεπιστημίου της Σορβόννης και απόφοιτος της Δραματικής Σχολής ‘Florent’ (Παρίσι).
Τον Αύγουστο του 2013 σκηνοθέτησε το έργο Peninsula του Nathan Wright στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Fringe της Νέας Υόρκης. Η παράσταση τιμήθηκε με το βραβείο Παράστασης Συνόλου (Outstanding Ensemble) και επελέγη για τα Fringe Encores: peninsulatheplay.com
Το 2013, παρουσίασε την παράσταση Καλοκαίρι στα Σώματα με τη Γιασεμί Κηλαηδόνη (κείμενα Σωτήρη Δημητρίου) στο Θέατρο Μεταξουργείο (επαναλήφθηκε τη σαιζόν 2013-14), ενώ την άνοιξη του 2013 είχε σκηνοθετήσει το Lake Full of Iron; Sky Full of Hope, πάλι του Nathan Wright, στο Manhattan Repertory Theatre της Νέας Υόρκης. Το 2011 σκηνοθέτησε το Ρωμαίος και Ιουλιέττα στο Θέατρο Θησείον (συνεχίστηκε το 2012-13 για δεύτερη χρονιά). Το 2008, σκηνοθέτησε σε sold-out πρεμιέρα στο Baryshnikov Arts Center το Opus D’Amour της Anna Forsythe.
Στη Νέα Υόρκη έχει επίσης σκηνοθετήσει τις παραστάσεις Ψύλλοι στ’Αυτιά του Φεντώ, Οι Καλύτερες Προθέσεις του Μπέργκμαν, Protest του Χάβελ, Τρεις Αδελφές του Τσέχωφ, καθώς και τα σύγχρονα έργα After της Erin Browne, Naked Fish και Mission του Nathan Wright.
Στην Αθήνα: Πώς ο Προυστ μπορεί να αλλάξει τη ζωή σου του Αλαίν Ντε Μποττόν (Άδειος Χώρος – Πειραματική Σκηνή Εθνικού Θεάτρου), Ταξίδι στις Κάτω Χώρες του Ζαν-Λυκ Λαγκάρς (Ομάδα Κινηματο-θέατρον), το αφήγημα του Βενεντίκτ Εροφέεφ «Μόσχα-Πετουσκί» σε θεατρική διασκευή με τίτλο Black Russian (Θέατρο Μεταξουργείο), και το έργο Γείτονας του Μάριους Ιβασκεβίσιους σε μορφή αναλογίου για το Εθνικό Θέατρο.
Έχει εργαστεί ως συντονίστρια χώρων στον καλλιτεχνικό οργανισμό ‘chashama’ της Νέας Υόρκης, ως ερευνήτρια στο Κέντρο Αρχαίου Δράματος «Δεσμοί», και ως βοηθός σκηνοθέτη του Γιάννη Χουβαρδά (Ιδιωτικές Ζωές του Νόελ Κάουαρντ, Αμόρε – Θέατρο του Νότου). Μεταφράζει για το θέατρο από τα αγγλικά και τα γαλλικά. Φωτογραφίες παραστάσεων: www.flickr.com

Μικαέλα Λιακατά
Γεννήθηκε στην Αθήνα τo 1982. Δουλεύει ως σκηνογράφος και video designer σε παραστάσεις θεάτρου, χορού και ταινίες μικρού μήκους στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Αποφοίτησε με άριστα από τη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ, το Μεταπτυχιακό τμήμα της Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ «Χώρος-Σχεδιασμός-Πολιτισμός» και από το πρόγραμμα Master of Fine Arts, Design for Stage and Film, Tisch School of the Arts, NYU, της Νέας Υόρκης. Είναι υπότροφος των Ιδρυμάτων Αλέξανδρος Ωνάσης, Fulbright και Αττική Παράδοση. Έχει δουλέψει ως βοηθός video designer δίπλα στον video artist Tal Yarden στις παραστάσεις όπερας (σε σκην. Ivo Van Hove) Der Schatzgräber, του Franz Schreker, DeNederlandse Opera – Άμστερνταμ (2012), Macbeth του Guiseppe Verdi, Όπερα της Lyon (2012), La Clemenza di Tito, του W.A. Mozart, La Monnaie – Βρυξέλλες (2013), Brokeback Mountain, του Charles Wuorinen, Theatro Real, Μαδρίτη (2014). Έχει επίσης δουλέψει δίπλα στον Tal Yarden για τη συναυλία της παγκόσμιας οργάνωσης UNAids στο Kennedy Center, Washington DC. (2012). Στη Νέα Υόρκη σχεδίασε σκηνικά για τις παραστάσεις: Camino Real, του Tennessee Williams, σκηνοθεσία Shana Cooper (2012), Major Barbara του G.B. Shaw, σκηνοθεσία Janet Zarish (2011), Hypochondria του Kyle Jarrow, σκηνοθεσία Jimmy Maize (2011), την ταινία μικρού μήκους Yield, σκηνοθεσία Nelson Eusebio (2012), καθώς και δύο παραστάσεις χορού, σε χορογραφίες των Jenny Rocha (Rocha Dance Company) και Michael Laskaris-Claire Westby-Samuel Swanton (2010 και 2011). Στην Ελλάδα, έχει συνεργαστεί με τη θεατρική εταιρεία «Πόλις» και έχει σχεδιάσει video animation για την παράσταση O Υμπύ και η Επιτροπή της Αλήθειας, της Jane Taylor, σκηνοθεσία Ελένης Γεωργοπούλου, θέατρο Απόλλων, Σύρος, (2009). Έχει σχεδιάσει σκηνικά για την ταινία μικρού μήκους «Συντήρηση», σε σκηνοθεσία Ιφιγένειας Δημητρίου, Νύχτες Πρεμιέρας (2013) Έχει κερδίσει πρώτο βραβείο σε έναν πανελλήνιο επαγγελματικό και έναν πανελλήνιο φοιτητικό αρχιτεκτονικό διαγωνισμό. www.mikaelaliakata.com

Δημήτρης Αγαρτζίδης

Γεννήθηκε στους Φιλιάτες Θεσπρωτίας. Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, στην Ανωτέρα Σχολή Δραματικής Τέχνης του Γιώργου Κιμούλη “Σύγχρονο Θέατρο Αθήνας”και στο Εργαστήρι Φωνητικής Τέχνης του Σπύρου Σακκά. Διδάσκει υποκριτική και φωνητική- αναπνευστική αγωγή. Σκηνοθέτησε τις παραστάσεις: «Περσινή αρραβωνιαστικιά» της Ζυράννας Ζατέλη, “Τρεις αδελφές à Moscou, στη Μόσχα, to Moscow, nach Moskau!”, βασισμένη στο έργο του Άντον Πάβλοβιτς Τσέχωφ και “Παγκόσμια ιστορία της αϋπνίας” πάνω σε κείμενα του Χόρχε Λουίς Μπόρχες. Έχει συνεργαστεί, στο Εθνικό και στο ελεύθερο θέατρο, με σκηνοθέτες όπως ο Λευτέρης Βογιατζής, ο Σωτήρης Χατζάκης, η Άντζελα Μπρούσκου, ο Γιάννης Λεοντάρης, η Ιώ Βουλγαράκη, ο Αντώνης Καλογρίδης, ο Κοσμάς Φοντούκης, η Μάρθα Φριντζήλα, ο Γιώργος Κιμούλης κ.α. σε έργα Ευριπίδη, Σοφοκλή, Τσέχωφ, Σαίξπηρ, Πούσκιν, Καζαντζάκη, Τ. Ουίλιαμς, Μαριβό, Πετρουσέφσκαγια, Σιμελπφένιχ κ.α. Στον κινηματογράφο έπαιξε στην ταινία του Δημήτρη Αθανίτη «Τρεις μέρες ευτυχίας» και στην τηλεόραση στη σειρά «Μίλα μου βρώμικα» της Μυρτώς Κοντοβά. Είναι ιδρυτικό μέλος της ομάδας Elephas tiliensis.

Αλμπέρτο Φάις

Αποφοίτησε από τη δραματική σχολή του Ωδείου Αθηνών. Στο θέατρο έχει λάβει μέρος στις παραστάσεις :
Οι Δαιμονισμένοι, Μελίνα-όπου και να ταξιδέψω, Θησέας και Αριάδνη, Η μέλισσα, Οιδίπους Τύραννος, Άμλετ, Ιππείς, Κατά φαντασίαν ασθενής, Παρακαλώ ας μείνει μεταξύ μας, Πέρσες, Ξενοδοχείον ο Παράδεισος, Πολύ κακό και τίποτα, Όρνιθες, Οιδίπους – ΑντιΟιδίπους, Γυάλινος Κόσμος, Ο κύκλος με την κιμωλία, Το ημέρωμα της στρίγγλας, Ιφιγένεια εν Αυλίδι, Μιζερέρε, Νεφέλες, Φοιτηταί. Έχει συνεργαστεί με τους σκηνοθέτες Σ. Σπυράτου, Α. Ρεβή, Τσ. Γκραουζίνις, Β. Νικολαϊδη, Γ. Μπέζο, Α. Ρήγα, Κ. Ρήγο, Δ. Λιγνάδη, Θ. Μουμουλίδη, Ν. Μπράντιτς, Κ. Τσιάνο, Γ. Ιορδανίδη, Σ. Τσακίρη.
Έχει εμφανιστεί στις τηλεοπτικές σειρές Ονειροπαγίδα, Αν μ’αγαπάς, Ήρθε κι έδεσε, Η αδερφή της αδερφής της αδερφής μου, Τα χαϊδεμένα παιδιά, Γοργόνες, Ευτυχισμένοι μαζί, Τα μαχαιρώματα, Το κόκκινο δωμάτιο και στο ντοκιμαντέρ Σπύρος Λούης του Γ. Σμαραγδή.

__________________________________

Τα πνευματικά δικαιώματα του κειμένου εκπροσωπούνται από την εταιρεία / Agent : Macnaughton Lord Representation, 44 South Molton Street, London W1K 5RT

__________________________________

theatre / performance art / poetry / installation / readings / documentary / creative writing / music

Πολυχώρος Κέντρο Ελέγχου Τηλεοράσεων

Κύπρου 91Α & Σικίνου 35Α, 11361, Κυψέλη, Αθήνα

Τ: (00 30) 213 00 40 496 || Mobile: (00 30) 69.45.34.84.45

Email: info@polychorosket.gr
Site: http://polychorosket.gr/
Facebook: https://www.facebook.com/kentron.el
Twitter: https://twitter.com/TVControlCenter
Flickr: http://www.flickr.com/photos/79921428@N03/sets
YouTube: http://www.youtube.com/channel/UC0rOD1_SgjuNrkNmx59_sMg?feature=mhee
Vimeo: https://vimeo.com/user16922222/videos
Teaser: http://www.youtube.com/watch?v=74G9Da77Vxo
__________________________________

Πρόσβαση στο Κέντρο Ελέγχου Τηλεοράσεων: λεωφορείο (στάση Καλλιφρονά): 054, 608, 622, Α8, Β8 || τρόλεϊ (στάση Καλλιφρονά): 3, 5, 11, 13, 14 || τρόλεϊ (στάση Πλατεία Κυψέλης): 2, 4 || ΗΣΑΠ: Άγιος Νικόλαος (12 λεπτά με τα πόδια).
Χάρτης GoogleMaps:
https://plus.google.com/115399163603766834337/about?gl=fr&hl=en

No Place on Earth. (2012 ………..

εκδήλωση προβολή του ντοκιμαντέρ No Place on Earth. (2012

H Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης, με την υποστήριξη του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, διοργανώνει την Τετάρτη 14 Μαΐου 2014, και ώρα 18.30 στην αίθουσα Παύλος Ζάννας (Κινηματογράφος Ολύμπιον) την προβολή του ντοκιμαντέρ No Place on Earth.
No Place on Earth. (2012). Τον Οκτώβριο του 1942, η Έστερ Στέρμερ, μέλος της Εβραϊκής κοινότητας της Ουκρανίας, προσπαθεί απεγνωσμένα να σώσει την οικογένειά της από τη μανία εξόντωσης των Ναζί. Μαζί με άλλα μέλη της εβραϊκής κοινότητας, παραμένουν κρυμμένοι κάτω από τη γη για σχεδόν ενάμιση χρόνο. Είναι το μεγαλύτερο διάστημα υπόγειας διαμονής χωρίς διακοπή που έχει καταγραφεί ποτέ. Αυτή η συγκλονιστική ιστορία βρήκε στο φως, όταν ένας εξερευνητής σπηλαίων, ο κυπριακής καταγωγής Chris Nicola, σκόνταψε πάνω σε κατάλοιπα που είχαν αφήσει πίσω τους οι κάτοικοι των σπηλαίων, κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Μέτα από εκτεταμένη έρευνα και αποφασιστικότητα, ο Nicola καταφέρνει να εντοπίσει μερικούς από τους επιζώντες και τους δίνει την ευκαιρία να μοιραστούν την απίστευτη ιστορία τους.

Η προβολή διοργανώνεται σε συνεργασία με την Πρεσβεία του Καναδά στην Αθήνα και η είσοδος είναι ελεύθερη για το κοινό.

 

Ντοκυμαντέρ του Χίτσκοκ……….

Ένα ντοκυμαντέρ που δεν έχει προβληθεί ως σήμερα έκανε πρεμιέρα στις 8 Ιανουαρίου. σύμφωνα με την independent …..

Το ντοκυμαντέρ με θέμα την απελευθέρωση των κρατουμένων από τα ναζιστικά  στρατόπεδα συγκέντρωσης το 1945 το σκηνοθέτησε ο Άλφρεντ Χίτσκοκ .Η ταινία που αποκαθίσταται από Βασιλικό πολεμικό μουσείο στο Λονδίνο δεν έφτασε ποτέ στις κινηματογραφικές αίθουσες ,εξ’ αιτίας της αλλαγής του πολιτικού κλίματος μετά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο, σύμφωνα με τον Τόνι Χάγκιθ τον έφορο του Μουσείου.

Όταν ανακάλυψαν τα στρατόπεδα οι Αμερικανοί και οι Βρετανοί ήθελαν να δείξουν την ταινία για να μάθει ο κόσμος τι συνέβαινε εκεί και ν’ αναγκάσουν τον Γερμανικό λαό ν’ αποδεχτεί την ευθύνη του για το έγκλημα κατά του εβραϊκού στοιχείου και της ανθρωπότητας.Επειδή όμως το ντοκυμαντέρ,που αποτελείται από υλικό που μαγνητοσκοπούσαν Βρετανοί και Σοβιετικοί  καθυστέρησε να ολοκληρωθεί, οι σύμμαχοι αποφάσισαν μέχρι το 1945 , ότι η ανοικοδόμηση θ’ αργούσε και δεν θα διευκολυνόταν αν υπενθύμιζαν στους Γερμανούς την ενοχή τους,σύμφωνα με το Χάγκιθ.

Ο Σίντνεϋ Μπερνστάιν φίλος του Χίτσκοκ ,λέει πως ο Χίτσκοκ είχε τόσο σοκαριστεί από τις εικόνες, που επί μια εβδομάδα δεν μπορούσε να εργαστεί.

Πέντε από  τις έξι πομπίνες εντοπίστηκαν στο μουσείο τη δεκαετία του 1980 και μια ημιτελης εκδοχή του είχε παρουσιαστεί στο φεστιβάλ του Βερολίνου το 1984.

Το 1985 είχε προβληθεί και απο αμερικανικό δίκτυο PBS.

Το βασιλικό μουσείο αποκατέστησε με ψηφιακή τεχνολογία για να το δείξει με την εκδοχή του Χίτσκοκ και ανακάλυψε και την έκτη πομπίνα που υπολειπόταν………….

Ruins/ Ερείπια

Σήμερα είναι η πρεμιέρα του RUINS στη Θεσσαλονίκη στην αίθουσα τελετών του του Α.Π.Θ στις 19:00. Η είσοδος είναι ελεύθερη.

Ένα ντοκυμαντέρ για την συγκλονιστική υπόθεση ποινικοποίησης του HIV στην Ελλάδα.

Η εξιστόρηση της δίωξης των οροθετικών γυναικών ,οι οποίες προσήχθησαν από την ελλ. αστυνομία ,υπέστησαν εξαναγκαστικούς ελέγχους για HIV ,προφυλακίστηκαν για κακούργημα και τελικά διαπομπεύτηκαν  όταν οι φωτογραφίες και τα προσωπικά τους δεδομένα δόθηκαν στη δημοσιότητα ,λίγες μέρες πριν τις εθνικές εκλογές του 2012.

Την Κυριακή στις 15 του μήνα ήταν η πρεμιέρα στην Αθήνα και σήμερα 17 στην Θεσσαλονίκη.

Ένα ντοκυμαντέρ σε σκηνοθεσία  της Ζωής Μαυρουδή.

«Μιλούν στο ντοκυμαντέρ ,γιατροί, ερευνητές και ακτιβιστές που εμβάθυναν στα στοιχεία της υπόθεσης και  ξεσκεπάζουν όλο αυτό το κάλυμα της κυβερνητικής υποκρισίας. Τα δε αποσπάσματα από τα τηλεοπτικά δελτία και τις εκπομπές εκείνων των ημερών, με τις τραγικές φιγούρες των άρρωστων γυναικών να δημοσιοποιούνται και τους παρουσιαστές να αναπαράγουν και να φουσκώνουν ακόμη περισσότερο την προπαγάνδα και το κυνήγι των μαγισσών, αποτυπώνουν τον ζόφο που αποπνέει το κυρίαρχο μιντιακό σύστημα στις μέρες του μνημονίου>

Λόγια της Αγγελικής Μπούμπουκα στην Ελευθεροτυπία.

 

http://ruins-documentary.com/  πληροφορίες για το ντοκυμαντέρ εδώ.