Η τέχνη της αγάπης….

Αν η αγάπη είναι μια ιδιότητα του ώριμου δημιουργικού χαρακτήρα ,μπορούμε να υποθέσουμε ότι η ικανότητα γι’ αγάπη σ’ένα άτομο που ζει σ’ έναν ορισμένο πολιτισμό ,εξαρτιέται από την επίδραση του πολιτισμού αυτού στο χαρακτήρα του κοινού ανθρώπου.Αν μιλάμε γι’ αγάπη στη σύγχρονη δυτική κοινωνία ,πρέπει πρώτα απ’ όλα να δούμε αν η κοινωνική δομή του δυτικού πολιτισμού και το πνεύμα που πηγάζει απ’ αυτήν συμβάλλει στην ανάπτυξη της αγάπης.

Στο ερώτημα αυτό η απάντηση είναι αρνητική.Κανένας αντικειμενικός παρατηρητής της δυτικής μας ζωής δεν αμφιβάλλει ότι η αγάπη -αδερφική, μητρική και ερωτική-είναι ένα σχετικά σπάνιο φαινόμενο και ότι στη θέση τους ευδοκιμούν διάφορες μορφές ψευτοαγάπης.Μορφές που, στην πραγματικότητα ,αποτελούν τις εκδηλώσεις της αποσύνθεσης της σύγχρονης αγάπης.Η καπιταλιστική κοινωνία από το ένα μέρος βασίζεται στην αρχή της πολιτικής ελευθερίας και από το άλλο στην αρχή της αγοράς σα ρυθμιστή όλων των οικονομικών και κατά συνέπεια των κοινωνικών σχέσεων .Η αγορά εμπορευμάτων καθορίζει τους όρους ανταλλαγής των αγαθών και η αγορά εργασίας ρυθμίζει την αγορά και τη ζήτηση της εργασίας.Χρήσιμα αντικείμενα και χρήσιμη ανθρώπινη ενέργεια και ικανότητα   μεταβάλλονται σε εμπορεύματα που ανταλλάσονται χωρίς τη χρήση βίας και απάτης με βάση τους όρους της αγοράς.Τα παπούτσια όσο χρήσιμα και αναγκαία κι αν είναι ,δεν έχουν καμμιά οικονομική αξία (ανταλλακτική αξία), αν δεν υπάρχει ζήτηση παπουτσιών στην αγορά.Η ανθρώπινη ενέργεια και ικανότητα δεν έχουν καμμιά ανταλλλακτική αξία όσο παραμένουν αζήτητες στη δοσμένη αγορά.Ο ιδιοκτήτης κεφαλαίου μπορεί ν’ αγοράσει ανθρώπινη αξία και να τη μετατρέψει σε κερδοφόρα επένδυση του κεφαλαίου του.Ο κάτοχος της εργασίας πρέπει να πουλήσει την εργασία του στον καπιταλιστή σύμφωνα με τους δοσμένους όρους αγοράς .Διαφορετικά είναι καταδικασμένος στην πείνα.Η οικονομική αυτή διαδικασία αντανακλάται σε μια ιεραρχία αξιών.Το κεφάλαιο εξουσιάζει την εργασία .Συσσωρευμένα αγαθά, κάτι που είναι νεκρό ,έχουν μεγαλύτερη αξία από την εργασία,την ανθρώπινη ενέργεια κάτι το ζωντανό.

Αυτή είναι η βασική συγκρότηση του καπιταλισμού από τότε που εμφανίστηκε.Κι ενώ εξακολουθεί να είναι το κύριο χαρακτηριστικό και του σύγχρονου καπιταλισμού, έχουν αλλάξει ορισμένοι παράγοντες ,που δίνουν στον τελευταίο τα ιδιαίτερα γνωρίσματά του, τα οποία έχουν σημαντική επίδραση στην διαμόρφωση του χαρακτήρα του σύγχρονου ανθρώπου.

Σαν αποτέλεσμα της εξέλιξης του καπιταλισμού παρατηρούμε μια διαδικασία συγκεντρωτισμού και συγκέντρωσης κεφαλαίου ,Οι μεγάλες επιχειρήσεις γίνονται συνεχώς μεγαλύτερες και οι μικρές εξαφανίζονται,Η ιδιοκτησία του κεφαλαίου ,το οποίο είναι επενδυμένο στις μεγάλες αυτές επιχειρήσεις ,χωρίζεται όλο και πιο πολύ από τη διαχείρισή τους.Εκατοντάδες χιλιάδες μέτοχοι« κατέχουν» την επιχείρηση από κοινού.Μια διοικητική γραφειοκρατία που δεν κατέχει τίποτε ,αλλά καλοπληρώνεται διευθύνει την επιχείρηση.Η γραφειοκρατία αυτή ενδιαφέρεται λιγότερο για την αύξηση των κερδών και περισσότερο για την επέκταση της επιχείρησης και της δικής της εξουσίας.Η αυξανόμενη συγκέντρωση του κεφαλαίου και η δημιουργία ισχυρής διοικητικής γραφειοκρατίας συνοδεύτηκαν από την ανάπτυξη του εργατικού κινήματος.Λόγω της συνδικαλιστικής οργάνωσης της εργασίας ,ο εργάτης δεν είναι υποχρεωμένος να διαπραγματευθεί την εργατική του δύναμη μόνος του.

Ανήκει σε μια μεγάλη συνδικαλιστική ένωση που κι αυτή διευθύνεται από μια ισχυρή γραφειοκρατεία ,η οποία τον αντιπροσωπεύει απέναντι στους βιομηχανικούς κολοσσούς.Η πρωτοβουλία έχει μεταπηδήσει για καλύτερα ή για χειρότερα τόσο στην περίπτωση του κεφαλαίου όσο και στην περίπτωση της εργασίας ,από το άτομο στη γραφειοκρατία .Ένας όλο και μεγαλύτερος αριθμός ανθρώπων παύουν να είναι ανεξάρτητοι,και γίνονται υποχείριοι στους διευθυντές των μεγάλων οικονομικών αυτοκρατοριών.

Ένα άλλο αποφασιστικό  γνώρισμα που προέρχεται από την συγκέντρωση αυτή του κεφαλαίου και αποτελεί χαρακτηριστικό του σύγχρονου καπιταλισμού ,βρίσκεται στον ιδιαίτερο τρόπο της οργάνωσης της εργασίας.

Οι μεγάλες συγκεντρωτικές επιχειρήσεις με το ριζικό καταμερισμό της εργασίας οδηγούν σε μια οργάνωση που το άτομο χάνει την ατομικότητά του και μετατρέπεται σ’ ένα αναλώσιμο εξάρτημα της μηχανής.Το ανθρώπινο πρόβλημα στο σύγχρονο καπιταλισμό μπορεί να διατυπωθεί ως εξής:

Ο σύγχρονος καπιταλισμός χρειάζεται ανθρώπους που συνεργάζονται χωρίς προστριβές και σε μεγάλους αριθμούς,που θέλουν να καταναλώνουν όλο και περισσότερο ,που έχουν τυποποιημένα γούστα που εύκολα επηρεάζονται και προβλέπονται.Χρειάζεται ανθρώπους που νοιώθουν ελεύθεροι και ανεξάρτητοι ,που δεν υποκύπτουν σε καμμιά εξουσία ,αρχή ή συνείδηση αλλά ταυτόχρονα είναι πρόθυμοι να δέχονται διαταγές ,να κάνουν ό,τι τους ζητούν ,να παίρνουν τη θέση τους στην κοινωνική μηχανή χωρίς προστριβές ´ ανθρώπους που μπορούν να καθοδηγηθούν χωρίς βία ,να οδηγούνται χωρίς ηγέτες,να παρακινούνται χωρίς σκοπό -εκτός απ’ το σκοπό να παράγουν ,να κινούνται ,να λειτουργούν ,να προχωρούν.

Ποιό είναι το αποτέλεσμα;Ο σύγχρονος άνθρωπος έχει αποξενωθεί από τον εαυτό του ,από τον συνάνθρωπό του και από τη φύση.Έχει μεταβληθεί σ’ εμπόρευμα και αντιλαμβάνεται τις δυνάμεις της ζωής του σαν μια επένδυση,που πρέπει να του αποφέρει το ανώτατο δυνατό κέρδος στις δοσμένες συνθήκες της αγοράς.Οι ανθρώπινες σχέσεις είναι ουσιαστικά σχέσεις αλλοτριωμένων αυτομάτων,που το καθένα βαδίζει στην ασφάλειά του στο να παραμείνει κοντά στο κοπάδι και να μη διαφέρει στη σκέψη , στα αισθήματα ή στην πράξη από τους άλλους.Κι ενώ ο καθένας προσπαθεί να παραμείνει όσο μπορεί κοντύτερα στους άλλους ,όλοι παραμένουν ολοκληρωτικά μόνοι,όλοι νοιώθουν να τους διαπερνά βαθύ αίσθημα ανασφάλειας κι ενοχής που πάντοτε εμφανίζεται όταν δεν ξεπερνιέται η ανθρώπινη μοναξιά.Ο πολιτισμός μας προσφέρει πολλά καταπραϋντικά που βοηθούν τους ανθρώπους να διατηρούν συνειδητή άγνοια αυτής τους της μοναξιάς.Πρώτα απ’ όλα προσφέρει την αυστηρή ρουτίνα της γραφειοκρατούμενης μηχανικής εργασίας,που κάνει τα άτομα να μην συναισθάνονται τις πιο βαθιές ανθρώπινες επιθυμίες τους,τη λαχτάρα να ξεπεράσουν τον εαυτό τους και να ενωθούν με τους άλλους.

Στο βαθμό που η ρουτίνα της εργασίας δεν αρκεί για το σκοπό αυτό ,ο άνθρωπος κατανικά την κρυφή του απελπισία με τη ρουτίνα της ψυχαγωγίας ,με την παθητική κατανάλωση ήχων και θεαμάτων που προσφέρει η βιομηχανία της ψυχαγωγίας,Επιπλέον ,με την ικανοποίηση ν’ αγοράζει διαρκώς καινούργια πράγματα και να τ’ ανανεώνει .

Ο σύγχρονος άνθρωπος είναι πολύ κοντά στην εικόνα που περιγράφει ο Χάξλεϋ στο βιβλίο του «ο θαυμαστός νέος κόσμος»:καλοθρεμένος,καλοντυμένος,ικανοποιημένος σεξουαλικά κι ωστόσο χωρίς προσωπικότητα ,χωρίς καμμιά επαφή με τους συνανθρώπους του ,εκτός από την επιφανειακή ,κατευθυνόμενος από συνθήματα που τόσο επιγραμματικά διατυπώνει ο Χάξλεϋ ,όπως: «όταν τα ανθρώπινα γρανάζια έχουν αισθήματα η κοινωνική μηχανή παθαίνει εμπλοκές.» ή «ποτέ μην αναβάλεις τη διασκέδαση γι’ αύριο που μπορείς να έχεις σήμερα» ή όπως η περίφημη φράση «όλοι είναι ευτυχισμένοι στην εποχή μας ».Η ευτυχία του ανθρώπου σήμερα βρίσκεται στο να διασκεδάζει ».Η διασκέδαση βρίσκεται στην ικανοποίηση να καταναλώνει και ν’ απολαμβάνει ,εμπορεύματα ,θεάματα,τροφές, τσιγάρα,ποτά ,ανθρώπους, διαλέξεις,βιβλία ,κινηματογραφικά φιλμ.Όλα καταναλώνονται, όλα καταβροχθίζονται.Ο κόσμος όλος είναι ένα μεγάλο αντικείμενο για την όρεξή μας ,ένα μεγάλο μήλο, μια μεγάλη μπουκάλα,ένας μεγάλος  μαστός κι εμείς θηλάζουμε, πάντα προσδοκούμε και πάντα απογοητευόμαστε .Ο χαρακτήρας μας είναι ρυθμισμένος ν’ ανταλλάσει και να παίρνει ,ν’ αλλάζει και να καταναλώνει .Το καθετί πνευματικό ή υλικό γίνεται αντικείμενο ανταλαγής και κατανάλωσης .

Όσο αναφορά τη θέση της αγάπης ,αυτή ανταποκρίνεται κατ’ ανάγκη στον κοινωνικό χαρακτήρα του σύγχρονου ανθρώπου.Τ’ αυτόματα δεν μπορούν ν’ αγαπήσουν.Μπορούν ν’« ανταλλάξουν τα πακέτα των προσωπικοτήτων τους»,και να ελπίζουν σε μια καλή ευκαιρία.

Μια από τις πιο αποκαλυπτικές εκδηλώσεις της αγάπης ,και ιδιαίτερα του γάμου μ’ αυτόν τον αλλοτριωμένο χαρακτήρα ,είναι η ιδέα του« συνεταιρισμού »

Σε όλα τα άρθρα τα σχετικά με το πρόβλημα του ευτυχισμένου γάμου ,η ιδανική κατάσταση που περιγράφεται είναι ο συνεταιρισμός που λειτουργεί ομαλά.Αυτή η περιγραφή δεν είναι πολύ διαφορετική από την εικόνα ενός υπαλλήλου που εργάζεται αποδοτικά ,χωρίς προστριβές.Του ατόμου που θα πρέπει να είναι« λογικά ανεξάρτητος »,να συνεργάζεται ,να είναι ανεκτικός και ταυτόχρονα φιλόδοξος και επιθετικός.Έτσι ο σύμβουλος του γάμου μας λέει ότι ο σύζυγος θα πρέπει να έχει κατανόηση για την γυναίκα του και να την βοηθά,Να μην παραλείπει ένα κομπλιμέντο για το νέο της φόρεμα ή για ένα νόστιμο φαγητό της.Η σύζυγος με τη σειρά της θα πρέπει να δείχνει κατανόηση όταν εκείνος γυρίζει σπίτι στενοχωρημένος και κουρασμένος .Ν’ακούει με προσοχή τις επαγγελματικές του στεναχώριες και να μη θυμώσει αλλά να δείξει κατανόηση αν εκείνος ξεχάσει τη γιορτή της.Εκείνο στο οποίο καταλήγει όλη αυτή η σχέση είναι μια καλολαδομένη συνεργασία ανάμεσα σε δύο πρόσωπα που παραμένουν ξένα σ’ όλη τους τη ζωή, που ποτέ δεν φτάνουν σε μια «βαθιά σχέση », αλλά που συμπεριφέρονται με αμοιβαία αβρότητα και προσπαθούν να κάνουν ο ένας τον άλλο να νοιώθει ευχάριστα.Σ’ αυτή την αντίληψη της αγάπης και του γάμου το κύριο στοιχείο βρίσκεται στην εξασφάλιση ενός καταφυγίου από το ανυπόφορο αίσθημα της μοναξιάς.Στην αγάπη βρίσκει κανείς επιτέλους ένα λιμάνι ένα καταφύγιο από τη μοναξιά .Σχηματίζει μια συμμαχία δυο ανθρώπων ενάντια στον υπόλοιπο κόσμο κι αυτός ο «εγωϊσμός εις διπλούν» θεωρείται λαθεμένα σαν οικειότητα και αγάπη.

……………………………………………….

Πριν τον 1ο Παγκόσμιο πόλεμο υπήρχε η αντίληψη για την αγάπη ,σύμφωνα με την οποία η αμοιβαία σεξουαλική ικανοποίηση θεωρούνταν σαν βάση για αρμονικές ερωτικές σχέσεις και ιδιαίτερα για έναν ευτυχισμένο γάμο .

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,

Η αγάπη δεν είναι ο καρπός μιας ικανοποιητικής σεξουαλικής σχέσης ,αλλά αντίθετα η σεξουαλική ευχαρίστηση ,ακόμα και η γνώση της αποκαλούμενης σεξουαλικής τεχνικής ,είναι καρπός της αγάπης.

…………………..

Η μελέτη των πιο συχνών σεξουαλικών προβλημάτων ,δείχνει πωςτο πρόβλημα  βρίσκεται στους φόβους και τους φραγμούς ,που κάνουν αδύνατη την αγάπη.

Φόβος ή μίσος για το άλλο φύλλο βρίσκονται στη βάση των δυσκολιών,που εμποδίζει το άτομο να δώσει τον εαυτό του ολοκληρωτικά ,να ενεργήσει αυθόρμητα και να εμπιστευτεί τον ερωτικό του σύντροφο στην αμεσότητα και ειλικρίνεια της σωματικής επαφής……..

Αυτά είναι αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης »,όπου πραγματεύεται την αγάπη,μητρική ερωτική ,αδερφική ,την αγάπη για τον εαυτό μας ,που περιβάλλεται από ένα σωρό πλάνες και που μέσα στον καπιταλισμό ,οι ανθρώπινες σχέσεις έχουν γίνει είδος προς κατανάλωση και δεν είναι ουσιαστικές και βαθιά ανθρώπινες αλλά υπάρχει μια τεράστια αποξένωση που την βιώνουμε λίγο πολύ όλοι.Την αγάπη που όμως είναι η μόνη ικανοποιητική απάντηση  στο πρόβλημα της ανθρώπινης ύπαρξης,

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s